close

Вход

Забыли?

вход по аккаунту

?

PL166061B1

код для вставкиСкачать
(12) OPIS PATENTOWY (19)PL
RZECZPOSPOLITA
POLSKA
(21) Numer zgłoszenia:
2 8 9 317
(11) 166061
(13) B1
(51) IntCl5:
C07H 19/213
Urząd Patentowy
Rzeczypospolitej Polskiej
(22) Data zgłoszenia:
0 6 .0 3 .1 9 9 1
)Sposób wytwarzania nowych pochodnych nukleozydów
4
(5
(73)
(43)
Uprawniony z patentu:
Polska Akademia Nauk, Centrum Badań
Molekularnych i Makromolekularnych,
Łódź, PL
Zgłoszenie ogłoszono:
30.11.1992 BUP 24/92
(72)
Twórcy wynalazku:
Andrzej Grajkowski, Łódź, PL
Bogdan Uznański, Łódź, PL
Wojciech J. Stec, Ksawerów, PL
(45)
O udzieleniu patentu ogłoszono:
31.03.1995 WUP 03/95
( 74)
Pełnomocnik:
Brodowska Iwona, "Lex-Pat" Biuro PrawnoPatentowe Sp. z o.o.
PL 166061 B1
(57)
1. Sposób wytwarzania nowych pochodnych nukleozydów o ogólnym wzorze 1, w którym Z oznacza atom wodoru lub grupę blokującą funkcję 5'-hydroksylową, a B oznacza
grupę o wzorze 2, 3, 4, w których R oznacza
grupę blokującą funkcję egzoaminową lub
atom wodoru, albo B oznacza grupę o wzorze
5, znamienny tym, że związek o wzorze ogólnym 6, w którym Z oznacza grupę blokującą
funkcję 5'-hydroksylową, a B oznacza grupę o
wzorze 2 , 3 , 4 lub 5, w których R oznacza grupę
blokującą funkcję egzoaminową poddaje się
reakcji ze związkiem o wzorze ogólnym 7, w
których X oznacza atom chlorowca, grupę
dialkiloaminową, morfolinową, pirolidynową
lub piperydynową, korzystnie wobec katalizatora, a następnie z czynnikiem wprowadzającym siarkę, ewentualnie usuwa się grupy blokujące i ewentualnie produkt rozdziela się na
diastereoizomery.
wzór 1
Sposób wytwarzania nowych pochodnych nukleozydów
Zastrzeżenia
patentowe
1. Sposób wytwarzania nowych pochodnych nukleozydów o ogólnym wzorze 1, w którym Z
oznacza atom wodoru lub grupę blokującą funkcję S'-hydroksylową, a B oznacza grupę o wzorze 2,
3 , 4, w których R oznacza grupę blokującą funkcję egzoaminową lub atom wodoru, albo B oznacza
grupę o wzorze 5, znamienny tym, że związek o wzorze ogólnym 6, w którym Z oznacza grupę
blokującą funkcję 5'-hydroksylową, a B oznacza grupę o wzorze 2 , 3 , 4 lub 5, w których R oznacza
grupę blokującą funkcję egzoaminową poddaje się reakcji ze związkiem o wzorze ogólnym 7, w
których X oznacza atom chlorowca, grupę dialkiloaminową, morfolinową, pirolidynową lub
piperydynową, korzystnie wobec katalizatora, a następnie z czynnikiem wprowadzającym siarkę,
ewentualnie usuwa się grupy blokujące i ewentualnie produkt rozdziela się na diastereoizomery.
2. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że N6-izopropoksyacetylo-5'-0-(4,4'-dimetoksytrifenylometylo)-2'-deoksyadenozynę poddaje się reakcji z 2-dialkiloamino-1,3,2-oksatiafosfolanem
wobec katalizatora, a następnie z czynnikiem wprowadzającym siarkę i wytwarza się N6-izopropoksyacetylo-5'-0-(4,4'-dimetoksytrifenylometylo)-2'-deoksyadenozyno-3'-0-(2-tiokso)1,3,2-oksatiafosfolan.
3. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że N4-izopropoksyacetylo-5'-0-(4,4'-dimetoksytrifenylometylo)-2'-deoksycytydynę poddaje się reakcji z 2-dialkiloamino-1,3,2-oksatiafosfolanem
wobec katalizatora, a następnie z czynnikiem wprowadzającym siarkę i wytwarza się N 4-izopropoksyacetylo-5'-0-(4,4'-dimetoksytrifenylometylo)-2'-deoksycytydyno-3'-0-(2-tiokso)-1,3,2-oksatiafosfolan.
4. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że N2-izopropoksyacetylo-5'-0-(4,4'-dimetoksytrifenylometylo)-2'-deoksyguanozynę poddaje się reakcji z 2-dialkiloamino-1,3,2-oksatiafosfolanem
wobec katalizatora, a następnie z czynnikiem wprowadzającym siarkę i wytwarza się N2-izopropoksyacetylo-5'-0-(4,4'-dimetoksytrifenylometylo)-2'-deoksyguanozyno-3'-0-(2-tiokso)-1,3,2-oksatiafosfolan.
5. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że 5'-0-(4,4'-dimetoksytrifenylometylo)tymidynę,
poddaje się reakcji z 2-dialkiloamino-1,3,2-oksatiafosfolanem wobec katalizatora, a następnie z
czynnikiem wprowadzającym siarkę i wytwarza się 5'-0-(4,4'-dimetoksytrifenylometylo)tymidyno-3'-0-(2-tiokso)-1,3,2-oksatiafosfolan.
6. Sposób według zastrz. 1 albo 2, albo 3, albo 4, albo 5, znamienny tym, że stosuje się
katalizator kwasowy.
7. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że stosuje się katalizator zasadowy.
* * *
Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania nowych pochodnych nukleozydów o ogólnym wzorze 1, w którym Z oznacza atom wodoru lub grupę blokującą funkcję 5-hydroksylową, a B
oznacza grupę o wzorze 2, 3, 4, w których R oznacza grupę blokującą funkcję egzoaminową lub
atom wodoru albo B oznacza grupę o wzorze 5.
Nowe pochodne nukleozydów o wzorze ogólnym 1, w którym Z i B, mają wyżej podane
znaczenie znajdują zastosowanie do wytwarzania tiofosforanowych analogów oligodeoksyrybonukleotydów o działaniu terapeutycznym oraz służących do badań nad oddziaływaniem D NA z
białkami, których syntezę przedstawiono w opisie patentowym nr P 289 316 opublikowanym w
BUP 24/92.
Nie opisano dotychczas pochodnych nukleozydów, które miałyby zastosowanie do bezpośredniej syntezy tiofosforanowych analogów oligodeoksyrybonukleotydów.
Sposób według wynalazku polega na tym, że związek o ogólnym wzorze 6, w którym Z
oznacza grupę blokującą funkcję 5'-hydroksylową, a B oznacza grupę o wzorze 2, 3, 4 lub 5, w
166 061
3
których R oznacza grupę blokującą funkcję egzoaminową poddaje się reakcji ze związkiem o
wzorze ogólnym 7, w którym X oznacza atom chlorowca, grupę dialkiloaminową, morfolinową,
pirolidynową lub piperydynową, korzystnie wobec katalizatora, a następnie z czynnikiem wprowadzającym siarkę i ewentualnie usuwa się grupy blokujące w znany sposób. Otrzymany produkt,
w razie potrzeby, rozdziela się na diastereoizomery.
D o zabezpieczania grup 5'-hydroksylowych można stosować różne znane grupy blokujące.
Korzystne są grupy, takie jak acylowa, 4,4'-dimetoksytrifenylometyIowa, 4-metoksytrifenylometylowa, trifenylometylowa, benzylowa, trialkilosililowa i podobne.
D o ochrony grup egzoaminowych można stosować dowolne grupy znane w chemii nukleotydów, korzystnie grupę izopropoksyacetylową, izobutyrylową, benzoilową fenoksyacetylową,
(dialkiloamino)metylenową, (dialkiloamino)etylidenową i podobne.
Reakcję związku o wzorze 6 ze związkiem o wzorze 7 można prowadzić w nieprotonowym
rozpuszczalniku organicznym, np. chlorku metylenu. Katalizatorem tej reakcji może być katalizator kwasowy, np. 1-H-tetrazol, lub zasadowy, np. trójetyloamina, gdy X = chlorowiec, a czynnikiem wprowadzającym siarkę, np. siarka elementarna, 1,1-diokso-3H-1,2-benzoditiol-3-on lub
dwusiarczki acylowe.
Jak już wspomniano, nowe pochodne nukleozydów są jedynymi związkami umożliwiającymi
bezpośrednią syntezę tiofosforanowych analogów oligodeoksyrybonukleotydów. W celu przeprowadzenia stereoselektywnej syntezy tiofosforanowych analogów oligodeoksyrybonukleotydów,
związek o wzorze 1, w którym Z, B i R mają powyższe znaczenia, rozdziela się na diastereoizomery
(szybciej migrujący i wolnej migrujący) za pomocą chromatografii.
Wynalazek ten ilustrują niżej podane przykłady.
P r z y k ł a d I. N6-izopropoksyacetylo-5'-0-(4,4'-dimetoksytrifenylometylo)-2'-deoksyadenozyno-3'-0-(2-tiokso)-1,3,2-oksatiafosfolan.
1 mmol N6-izopropoksyacetylo-5'-0-(4,4'-dimetoksytrifenylometylo)-2'-deoksyadenozyny i 1
mmol 1-H-tetrazolu suszono pod wysoką próżnią w temperaturze 50°C.
Rozpuszczono w bezwodnym chlorku metylenu (3 ml) i dodano mieszając, 2-diizopropyloamino-1,3,2-oksatiafosfolan (1,1 mmol). Mieszanie kontynuowano przez 1 godzinę w temperaturze pokojowej, następnie dodano 10 mmoli siarki elementarnej i mieszano przez noc. Mieszaninę
reakcyjną zatężono do sucha i oczyszczono na kolumnie z żelem krzemowym. Wydajność 90%.
δ ppm 31 P NMR 103, 62; 103,58 (C6D 6), 85% H3PO4 jako wzorzec zewnętrzy.
P r z y k ł a d II. N4-izopropoksyacetylo-5'-0-(4,4'-dimetoksytrifenylometylo)-2'-deoksycytydyno-3'-0-(2-tiokso)-1,3,2-oksatiafosfolan.
Postępując analogicznie jak w przykładzie I otrzymano produkt z wydajnością 88%.
δ ppm 31 P NMR 104,38; 104,36 (C6D6), 85% H3PO4 jako wzorzec zewnętrzy.
P r z y k ł a d III. N2-izopropoksyacetylo-5'-0-(4,4'-dimetoksytrifenylometylo)-2'-deoksyguanozyno-3'-0-(2-tiokso)-1,3,2-oksatiafosfolan.
Postępując analogicznie jak w przykładzie I otrzymano produkt z wydajnością 72%.
δ ppm 31 P NMR 103,66; 103,50 (C6D 6), 85% H3PO4 jako wzorzec zewnętrzny.
P r z y k ł a d IV. 5'-0-(4,4'-dimetoksytrifenylometylo)-tymidyno-3'-0-(2-tiokso)-1,3,2-oksatiafosfolan.
Postępując analogicznie jak w przykładzie I otrzymano produkt z wydajnością 92%.
6 ppm 31 P NMR 104,14; 104,12 (C6D 6), 85% H3PO4 jako wzorzec zewnętrzy.
P r z y k ł a d V. Rozdział produktów z przykładów I-IV.
Na kolumnę o wymiarach 200 X 60 mm zawierającą żel krzemionkowy Kiesegel 60 H wprowadza się 1 g produktu. Warunki rozdziału podano w tabeli.
4
166 061
Tabela
Przykład
I
Izomer bardziej mobilny
Eluent
octan etylu
heptan
2
1
300 mg
δppm 103,58
II
octan etylu
chlorek metylenu
1
1
δppm
III
octan etylu
chlorek metylenu
metanol
8
2
0,2
δppm
IV
octan etylu
heptan
1,5
1
δppm
Izomer mniej mobilny
250 mg
103,62
δppm
350 mg
104,36
δppm 104,38
230 mg
103,50
δppm 103,66
350 mg
104,12
δppm 104,14
Czystość izomeryczną sprawdzano za pomocą 31 P NMR.
200 mg
150 mg
200 mg
166 061
w zór 1
wzór
w z ó r 4
2
wzór 3
wzór 5
166 061
wzór 6
wzór
7
Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 90 egz.
Cena 1,00 zł.
Документ
Категория
Без категории
Просмотров
2
Размер файла
440 Кб
Теги
pl166061b1
1/--страниц
Пожаловаться на содержимое документа