close

Вход

Забыли?

вход по аккаунту

?

PL154171B1

код для вставкиСкачать
RZECZPOSPOLITA
POLSKA
OPIS PATENTOWY
154 1 7 1
Patent dodatkowy
do patentu n r --------Int. Cl.5 C09B 62/00
Zgłoszono:
87 09 24
(P. 267958)
P ie r w s z e ń s tw o ---------
URZĄD
PATENTOWY
RP
Zgłoszenie ogłoszono:
89 04 03
Opis patentowy opublikowano: 1992 05 29
Twórcy wynalazku: Wiktoria Byczyńska, Jerzy Skrzypkowski, Jerzy Wieczyński,
Stanisław Michalak, Maria Romanowicz
Uprawniony z patentu: Zakłady Przemysłu Barwników „BORUTA“,
Zgierz (Polska)
Sposób wytwarzania azowych barwników reaktywnych pochodnych s-triazyny
P rzed m io tem w y n alazk u je st sp o só b w y tw arzan ia azow ych b a rw n ik ó w re ak ty w n y ch p o c h o d nych s-triazyny o ogó ln y m w zorze p rzed staw io n y m n a ry su n k u , w k tó ry m D o zn a cza resztę
zw iązk u azow ego, ew en tu aln ie m etalizo w an eg o , zaw ierającego co najm niej je d n ą g ru p ę su lfo n o w ą, R o zn acza a to m w o d o ru lub g ru p ę alk ilo w ą, a X ozn acza a to m ch lo ru a lb o g ru p ę o ogólnym
w zorze -N H Y , w k tó ry m Y o zn a cza a to m w o d o ru b ąd ź resztę alifa ty c zn ą, zw łaszcza alkilosulfon o w ą w zględnie resztę ary lo w ą, ew en tu aln ie zaw ierającą o d jed n eg o d o trzech jed n a k o w y c h b ąd ź
ró żn y ch p o d staw n ik ó w tak ich , ja k a to m ch lo ru lub g ru p a m ety lo w a, etylow a, m etoksylow a,
etok sy lo w a, n itro w a, h y d ro k sy lo w a, karb o k sy lo w a alb o sulfonow a.
O kreślo n e wyżej b arw n ik i są zn an e i stosow ane do b arw ien ia o ra z d ru k o w a n ia różnego
ro d z aju w y ro b ów w łókienniczych n a k o lo r od żółtego d o cz arn e g o , zw łaszcza d o b arw ien ia
w y ro b ó w z w łókien n a tu ra ln y c h , szczególnie z w łókien celulozow ych.
Z n a n y sp o só b o trzy m y w a n ia o m aw ian y c h azow ych b a rw n ik ó w re ak ty w n y ch ogólnie p o leg a
n a k o n d en sacji zw iązku am in o azo w eg o o ogólnym w zorze D N H R , w k tó ry m sym bole m ają wyżej
p o d a n e zn aczenie, z ch lo rk ie m c y ja n u ru w te m p e ra tu rz e p oniżej 30°C w śro d o w isk u zbliżonym d o
n eu tra ln eg o , a n astęp n ie ew entualnej k o n densacji u tw o rzo n eg o b a rw n ik a d ich lo ro triaz y n o w eg o z
a m in ą o o g ólnym w zorze Y N H 2 , w k tó ry m Y m a wyżej p o d a n e znaczenie, w podw yższonej
te m p eratu rze w śro d o w isk u zbliżonym d o neutralnego.
D la pełniejszego z ilu stro w a n ia zn a n eg o sta n u tech n ik i p oniżej p rz y to c z o n o n ajb ard ziej re p re ze n ta ty w n e p rz y k ła d y — sp o śró d p o d a n y c h w lite ratu rz e p a te n to w e j — sp o so b ó w w y tw a rzan ia
azow ych b arw n ik ó w reak ty w n y ch o w zorze p rzed staw io n y m n a ry su n k u .
Z n a n y z b ry ty jsk ieg o o p isu p a te n to w e g o n r 837 990 sp o só b p o le g a n a k o n d en sa cji zw iązku
am in o azo w eg o , o trzy m a n eg o p rzez sprzęganie zd w u azo w an eg o kw asu 2 -a m in o n a fty lo -1,5d isu lfo n o w eg o z kw asem 2 -a m in o -5 -n afty lo -7 -su lfo n o w y m , z c h lo rk ie m c y ja n u ru w śro d o w isk u
w o d n y m w te m p e ra tu rz e o k o ło 3°C p rz y p H m iędzy 6,0 a 7,0 u trzy m y w a n y m p rzez d o d a te k 10%
ro z tw o ru w ęglanu sodow ego. Po za k o ń cze n iu k o n d en sacji b a rw n ik je st stab iliz o w an y d o d a tk ie m
m ieszaniny fo sfo ran ó w , o d filtro w y w an y i suszony.
2
154 171
W p o lsk im opisie p aten to w y m n r 115 139 p o d a n o , że azow y b a rw n ik re ak ty w n y uzyskuje się w
w yniku k o n d ensacji zw iązku am in o az o w eg o , w ytw arzan eg o przez sprzęganie zdw u azo w an eg o
k w a su 2 - a m in o n a f ty lo - 1,5 -d is u lfo n o w e g o z k w a se m 2 -N ,N -a c e ty lo -m e ty lo -5 -n a fty lo -7 su lfo n o w y m i d eacetylację p o w stałeg o p ro d u k tu , z ch lo rk ie m cy jan u ru w te m p e ra tu rz e 0-5°C w
kw aśnym śro d o w isk u w odnym bez d o d a tk u czynników w iążących kw as. M ieszaninę p o re ak cy jn ą
n eu tralizu je się ro z tw o rem w ęglanu so d o w eg o , stabilizuje d o d a tk ie m fo sfo ran ó w , filtru je o d części
niero zp u szczalnych i suszy rozpyłow o.
W edług sp o so b u p rz y to c zo n eg o w au striac k im opisie p a te n to w y m n r 2 0 2 242 zdw uazow any
kw as 2 -a m in o n a ftalen o -4 ,8 -d isu lfo n o w y sprzęga się z m -a m in o ac etan ilid e m i u tw o rz o n y zw iązek
am in o az o w y k o n d e n su je z ch lo rk ie m c y ja n u ru w te m p e ra tu rz e 0-5°C w śro d o w isk u w o d n y m
u trzy m u jąc p H = 5,5-6,0 przez w p ro w ad zen ie ro z tw o ru w ęglanu sodow ego. P ow stały b arw n ik
d ich lo ro tria z y n o w y k o n d en su je się z am o n ia k ie m w te m p e ra tu rz e 30-40°C w czasie 1 godziny.
O trzy m an y b arw n ik filtruje się i suszy p ró żn io w o .
Z g o d n ie z p rz y k ła d e m p o d a n y m w opisie p a te n to w y m R F N n r 2 4 1 4 871 zw iązek a m in o a zow y, b ęd ący k o m p lek sem m iedziow ym kw asu 8 -a m in o -1, 1'-d ih y d ro k sy -2 ,2 '-azo n a ftalen o -3 ,4 ',
6 ,8 '-tetra su lfo n o w eg o , k o n d en su je się z ch lo rk iem cy jan u ru w te m p e ra tu rz e 0-5°C w śro d o w isk u
w o d n y m w czasie 2 g o d zin przy p H m iędzy 5,0 a 7,0. Ż ą d a n ą w a rto ść p H uzyskuje się d o d a ją c 10%
ro z tw ó r w ęglanu sodow ego. N astęp n ie w ytw orzony b a rw n ik d ic h lo ro triaz y n o w y k o n d en su je się z
kw asem 2 -am in o to lu en o -4 -su lfo n o w y m w te m p e ra tu rz e 35-40°C p rz y p H = 5,0-7,0. P o zak o ń czeniu ko n d en sacji p ro d u k t w ysala się ch lo rk iem p o taso w y m , filtru je i suszy.
W a u stria c k im opisie p a te n to w y m n r 201 744 z a p re z e n to w a n o sp o só b p o stę p o w a n ia p o le g a jący na ty m , że zd w u azo w an y kw as 2 -a m in o fen o lo -4 ,6 -d isu lfo n o w y sp rzęg a się z kw asem 8-am inon afto lo -3 ,6 -d isu lfo n o w y m , u tw o rz o n y zw iązek am in o az o w y m iedziuje się i uzy sk an y k o m p lek s
k o n d en su je z c h lo rk ie m c y ja n u ru w te m p e ra tu rz e 0-5°C w ś ro d o w isk u w o d n y m p rzy p H o k o ło 7,0
u trzy m y w an y m d o d a tk ie m 1 n ro z tw o ru w o d o ro tle n u so d o w eg o . P ow stały p ro d u k t d ic h lo ro tria zynow y k o n d en su je się z kw asem sulfanilow ym w te m p e ra tu rz e 30-40°C przy p H o k o ło 7,0.
P ro d u k t w ysala się m ieszaniną c h lo rk u sodow ego i p o taso w e g o , filtru je o sad i suszy.
W edług p o lsk ieg o opisu p aten to w e g o n r 68 613 zw iązek am in o az o w y , zaw ierający re ak ty w n ą
resztę p o c h o d n ą u k ła d u w inylow ego, k o n d en su je się z c h lo rk ie m c y ja n u ru w te m p e ra tu rz e o k o ło
0°C p rzy u trzy m y w a n iu p H o k o ło 6 za p o m o c ą w o d nego ro z tw o ru w ęglanu sodow ego, przy czym
reakcję ro z p o czy n a się w zakresie p H = 5-6, a u zy sk a n ą d ic h lo ro p o c h o d n ą s-triazyny ew entualnie
k o n d en su je się z a m o n iak iem , an ilin ą w zględnie jej su lfo n o w ą p o c h o d n ą w te m p eratu rze 30-40°C,
p rzy p H = 8,0-8,5 u stalan y m d o d a tk ie m w odnego ro z tw o ru w ęglanu sodow ego. P ro d u k t w ysala się
ch lo rk iem so d o w y m , filtru je w y trąco n y o sad i suszy. Z a strz e ż o n o p ro w a d zen ie om aw ianych
reak cji k o n d en sacji przy p H = 2-10 i w te m p e ra tu rz e 0-50°C.
N a to m ia st p rz e d m io te m polskiego op isu p aten to w e g o n r 127 275 je st m . in. sp o só b o trzy m y w a n ia now ych b a rw n ik ó w re ak ty w n y ch p rzez k o n d en sację m o n o azo w y ch b arw n ik ó w m etalo k o m p lek so w y ch , zaw ierających m iedź, z ch lo rk iem cy jan u ru w te m p e ra tu rz e 0-10°C i p rzy p H = 57,5 w o b ecn o ści zw iązków w iążących kw as, zw łaszcza w ęglanu so d o w eg o , a n astęp n ie k o n d en sację
w y tw orzonej d ic h lo ro p o c h o d n e j s-triazyny z a m in ą a ro m a ty c z n ą p o d sta w io n ą g ru p ą su lfo n o am id o w ą w o b ec n o ści śro d k ó w w iążących kw as w p o d w yższonej te m p e ra tu rz e (40-60°C ), k o rz y stn ie
p rz y p H = 7,5-8,5 szczególnie w śro d o w isk u w odnego ro z tw o ru w ęglanu sodow ego.
P rzy w y tw a rzan iu om aw ian y ch azow ych b arw n ik ó w re ak ty w n y ch znanym i sp o so b am i w
czasie k o n d en sa cji zw iązku a m in o azo w eg o z ch lo rk iem cy ja n u ru , ja k ró w n ież w czasie ew entualnej
k o n d en sa cji uzyskiw anego b a rw n ik a d ich lo ro triaz y n o w eg o z a m in ą , n a stę p u ją chw ilow e, znaczne
sp a d k i p H , n aw et d o w arto ści 2,0, w sk u tek w ydzielania się c h lo ro w o d o ru , zw łaszcza w p o c z ą tk o wej fazie reak cji, tj. w tra k c ie łączenia su b strató w : zw iązku am in o az o w eg o z ch lo rk iem cy jan u ru
b ą d ź b a rw n ik a d ic h lo ro tria z y n o w e g o z am in ą. Z jaw isk o to o b serw u je się szczególnie w skali
tech n iczn ej, p o n iew a ż nie je st m ożliw e ze w zględów a p a ra tu ro w y c h n aty ch m iasto w e w p ro w ad zenie d o strefy reak cji całych ilości reagentów . W tym etap ie p o s tę p o w a n ia w sk u tek dużego n a d m ia ru
je d n e g o z s u b s tra tó w w sto su n k u d o d ru g ieg o n astęp u je chw ilow y, b a rd z o szybki bieg k o n d en sa cji
z g w ałto w n y m w ydzielaniem c h lo ro w o d o ru , p u n k to w o silnie zakw aszająceg o śro d o w isk o . W
m iarę zm n iejszan ia się n a d m ia ru re ag en tó w w zględem siebie (stosuje się ilości stechiom etryczne lu b
154 171
3
bliskie stech io m etry czn y ch ) pow staw an ie c h lo ro w o d o ru staje się m niej intensyw ne i bardziej
rów n o m iern ie ro zło żo n e w całej m asie m ieszaniny reakcyjnej. I m im o tego, iż w dalszej fazie
ko n d en sacji d o zu je się czynnik n eu tra liz u ją cy d la u trz y m a n ia p H 5,0-8,5, to p o w stające b arw n ik i
p o siad ają n iek o rzy stn ą stru k tu rę , przez co źle w ydzielają się ze śro d o w isk a po reak cy jn eg o i przy
p o n o w n y m ro zp u szczen iu w w odzie tw o rzą żele. U tru d n ia to stan d ary zac ję ta k otrzym yw anych
b arw n ik ó w , ja k rów nież w pływ a n a obniżenie o d p o rn o śc i p ro d u k tó w n a m ag azy n o w an ie oraz
w yw ołuje ok reślone k ło p o ty w pro cesach aplikacji.
N ieoczekiw anie stw ierd zo n o , że decydujące znaczenie d la w łaściw ości fizykochem icznych i
kolo ry sty czn y ch o m aw ian y ch b arw n ik ó w reak ty w n y ch m a sp o só b p o stęp o w a n ia w pierw szym
etap ie k o n d en sacji. N iespodziew anie u sta lo n o , iż w p rz y p a d k u , gdy k o n d en sację zw iązku a m in o wego o w zorze D N H R z chlorkiem c y jan u ru , a tak że ew en tu aln ą kondensację pow stałego b arw n ik a d ich lo ro -tria zy n o w e g o z a m in ą o w zorze Y N H 2 ro z p o czy n a się w śro d o w isk u silnie a lk alicznym (su lfonow y zw iązek am in o azo w y lub p ro d u k t jeg o k o n d en sacji z ch lo rk iem cy jan u ru w
p o staci soli sodow ej b ą d ź p o taso w e j) i p rzez cały czas trw a n ia reak cji (w tym w fazie łączenia
su b strató w ) u trzy m u je się p H pow yżej 6,5, proces przeb ieg a w krótszym czasie i selektyw nie tj.
reak cja k o n d en sacji zach o d zi z szybkością w yższą niż k o n k u re n c y jn a reak cja hy d ro lizy c h lo rk u
cy jan u ru lub b a rw n ik a d ich lo ro triazy n o w eg o , a u zy sk an e p ro d u k ty ch a ra k te ry z u ją się w yższą o 5
d o 50% w y d ajnością k o lo ry sty czn ą, w ysoką czystością od cien ia, w yższą stabilnością na m agazynow anie i w yższą łatw o ścią stan d ary zacji n a p o sta ć niepylącego p ro sz k u . O trzym yw ane b arw n ik i
p o s ia d a ją k o rz y stn iejsz ą - k ry stalicz n ą i nieżelującą - p o sta ć o sa d u w p o ró w n a n iu z analogicznym i
b arw n ik am i w ytw orzonym i znanym i sposo bam i.
W yżej o p isan e zjaw isko jest tru d n e d o w yjaśnienia, a p o d jęte b a d a n ia być m oże pozw olą
op raco w ać jeg o teoretyczne uzasadnienie.
S p osobem w edług w ynalazku kondensację zw iązku am in o azo w eg o o w zorze D N H R z ch lo rkiem cy jan u ru ro zp o czy n a się przy p H pow yżej 8,5, k o rzy stn ie przy p H = 9,0-10,0, przy czym przez
cały czas trw a n ia reakcji (rów nież w trak c ie w p ro w a d z a n ia su b stra tó w d o strefy reakcji) utrzym uje
się p H pow yżej 6,5, a u tw o rz o n y b arw n ik d ich lo ro triaz y n o w y ew entualnie kondensuje się z am in ą
o w zorze Y N H 2 ro z p o czy n a ją c reakcję przy p H pow yżej 8,5, ko rzy stn ie przy p H = 9,0-10,0 i
utrzy m u jąc p rzez cały czas trw a n ia konden sacji (także w trak cie d o zo w an ia su b strató w d o strefy
reakcji) p H pow yżej 6,5.
W w yniku sto so w a n ia sp o so b em w edług w y n a la zk u sulfonow ych zw iązków am inoazow ych
w zględnie p ro d u k tó w ich ko n d en sacji z chlorkiem cy jan u ru w p o staci soli sodow ych b ąd ź p o ta s o wych udaje się u trzy m a ć p H ko n d en sacji pow yżej 6,5 w fazie łączenia su b stra tó w ta k , że nie
obserw uje się p u n k to w y ch zakw aszeń m asy reakcyjnej w w yniku gw ałtow nego w ydzielania się
ch lo ro w o d o ru .
S p osobem w edług w ynalazku najkorzystniejsze efekty uzyskuje się stosując ja k o zw iązki
am in o azo w e o w zorze D N H R m o n o azo w e p o c h o d n e szeregu n afty lo azo fen y lu , n a fty lo a zo n afty lu
lub fen y lo azonaftylu.
S tw ierd zo n o , że sp o so b em w edług w yn alazk u odczyn u zy skanego ro ztw o ru b ąd ź zaw iesiny
finalnego azow ego b a rw n ik a reak ty w n eg o k o rzy stn ie je st n astaw ić w te m p eratu rze 40-60°C na
w arto ść p H pow yżej 7,0, zw łaszcza n a w arto ść p H = 7,0-8,0 i w yodrębnić p ro d u k t p rzez ew entu aln e w ysolenie o ra z o d filtro w an ie o sad u w zględnie p rzez w ysuszenie ro z tw o ru b ą d ź zaw iesiny
b arw n ik a, szczególnie rozpyłow e.
P o stęp u jąc sp o so b em w edług w ynalazku o trzym uje się azow e b arw n ik i reaktyw ne o jed n o litej,
zw artej stru k tu rz e , łatw o w ydzielające się przy w ysalaniu z m ieszanin poreak cy jn y ch i d ające osady
d o b rze filtrujące się, k tó re p o w ysuszeniu ja k o p ro sz k i p o sia d a ją w ysoką ro zpuszczalność w
w odzie. W y tw arzane b arw n ik i o d zn a cza ją się w ysoką w ydajnością k o lorystyczną i czystym odcieniem o raz k o rzystnym i w łaściw ościam i fizykochem icznym i.
U zyskane sp o so b em w edług w ynalazku b arw n ik i reak ty w n e w ykazują w ysoki sto p ień zw iązania z b arw io n y m w łóknem , co u łatw ia procesy b arw ien ia o ra z pozw ala zm niejszyć zużycie w ody
d la koniecznego usunięcia z w ybarw ionych w yrobów b a rw n ik a niezw iązanego z w łóknem .
W y nalazek ilu stru ją nie o g raniczając jego zak resu , niżej p o d a n e przy k ład y , w k tó ry ch części i
p ro cen ty o zn aczają części i p ro c e n ty w agow e, a sto p n ie te m p e ra tu ry p o d a n o w sto p n iach
Celsjusza.
4
154 171
P r z y k ł a d I. D w u azu je się 30,3 części kw asu 2 -a m in o n aftalen o -4 ,8 -d isu lfo n o w eg o i w ytw orzony zw iązek d w u azo n io w y sprzęga z 15,0 częściam i m -am in o ac etan ilid u w śro d o w isk u w odnym
przy p H = 4,0-4,5. U zyskuje się o k o ło 800 części ro z tw o ru zw iązku am in o az o w eg o . D o o trz y m a nego ro z tw o ru d o d a je się 30% ług sodow y d o p H = 7,0-7,5 o ra z 2 części w ęglanu sodow ego do
p H = 9,0-9,5, p o d g rz ew a d o tem p eratu ry 40-45°C k o n tro lu jąc p H i w razie p o trz e b y k orygując jego
w arto ść n a 9,0-9,5 d o d a tk ie m 30% ługu sodow ego. A lkaliczny ro z tw ó r zw iązku m ono azo w eg o
chłodzi się lodem d o te m p e ra tu ry 0°C, d o d aje 18,0 części c h lo rk u c y ja n u ru i ro z p o czy n a w k rap lanie 20% ro z tw o ru w ęglanu sodow ego z ta k ą szybkością, aby przez cały czas trw a n ia kondensacji
u trzy m a ć p H = 6,5-7,0. C ałość m iesza się w czasie 5 godzin d o z a k o ń cze n ia re ak cji, co stw ierdza się
ch ro m a to g rafic zn ie. D o uzyskanego ro z tw o ru d o d aje się 25% w odę a m o n ia k a ln ą d o p H = 9,6-9,8 i
pow oli w czasie 0,5 godziny ogrzew a d o te m p e ra tu ry 35-40°C. M iesza się w tej te m p eratu rze w
czasie o k o ło 4,5 godziny d o zak o ń czen ia kondensacji i do o trzy m a n eg o ro z tw o ru b arw n ik a o
p H = 8,3-8,5 d o d a je ch lo re k sodow y w ilości 150 c z ęści/d m 3. Z aw iesinę sam oczynnie schładza się
d o te m p e ra tu ry o to c z e n ia i o d filtro w u je w y trąco n y osad. U z y sk a n ą p astę ro z p ro w a d z a się w
w odzie, stab ilizuje d o d a tk ie m m ieszaniny kw aśnych fo sfo ra n ó w so d o w y ch i zaw iesinę suszy w
su szarn i rozpyłow ej. O trzy m u je się 115 części p ro sz k u żółtego b a rw n ik a re ak ty w n eg o o d obrych
w łaściw ościach kolo ry sty czn o -ap lik acy jn y ch , szczególnie p rz y d atn eg o d o w yciągow ych m etod
barw ienia.
B arw nik jest 125% w p o ró w n a n iu z p ro d u k te m handlow ym .
P r z y k ł a d II. 25,3 części kw asu 1-am inofenylo-2,5-disulfonow ego dw u azu je się i w ytw orzo n y zw iązek d w u azo n io w y sprzęga z 23,9 częściam i zacetylow anego kw asu 2 -a m in o -5 -n afto lo 7-sulfonow ego. D o o trzy m an eg o ro z tw o ru zw iązku am inoazow ego d o d aje się 18,0 części w o d o ro tlen k u so d o w ego i o grzew a w te m p e ra tu rz e 90-95°C w czasie 2 go d zin d o z a k o ń c z e n ia deacetylacji.
M ieszaninę p o re a k c y jn ą schładza się d o tem p eratu ry 40-45°C , w k ra p la 30% kw as solny d o
p H = 9,0-9,5, oziębia lodem d o te m p e ra tu ry 0-5° i w p ro w ad za 17,5 części c h lo rk u cy januru.
K o n d en sację p ro w a d zi się przez 5 godzin u trzy m u jąc przez cały czas jej trw a n ia p H = 6,5-7,0
d o zo w an iem 20% ro z tw o ru w ęglanu sodow ego. P o zakończeniu k o n d en sacji ro z tw ó r b arw n ik a
re ak ty w n eg o filtru je się d la o d d zielen ia zanieczyszczeń i d o filtra tu d o d a je ch lo re k so d o w y w ilości
120 c z ę śc i/d m 3. W y trą co n y o sad o d sącza się, uzy sk an ą p astę z a ra b ia się z m ieszan in ą fo sfo ran ó w
sodow ych i suszy. O trzym uje się 84 części p ro sz k u , k tó ry stanow i o ran żo w y b a rw n ik d ic h lo ro tria zynow y o w yśm ienitych w łaściw ościach k o lo ry sty czn o -ap lik acy jn y ch . P ro sze k je st 125% w sto su n k u d o p ro d u k tu handlow ego.
P r z y k ł a d III. P o stęp u je się sp o so b em p o d a n y m
w p rz y k ła d zie II i d o o trzy m a n eg o do
filtracji oczyszczającej ro z tw o ru b a rw n ik a d ich lo ro triazy n o w eg o d o d a je się 25% w odę a m o n ia k aln ą d o u zy sk an ia p H = 9,6-9,8 w te m p e ra tu rz e 25°C. M ieszaninę re ak cy jn ą ogrzew a się w
te m p e ra tu rz e 35-40°C w czasie 4 g o d zin do za k o ń cze n ia k o n d en sa cji, co stw ierd z a się
ch ro m ato g raficzn ie.
D o ciepłego ro z tw o ru b a rw n ik a m o n o ch lo ro triaz y n o w eg o o p H = 8,0-8,5 d o d a je się ch lo rek
so d o w y w ilości 100 c z ę śc i/d m 3 i m ieszając chłodzi zaw iesinę d o te m p e ra tu ry o to cze n ia. O sad
o d filtro w u je się, p astę stab ilizu je m ieszan in ą fo sfo ran ó w sodow ych i suszy. O trz y m u je się 65 części
p ro sz k u b ęd ącego o ran żo w y m b arw n ik ie m reak ty w n y m o w ysokiej w ydajności ko lo ry sty czn ej,
czystym o d cien iu o ra z ko rzy stn y ch w łaściw ościach fizykochem icznych. U zy sk an y p ro d u k t jest
130% w sto su n k u d o u stalo n eg o b arw n ik a w zorcow ego.
P r z y k ł a d IV. P o stęp u je się sp o so b em o p isan y m w p rz y k ła d zie II i o trz y m a n y p o filtracji
oczyszczającej ro z tw ó r b a rw n ik a d ich lo ro triaz y n o w eg o łączy się z ro z tw o re m 13,0 części kw asu
m etan ilo w eg o o p H = 9,0-9,5. M ieszaninę reakcyjną ogrzew a się d o te m p e ra tu ry 45-50°C i p ro w a dzi k o n d en sa cję u trzy m u jąc p rzez cały czas jej trw a n ia p H = 6,5-7,0 sto p n io w y m d o d a tk ie m 15%
ro z tw o ru w ęglanu sodow ego. Po zako ń czen iu reakcji d o uzyskanego ro z tw o ru d o d a je się w ęglanu
so d o w eg o d o p H = 7,5, a n astęp n ie w p ro w ad za się ch lo rek sodow y w ilości 150 c z ę śc i/d m 3 i
zaw iesinę sch ładza d o te m p e ra tu ry o to czen ia. W ydzielony o sad b a rw n ik a o d filtro w u je się, p astę
stab ilizu je m ieszaniną fo sfo ra n ó w so d o w y ch i suszy. O trzym uje się 65 części p ro sz k u , k tó ry
stan o w i o ra n żo w y b arw n ik m o n o c h lo ro tria z y n o w y . W y tw o rzo n y p ro d u k t je st szczególnie p rz y d a tn y d o d ru k u i ciągłych m eto d b arw ien ia dzięki p o sia d a n y m k o rz y stn y m w łaściw ościom
k o lo ry sty czn o -aplikacyjnym .
154 171
5
P r z y k ł a d V. 13,7 części kw asu an itra n ilo w e g o dw uazuje się i w ytw orzony dw uazozw iązek
sprzęga z 23,9 częściam i kw asu 2-am ino-5-naftolo-7-sulfonow ego, a uzyskany zw iązek am in o azo w y p rz ep ro w a d za w k o m p lek s ch ro m o w y w znanych w a ru n k ach . O trz y m a n y ro z tw ó r k o m p leksu chrom ow ego nastaw ia się w tem p eratu rze 55-60°C n a p H = 9,0-9,5 d o d atk iem 30% ługu
p o taso w e g o , po czym oziębia lodem d o te m p e ra tu ry 0-5° i w p ro w ad za 18,0 części c h lo rk u cy jan u ru
o ra z 0,2 części Zw ilżacza SBO . K on d en sację pro w ad zi się w te m p eratu rze 0-5°C utrzy m u jąc przez
cały czas trw a n ia reakcji p H = 6,5-7,0 d o zo w an iem 15% ro z tw o ru w ęglanu sodow ego. Po z a k o ń czeniu k o n d en sacji w p ro w ad za się 25% w odę a m o n ia k a ln ą d o p H = 9,6-9,8 i całość ogrzew a d o
te m p e ra tu ry 25-30°C. W tej te m p e ra tu rz e m iesza się w czasie 3 godzin i o trzy m an y ro z tw ó r
b arw n ik a m o n o ch lo ro triaz y n o w eg o neutralizuje się d o d atk iem kw asu solnego d o p H = 7,5.
N astęp n ie b arw n ik w ysala się w te m p e ra tu rz e 55-60° ch lo rk iem sodow ym w ilości 150 cz ęści/d m 3.
O sad o d filtro w u je się, a u z y sk a n ą p astę stabilizuje się i suszy. U zyskuje się 97 części p ro sz k u ,
będącego b ru n a tn y m b arw n ik iem reaktyw nym , szczególnie p rz y d atn y m d o d ru k u .
P r z y k ł a d VI. 18,9 części kw asu 2-am inofenolo-4-sulfonow ego dw uazuje się i o trzy m an y
zw iązek d w u azo n io w y sprzęga z 32,0 częściam i kw asu 1-am ino -8 -n aftalo -3 ,6 -d isu lfo n o w eg o , a
u zy sk an y zw iązek am in o az o w y m iedziuje w znanych w a ru n k a c h i w ydziela z m ieszaniny p o re a k cyjnej p rzez w ysolenie i filtrację. P astę k o m p lek su m iedziow ego ro z p ro w a d z a się w 300 częściach
w o d y i d o d a tk ie m 30% łu g u so d o w eg o u sta la p H ro z tw o ru n a 9,0-9,5, p o czym ogrzew a d o
te m p e ra tu ry 55-60°C i k o n tro lu je stab iln o ść p H . A lkaliczny ro z tw ó r chłodzi się lodem d o te m p e ra tu ry 0-5°C, w p ro w ad za 18,0 części c h lo rk u cy jan u ru i 0,2 części Z w ilżacza SBO , a n astęp n ie
p ro w ad zi się k o n d en sację w te m p e ra tu rz e 0-5°C , u trzy m u jąc przez cały czas trw a n ia reakcji
p H = 6,5-7,0 sto p n io w y m d o d a tk ie m 15% ro z tw o ru w ęglanu sodow ego. P o zako ń czen iu pierw szej
k o n d en sacji uzyskany ro z tw ó r zad aje się 25% w odą a m o n ia k a ln ą d o u zy sk an ia p H = 9,5-10,0 i
cało ść ogrzew a do te m p e ra tu ry 35-40°C . W tej te m p e ra tu rz e k o n ty n u u je się m ieszanie do z a k o ń czenia drugiej kondensacji.
R o ztw ó r p o w stałego b a rw n ik a m o n o ch lo ro triaz y n o w eg o n astaw ia się n a p H = 7,2, d o d aje
śro d k i stabilizujące i suszy w su szarn i rozpyłow ej. O trzym uje się 108 części p ro sz k u będącego
fioletow ym b arw nikiem reak ty w n y m o w ysokiej w ydajności kolorystycznej, czystym odcieniem i
ko rzy stn y ch w łaściw ościach aplik acy jn y ch , szczególnie p rz y d atn eg o d o d ru k u .
P r z y k ł a d V II. 15,4 części 4 -n itro -2 -am in o fen o lu dw uazuje się i o trzy m an y zw iązek d w u azo n io w y sprzęga z 32,0 częściam i kw asu l-am in o -8 -n afto lo -3 ,6 -d isu lfo n o w eg o , a u tw o rzo n y
zw iązek am inow y p rz e p ro w a d z a się w m ieszaninę kom pleksów ch rom ow ego i kob alto w eg o w
znan y ch w a ru n k ach . U zyskany ro z tw ó r m ieszaniny kom pleksów ogrzew a się d o te m p e ra tu ry
50-55°C i n astaw ia p H = 9,0-9,5 d o d a tk ie m 30% ługu sodow ego, p o czym sch ład za lodem do
te m p e ra tu ry 0-5°C i w p ro w ad za 18,0 części ch lo rk u cy januru. P rzez cały czas trw a n ia k o n densacji
u trzy m u je się p H w g ran icach 6,5-7,0 dozow aniem 15% ro z tw o ru w ęglanu sodow ego. Po z a k o ń czeniu kon d en sacji d o d aje się 25% w odę a m o n ia k a ln ą d o p H = 9,6 i ogrzew a m ieszaninę reak cy jn ą
w te m p e ra tu rz e 40-45° w czasie 3-4 godzin. O trzy m an y ro z tw ó r b a rw n ik a m o n o c h lo ro tria z y n o w ego o p H = 8,2 filtru je się o d zanieczyszczeń, filtra t ogrzew a d o te m p e ra tu ry 60° i w p ro w ad za
ch lo re k p o taso w y w ilości 250 części/ d m 3. W ytrąco n y osad o d sącza się, p astę stabilizuje m ieszan in ą fo sfo ran ó w sodow ych i suszy. U zyskuje się 90 części p ro sz k u , k tó ry stan o w i czarn y b arw n ik
reak ty w n y o korzystnych w łaściw ościach k o lo ry sty czn o -ap lik acy jn y ch , szczególnie p rz y d atn y d o
d ru k u .
Z astrzeżenia
patentow e
1.
S posób w y tw arzan ia azow ych b arw n ik ó w reaktyw nych p o c h o d n y c h s-triazyny o ogólnym
w zorze p rzed staw io n y m n a ry su n k u , w k tó ry m D oznacza resztę zw iązku azow ego, ew entualnie
m etalizo w an eg o , zaw ierająceg o co najm niej je d n ą grupę su lfo n o w ą, R o zn a cza a to m w o d o ru lub
g ru p ę alkilow ą, a X o znacza a to m ch lo ru a lb o grupę o ogólnym w zorze -N H Y , w k tó ry m Y oznacza
a to m w o d o ru b ąd ź resztę a lifa ty c zn ą, zw łaszcza alk ilo su lfo n y lo w ą w zględnie resztę ary lo w ą,
ew entualnie zaw ierającą o d je d n e g o d o trzech jed nakow ych b ąd ź ró żn y ch p o d staw n ik ó w , tak ich
ja k ato m ch lo ru lub g ru p a m ety lo w a, etylow a, m etoksylow a, eto k sy lo w a, n itro w a, h y d ro k sy lo w a,
6
154 171
k arb o k sy lo w a albo sulfonow a, przez kondensację zw iązku am in o azo w eg o o ogólnym w zorze
D N H R , w któ rym sym bole m ają wyżej p o d a n e znaczenie z chlorkiem cy januru o te m p eratu rze
poniżej 30° w śro d o w isk u zbliżonym do neu traln eg o przy p H pow yżej 6,5 do 10, a n astęp n ie
ew en tu aln ą k o ndensację u tw o rz o n eg o b a rw n ik a d ich lo ro triaz y n o w eg o z a m in ą o ogólnym w zorze
Y N H 2 , w k tó ry m Y m a wyżej p o d a n e znaczenie, w podw yższonej te m p e ra tu rz e w śro d o w isk u
zbliżonym do n eu traln eg o przy p H pow yżej 6,5 d o 10, znamienny tym, że kondensację zw iązku
am in o azo w eg o o w zorze D N H R z chlorkiem cyjanuru ro zp o czy n a się przy p H pow yżej 8,5,
korzystnie przy p H = 9 ,0-10,0, przy czym przez cały czas trw a n ia reakcji utrzy m u je się p H pow yżej
6,5, a u tw o rzo n y b arw n ik d ic h lo ro triaz y n o w y ew entualnie k o n d en su je się z a m in ą o w zorze Y N H 2
ro zp o czy n ając reakcję p rz y p H pow yżej 8,5, korzystnie p rz y p H = 9,0-10,0 i u trzy m u jąc p rzez cały
czas trw an ia kondensacji p H pow yżej 6,5.
2.
S posób w edług zastrz. 1, znamienny tym, że odczyn uzy sk an eg o ro z tw o ru b ą d ź zaw iesiny
azow ego b arw n ik a re ak ty w n eg o o w zorze p o d a n y m n a ry su n k u n astaw ia się w te m p e ra tu rz e
40-60°C na w artość p H pow yżej 7,0, korzystnie n a w artość p H = 7,0-8,0 i w y o d ręb n ia p ro d u k t
p rzez ew entualne w ysolenie o ra z o d filtro w an ie o sad u w zględnie przez w ysuszenie ro z tw o ru b ą d ź
zaw iesiny b arw n ik a, zw łaszcza rozpyłow e.
I
Zakład Wydawnictw UP RP. Nakład 100 egz.
Cena 3000 zł
Документ
Категория
Без категории
Просмотров
2
Размер файла
437 Кб
Теги
pl154171b1
1/--страниц
Пожаловаться на содержимое документа