close

Вход

Забыли?

вход по аккаунту

?

PL174897B1

код для вставкиСкачать
R Z E C Z P O S P O L IT A
PO LSK A
(12) OPIS PATENTOWY (19)PL (11) 174897
(21) Numer zgłoszenia;
(22) Data zgłoszenia:
324848
09.05.1994
(86) Data i numer zgłoszenia międzynarodowego:
09.05.1994, PCT/US94/05088
U rząd Patentow y
R zeczyp osp olitej Polskiej
(
5
(30)
24.11.1994, WO94/27406,
PCT Gazette nr 26/94
4
)
S p osób i urządzenie do usuwania impulsów
zwiększających stopień zabezpieczenia sygnału wizyjnego przed kopiowaniem
Pierw szeństw o:
N um er zgłoszenia,
z którego n astąp iło w ydzielenie:
311704
(43)
(73)
(72)
30.10.1998 WUP 10/98
57)
PL 174897 B1
(
1. Sposób usuwania impulsów zwiększających stopień
zabezpieczenia sygnału wizyjnego przed kopiowaniem, doda­
nych do sygnału wizyjnego i powodujących powrót wizyjny w
czasie innym niż moment występowania sygnału synchronizacji
wizyjnej oraz umieszczonych w części aktywnej wizyjnie sygnału
wizyjnego, znamienny tym, że generuje się sygnał o amplitudzie
w przybliżeniu równej amplitudzie sygnału synchronizacji, oraz
modyfikuje się sygnał zawierający impulsy zwiększające stopień
zabezpieczenia przed kopiowaniem za pomocą wygenerowanego
sygnału, rozszerzając odchyłkę sygnału synchronizacji.
22. Urządzenie do usuwania impulsów zwiększających
stopień zabezpieczenia sygnału wizyjnego przed kopiowaniem,
występujących w częściach aktywnych wizyjnie sygnału wizyjnego, zawierające układ ustawiania tych impulsów przy końcu
przynajmniej niektórych pól wizyjnych oraz przy końcu przy
najmniej niektórych liniiwizyjnych w ich częściach aktywności
wizyjnej, znamienne tym, że jest zaopatrzone w układ odtwarzania poziomu synchronizacji do odtwarzania wierzchołków impulsów synchronizacji poziomej sygnału wizyjnego
tak, by osiągnęły określony poziom, układ generowania sygnałów sterujących o pierwszym założonym czasie trwania przy
końcach przynajmniej niektórych linii i o drugim założonym
czasie trwania przy końcach przynajmniej niektórych pól wi
zyjnych sygnału wizyjnego oraz układ przełączający, sterowany
rzez impulsy sterujące, do przełączania szczególnego pozio­m u sygnału na odtworzony sygnał wizyjny.
p
T w órcy w ynalazku:
Peter J. Wonfor, El Granada, US
Alistar J. Knox, Woodley, GB
Jeremy J. Corcoran, Uxbridge, GB
John O. Ryan, Cupertino, US
Ronald Quan, Cupertino, US
Z głoszenie ogłoszono:
O udzieleniu patentu ogłoszono:
U praw niony z patentu:
MACROVISION CORPORATION,
Sunnyvale, US
04.03.1996 BUP 05/96
(45)
H04N 5/91
H 0 4 N 7 /1 6 7
H 0 4 N 5 /9 1 3
(87) Data i numer publikacji zgłoszenia
międzynarodowego:
17.05.1993, US,08/062866
(62)
(51) IntCl6:
(74)
P ełnom ocnik:
Ludwicka Izabella, PATPOL Spółka z o.o.
FIG. 3b
Sposób i urządzenie do usuwania impulsów
zwiększających stopień zabezpieczenia sygnału wizyjnego
przed kopiowaniem
Zastrzeżenia
patentowe
1. Sposób usuwania impulsów zwiększających stopień zabezpieczenia sygnału wizyjnego przed kopiowaniem, dodanych do sygnału wizyjnego i powodujących powrót wizyjny
w czasie innym niż moment występowania sygnału synchronizacji wizyjnej oraz umieszczonych w części aktywnej wizyjnie sygnału wizyjnego, znamienny tym, że generuje się sygnał
o amplitudzie w przybliżeniu równej amplitudzie sygnału synchronizacji, oraz modyfikuje
się sygnał zawierający impulsy zwiększające stopień zabezpieczenia przed kopiowaniem za
pomocą wygenerowanego sygnału, rozszerzając odchyłkę sygnału synchronizacji.
2. Sposób usuwania impulsów zwiększających stopień zabezpieczenia sygnału
wizyjnego przed kopiowaniem , dodanych do sygnału wizyjnego i powodujących powrót
wizyjny w czasie innym niż m om ent występowania sygnału synchronizacji wizyjnej oraz
umieszczonych w części aktywnej wizyjnie sygnału wizyjnego, znamienny tym, że generuje się sygnał o określonym poziom ie oraz dodaje się ten sygnał do sygnału wizyjnego
w części aktywnej wizyjnie.
3. Sposób według zastrz. 2, znamienny tym, że określony poziom wynosi przynajmniej
około 20% szczytowej bieli sygnału wizyjnego.
4. Sposób według zastrz. 2, znamienny tym, że sygnał synchronizacji jest sygnałem
synchronizacji poziomej.
5. Sposób według zastrz. 2, znamienny tym, że sygnał synchronizacji jest sygnałem
synchronizacji pionowej.
6. Sposób usuwania impulsów zwiększających stopień zabezpieczenia sygnału wizyjnego przed kopiowaniem, dodanych do sygnału wizyjnego i powodujących powrót wizyjny
w czasie innym niż mom ent występowania sygnału synchronizacji wizyjnej oraz umieszczonych w części aktywnej wizyjnie sygnału wizyjnego, znamienny tym, że generuje się sygnał
o określonym poziomie oraz zastępuje się impulsy zwiększające stopień zabezpieczenia
przed kopiowaniem przez wygenerowany sygnał.
7. Sposób według zastrz. 6, znamienny tym, że określony poziom wynosi przynajmniej
około 20% szczytowej bieli sygnału wizyjnego.
8. Sposób według zastrz. 6, znamienny tym, że sygnał synchronizacji jest sygnałem
synchronizacji poziomej.
9. Sposób według zastrz. 6, znamienny tym, że sygnał synchronizacji jest sygnałem
synchronizacji pionowej.
10. Sposób usuwania impulsów zwiększających stopień zabezpieczenia sygnału wizyjnego przed kopiowaniem, dodanych do sygnału wizyjnego i powodujących powrót wizyjny
w czasie innym niż m om ent występowania sygnału synchronizacji wizyjnej oraz umieszczonych w części aktywnej wizyjnie sygnału wizyjnego, znamienny tym, że wyznacza się położenie sygnału synchronizacji wizyjnej, generuje się impuls o amplitudzie zbliżonej do
amplitudy sygnału synchronizacji wizyjnej oraz dodaje się wygenerowany impuls do sygnału
wizyjnego bezpośrednio przed pojawieniem się sygnału synchronizacji wizyjnej.
11. Sposób według zastrz. 10, znamienny tym, że sygnał synchronizacji wizyjnej jest
sygnałem synchronizacji poziomej.
12. Sposób według zastrz. 10, znamienny tym, że sygnał synchronizacji wizyjnej jest
sygnałem synchronizacji pionowej.
13. Sposób według zastrz. 10, znamienny tym, że dodany impuls w połączeniu z
sygnałem synchronizacji pionowej ma przebieg w kształcie zębatki.
174 897
3
14. Sposób według zastrz. 11, znamienny tym, że dodaje się sygnał synchronizacji
koloru do sygnału synchronizacji wizyjnej o poszerzonym czasie trwania.
15. Sposób usuwania impulsów zwiększających stopień zabezpieczenia sygnału wizyjnego przed kopiowaniem, dodanych do sygnału wizyjnego i powodujących powrót wizyjny
w czasie innym niż mom ent występowania sygnału synchronizacji wizyjnej, umieszczonych
w części aktywnej wizyjnie sygnału wizyjnego, znamienny tym, że generuje się sygnał
sterujący w położeniach dodanych impulsów oraz tłumi się dodane impulsy w odpowiedzi
na sygnały sterujące, dla usunięcia dodatkowego zabezpieczenia przed kopiowaniem, polegającego na dodaniu impulsów rozciągających się poniżej poziomu wygaszania impulsu
wizyjnego, ulokowanych w wybranych poziomych liniach wizyjnych sygnału wizyjnego pomiędzy impulsem synchronizacji poziomej i okolicą początku obszaru aktywności wizyjnej
w każdej z linii wizyjnych.
16. Sposób według zastrz. 15, znamienny tym, że w etapie tłumienia wygasza się
dodane impulsy.
17. Sposób według zastrz. 16, znamienny tym, że w etapie tłum ienia zmniejsza się
czas trw ania dodanych impulsów.
18. Sposób według zastrz. 15, znamienny tym, że w etapie tłumienia zwiększa się
poziom dodanych impulsów względem poziomu wygaszania.
19. Sposób według zastrz. 15, znamienny tym, że w etapie tłumienia zmniejsza się
amplitudę dodanych impulsów.
20. Sposób według zastrz. 15, znamienny tym, że w etapie tłumienia ustala się pozycję
każdego z dodanych impulsów względem impulsu synchronizacji poziomej w każdej poziomej linii wizyjnej.
21. Sposób według zastrz. 15, znamienny tym, że w etapie tłumienia generuje się
sygnał o wysokiej częstotliwości oraz dodaje się wygenerowany sygnał o wysokiej częstotliwości do sygnału wizyjnego.
22. U rządzenie do usuwania impulsów zwiększających stopień zabezpieczenia sygnału
wizyjnego przed kopiowaniem, występujących w częściach aktywnych wizyjnie sygnału
wizyjnego, zawierające układ ustawiania tych impulsów przy końcu przynajmniej niektórych
pól wizyjnych oraz przy końcu przynajmniej niektórych linii wizyjnych w ich częściach
aktywności wizyjnej, znamienne tym, że jest zaopatrzone w układ odtwarzania poziomu
synchronizacji do odtwarzania wierzchołków impulsów synchronizacji poziomej sygnału
wizyjnego tak, by osiągnęły określony poziom, układ generowania sygnałów sterujących o
pierwszym założonym czasie trwania przy końcach przynajmniej niektórych linii i o drugim
założonym czasie trwania przy końcach przynajmniej niektórych pól wizyjnych sygnału
wizyjnego oraz układ przełączający, sterowany przez impulsy sterujące, do przełączania
szczególnego poziomu sygnału na odtworzony sygnał wizyjny.
23. Urządzenie według zastrz. 22, znamienne tym, że szczególny poziom sygnału
wynosi przynajmniej 20% poziomu szczytowej bieli odtworzonego sygnału wizyjnego.
24. U rządzenie do usuwania impulsów zwiększających stopień zabezpieczenia sygnału
wizyjnego przed kopiowaniem, występujących w częściach aktywnych wizyjnie sygnału
wizyjnego, zawierające układ ustawiania tych impulsów przy końcu przynajmniej niektórych
pól wizyjnych oraz przy końcu przynajmniej niektórych linii wizyjnych w ich częściach
aktywności wizyjnej, znamienne tym, że jest zaopatrzone w układ logiczny do generowania
sygnałów sterujących o określonym czasie trwania w czasie trwania obszarów aktywności
wizyjnej oraz układ pobudzany przez impulsy sterujące do łączenia określonego sygnału z
częścią aktywną wizyjnie, zawierającą impulsy zwiększające stopień zabezpieczenia przed
kopiowaniem dla zmniejszenia degradacji odtwarzanej kopii, spowodowanej przez impulsy
zwiększające stopień zabezpieczenia przed kopiowaniem, dodane do aktywnej części sygnału wizyjnego przed impulsami synchronizacji.
25. Urządzenie według zastrz. 24, znamienne tym, że układ logiczny stanowi generator
sygnału sterującego występującego w momentach tuż przed wystąpieniem poziomych lub
pionowych przedziałów wygaszania sygnału wizyjnego.
4
174 897
26. Urządzenie według zastrz. 25, znamienne tym, że poziom określonego sygnału
wynosi przynajmniej 20% poziomu szczytowej bieli sygnału wizyjnego.
27. Urządzenie według zastrz. 25, znamienne tym, że zawiera układ odtwarzania w
sygnale wizyjnym, dostarczonym do układu pobudzanego impulsami sterującymi, określonego poziomu grzbietów impulsów synchronizacji poziomej.
28. Urządzenie według zastrz. 25, znamienne tym, że układ pobudzany impulsami
sterującymi zawiera przynajmniej jeden układ przełączający.
29. Urządzenie według zastrz. 25, znamienne tym, że układ pobudzany impulsami
sterującymi zawiera generator sygnału przesuwania poziomu impulsów.
30. Urządzenie według zastrz. 26, znamienne tym, że układ pobudzany impulsami
kontrolnymi zastępuje części aktywne wizyjnie na określony czas określonym sygnałem.
31. Urządzenie według zastrz. 25, znamienne tym, że układ pobudzany impulsami
sterującymi generuje impulsy przedziału poziomego wygaszania i zastępuje przedziały
poziomego wygaszania, następujące po przynajmniej jednej z części aktywnych wizyjnie,
wygenerowanymi impulsami przedziału poziomego wygaszania.
32. Urządzenie według zastrz. 25, znamienne tym, że układ pobudzany impulsami
sterującymi zawiera przynajmniej jeden wielobiegunowy przełącznik do włączania określonego sygnału, przy czym w jednym położeniu tego przełącznika jest przepuszczony źródłowy
sygnał wizyjny bez zmian, a w drugim położeniu jest włączony określony sygnał, a wyłączony
źródłowy sygnał wizyjny.
33. Urządzenie do usuwania impulsów zwiększających stopień zabezpieczenia sygnału
wizyjnego przed kopiowaniem, występujących w częściach aktywnych wizyjnie sygnału
wizyjnego, zawierające układ ustawiania tych impulsów przy końcu przynajmniej niektórych
pól wizyjnych oraz przy końcu przynajmniej niektórych linii wizyjnych w ich częściach
aktywności wizyjnej, znamienne tym, że zawiera układ czasowy do generowania sygnałów
sterujących na początku impulsów zabezpieczających przy końcu przynajmniej niektórych
linii wizyjnych, generator impulsów do generowania impulsu o określonym poziomie amplitudy większym od poziomu wygaszania sygnału wizyjnego przy końcu każdej z linii
wizyjnych, w odpowiedzi na sygnał sterujący, oraz zespół dodawania wygenerowanych
impulsów, dla zwiększenia poziomu przy końcu każdej z linii wizyjnych.
34. Urządzenie według zastrz. 33, znamienne tym, że zawiera drugi układ czasowy do
generowania drugiego sygnału sterującego przy końcu każdego z pól wizyjnych, drugi
generator impulsów do generowania drugiego impulsu o określonym poziomie, wyższym
od poziomu wygaszania sygnału wizyjnego, w odpowiedzi na drugi sygnał sterujący oraz
zespół dodawania generowanego drugiego impulsu do sygnału wizyjnego, dla zwiększenia
poziomu przy końcu każdego z pól wizyjnych.
35. Urządzenie według zastrz. 33, znamienne tym, że zawiera generator impulsu
synchronizacji poziomej o czasie trwania dłuższym niż czas trwania impulsu synchronizacji
poziomej w innym przypadku występującego w sygnale wizyjnym oraz przełącznik do
zastępowania występujących impulsów synchronizacji poziomej w sygnale wizyjnym wygenerowanymi impulsami synchronizacji poziomej.
36. Urządzenie według zastrz. 33, znamienne tym, że generator impulsów zawiera
sterowany napięciowo wzmacniacz mnożący poziom sygnału wizyjnego przez ustaloną
wartość.
37. Urządzenie do usuwania impulsów zwiększających stopień zabezpieczenia sygnału
wizyjnego przed kopiowaniem, występujących w częściach aktywnych wizyjnie sygnału
wizyjnego, zawierające układ ustawiania tych impulsów przy końcu przynajmniej niektórych
pól wizyjnych oraz przy końcu przynajmniej niektórych linii wizyjnych w ich częściach
aktywności wizyjnej, znamienne tym, że zawiera układ logiczny do generowania sygnałów
sterujących przy pozycjach dodanych impulsów oraz tłumik do tłumienia dodanych impulsów w odpowiedzi na sygnały sterujące, dla usunięcia dodatkowego zabezpieczenia przed
kopiowaniem powodującego powrót wizyjny w czasie innym niż mom ent występowania
sygnału synchronizacji wizyjnej w sygnale wizyjnym, polegającego na dodaniu impulsów
rozciągających się poniżej poziomu wygaszania impulsu wizyjnego, umieszczonych w wy-
174 897
5
branych poziomach liniach wizyjnych sygnału wizyjnego pomiędzy impulsem synchronizacji
poziomej i okolicą początku obszaru aktywności wizyjnej każdej linii wizyjnej.
38.
Urządzenie według zastrz. 37, znamienne tym, że tłumik zawiera wygaszacz do
wygaszania dodanych impulsów.
*
*
*
Przedmiotem wynalazku jest sposób i urządzenie do usuwania impulsów zwiększających stopień zabezpieczenia sygnału wizyjnego przed kopiowaniem.
Procesy zabezpieczania kaset wideo przed kopiowaniem powodują dodatkowe pogorszenie jakości obrazu w przypadku przegrywania kopii zabezpieczonego nagrania oraz
powodują zmniejszenie czytelności obrazu odtwarzanego z nieautoryzowanej kopii.
Sposoby zabezpieczania przed kopiowaniem kaset wideo są znane. Przykładem jest
rozwiązanie przedstawione w opisie patentowym nr US 4631603. W rozwiązaniu tym sygnał
wizyjny jest modyfikowany w taki sposób, że odbiornik telewizyjny odtwarza normalny
kolorowy obraz ze zmodyfikowanego sygnału wizyjnego, podczas gdy zapis na kasecie wideo
zmodyfikowanego sygnału wizyjnego powoduje powstawanie zasadniczo nieakceptowalnych obrazów. Rozwiązanie to opiera się na tym, że typowe magnetowidowe systemy
automatycznej regulacji wzmocnienia ARW nie mogą odróżnić normalnych impulsów
synchronizacji konwencjonalnego sygnału wizyjnego i dodanych impulsów pseudo synchronizacji. Impulsy pseudosynchronizacji są tutaj traktowane jako dowolne inne sygnały poniżej normalnego poziomu synchronizacji, oraz które trwają przynajmniej 0,5 μ s. Zbiór
impulsów pseudosynchronizacji zostaje dodany do konwencjonalnego sygnału wizyjnego w
czasie okresu pionowego wygaszania, a po każdym z tych pseudosynchronizujących impulsów następuje dodatni impuls o odpowiedniej amplitudzie i czasie trwania. W rezultacie,
system ARW w magnetowidzie wykonuje błędne pomiary poziomu sygnału wizyjnego, co
powoduje nieprawidłowe nagrywanie tego sygnału wizyjnego. Efektem tego jest obraz o
jakości niemożliwej do zaakceptowania.
W opisie US 4631603 stwierdzono, że dodane pary impulsów, z których każda para
składa się z ujemnego impulsu pseudosynchronizacji, po którym następuje dodatni impuls
ARW, powodują, że układ automatycznej regulacji wzmocnienia ARW w magnetowidzie,
błędnie wykrywa poziom sygnału wizyjnego i powoduje korekcję wzmocnienia, która powoduje nieprawidłowe nagrywanie na kasecie wideo.
Tak więc, podstawowy sposób zabezpieczania przed kopiowaniem, powoduje w czasie
próby kopiowania nagrywanie sygnału wizyjnego o anormalnie niskiej amplitudzie. Niektóre z tych efektów, obserwowane podczas odtwarzania nielegalnej kopii, objawiają się
poziomymi pasami (miejscowe przemieszczenia) i pionowym przemieszczaniem się obrazu.
Powstawanie tych objawów w dużym stopniu zależy od zawartości obrazu, tzn. od obecności
białych (jasnych) i czarnych (ciemnych) pól w obrazie. Stąd, przy zastosowaniu tego sposobu, który zasadniczo zapewnia doskonałą ochronę przed kopiowaniem, przy pewnych
kombinacjach różnych magnetowidów, takich jak np. VCR i odbiorników telewizyjnych,
uzyskuje się obraz, który może być do zaakceptowania przez osoby tolerujące niską jakość
obrazu.
Ponadto, przy użyciu pewnych magnetowidów VCR i odbiorników telewizyjnych
różne sposoby zabezpieczania powodują niewielkie pogorszenie jakości obrazu. Pewne
rynki nagranych kaset wideo są w dużym stopiu zagrożone piractwem, tzn. nielegalnym
kopiowaniem kaset wideo, pom im o zabezpieczeń. Wówczas osoby oglądające są zasadniczo niewrażliwe na złą jakość obrazu nielegalnych kopii, spowodowaną stosowaniem
znanych sposobów. Istnieje więc potrzeba ulepszenia sposobu zabezpieczania przed
kopiowaniem , który powoduje zmniejszenie jakości obrazu w stopniu większym niż
znane sposoby.
W opisie patentowym nr US 5133008 przedstawiono system usuwania niektórych
skutków działania sygnału zabezpieczającego przed kopiow aniem przedstaw ionego
6
174 897
w opisie patentowym nr US 4631603. Dodanie impulsów pseudo synchronizacji zgodnie ze
sposobem według rozwiązania znanego z opisu US 4631603 powoduje, że pewne układy
informacji na ekranie odbiorników telewizyjnych i urządzenia odtwarzającego wypadają w
nieprawidłowej części obrazu. W opisie US 5133008 opisano sposób i urządzenie do
korekcji tych defektów spowodowanych przez impulsy zabezpieczające przed kopiowaniem. W opisie US 5133008 nie przedstawiono sposobów modyfikacji sygnału zabezpieczonego przed kopiowaniem, aby uczynić go rejestrowalnym.
W opisie patentowym nr US 5155767 przedstawiono rozwiązanie, w którym dodaje
się sygnał podobny do poziomego sygnału synchronizacji w punkcie do 8-miu linii przed
rozpoczęciem pionowego obszaru wygaszania normalnych impulsów synchronizacji pionowej. Dodany zostaje impuls, który przechodzi od poziomu wygaszania w dół do poziomu
synchronizacji, jak impuls podobny do synchronizacji.
Ponadto, w opisie patentowym nr US 5194965 przedstawiono sposób przesuwania
poziomu, aby usunąć lub unieszkodliwić system zabepieczania przed kopiowaniem
przedstawiony w opisie US 4631603. W opisie tym nie przedstawiono żadnego sposobu
przesuwania poziomu ani urządzenia do usuwania lub unieszkodliwiania systemów o
podwyższonym stopniu zabezpieczenia przed kopiowaniem.
Sposób usuwania impulsów zwiększających stopień zabezpieczenia sygnału wizyjnego przed kopiowaniem , dodanych do sygnału wizyjnego i powodujących powrót
wizyjny w czasie innym niż m om ent występowania sygnału synchronizacji wizyjnej oraz
umieszczonych w części aktywnej wizyjnie sygnału wizyjnego, według wynalazku charakteryzuje się tym, że generuje się sygnał o amplitudzie w przybliżeniu równej amplitudzie
sygnału synchronizacji oraz modyfikuje się sygnał zawierający impulsy zwiększające
stopień zabezpieczenia przed kopiowaniem za pom ocą wygenerowanego sygnału, rozszerzając odchyłkę sygnału synchronizacji.
W odmiennym rozwiązaniu sposób usuwania impulsów zwiększających stopień
zabezpieczenia sygnału wizyjnego przed kopiowaniem, dodanych do sygnału wizyjnego
i powodujących pow rót wizyjny w czasie innym niż m om ent występowania sygnału
synchronizacji wizyjnej oraz umieszczonych w części aktywnej wizyjnie sygnału wizyjnego, według wynalazku charakteryzuje się tym, że generuje się sygnał o określonym
poziomie oraz dodaje się ten sygnał do sygnału wizyjnego w części aktywnej wizyjnie.
Korzystnym jest, że określony poziom wynosi przynajmniej około 20% szczytowej
bieli sygnału wizyjnego. Sygnał synchronizacji jest sygnałem synchronizacji poziomej.
Ew entualnie sygnał synchronizacji jest sygnałem synchronizacji pionowej.
W odmiennym rozwiązaniu według wynalazku sposób usuwania impulsów zwiększających stopień zabezpieczenia sygnału wizyjnego przed kopiowaniem, dodanych do
sygnału wizyjnego i powodujących powrót wizyjny w czasie innym niż m om ent występowania sygnału synchronizacji wizyjnej oraz umieszczonych w części aktywnej wizyjnie
sygnału wizyjnego, charakteryzuje się tym, że generuje się sygnał o określonym poziomie oraz zastępuje się impulsy zwiększające stopień zabezpieczenia przed kopiowaniem przez wygenerowany sygnał.
Korzystnym jest, że określony poziom wynosi przynajmniej około 20% szczytowej
bieli sygnału wizyjnego. Sygnał synchronizacji jest sygnałem synchronizacji poziomej.
Ew entualnie sygnał synchronizacji jest sygnałem synchronizacji pionowej.
W innym rozwiązaniu według wynalazku sposób usuwania impulsów zwiększających stopień zabezpieczenia sygnału wizyjnego przed kopiowaniem charakteryzuje
się tym, że wyznacza się położenie sygnału synchronizacji wizyjnej, generuje się impuls
o am plitudzie zbliżonej do amplitudy sygnału synchronizacji wizyjnej oraz dodaje się
wygenerowany impuls do sygnału wizyjnego bezpośrednio przed pojawieniem się sygnału synchronizacji wizyjnej.
Korzystnym jest, że sygnał synchronizacji wizyjnej jest sygnałem synchronizacji
poziom ej. E w en tu aln ie sygnał synchronizacji wizyjnej jest sygnałem synchronizacji
pionowej. Dodany impuls w połączeniu z sygnałem synchronizacji pionowej ma przebieg
174 897
7
w kształcie zębatki. Korzystnie dodaje się sygnał synchronizacji koloru do sygnału synchronizacji wizyjnej o poszerzonym czasie trwania.
W odmiennym rozwiązaniu według wynalazku sposób usuwania impulsów zwiększających stopień zabezpieczenia sygnału wizyjnego przed kopiowaniem charakteryzuje się
tym, że generuje się sygnał sterujący w położeniach dodanych impulsów oraz tłumi się
dodane impulsy w odpowiedzi na sygnały sterujące, dla usunięcia dodatkowego zabezpieczenia przed kopiowaniem, polegającego na dodaniu impulsów rozciągających się poniżej
poziomu wygaszania impulsu wizyjnego, ulokowanych w wybranych poziomych liniach
wizyjnych sygnału wizyjnego pomiędzy impulsem synchronizacji poziomej i okolicą początku obszaru aktywności wizyjnej w każdej z linii wizyjnych.
Korzystnym jest, że w etapie tłumienia wygasza się dodane impulsy. W etapie tłumienia zmniejsza się czas trwania dodanych impulsów, zwiększa się poziom dodanych impulsów
względem poziomu wygaszania, zmniejsza się amplitudę dodanych impulsów, ustala się
pozycję każdego z dodanych impulsów względem impulsu synchronizacji poziomej w każdej
poziomej linii wizyjnej i generuje się sygnał o wysokiej częstotliwości oraz dodaje się
wygenerowany sygnał o wysokiej częstotliwości do sygnału wizyjnego.
Urządzenie do usuwania impulsów zwiększających stopień zabezpieczenia sygnału
wizyjnego przed kopiowaniem, występujących w częściach aktywnych wizyjnie sygnału
wizyjnego, zawierające układ ustawiania tych impulsów przy końcu przynajmniej niektórych
pól wizyjnych oraz przy końcu przynajmniej niektórych linii wizyjnych w ich częściach
aktywności wizyjnej, według wynalazku charakteryzuje się tym, że jest zaopatrzone w układ
odtwarzania poziomu synchronizacji do odtwarzania wierzchołków impulsów synchronizacji poziomej sygnału wizyjnego tak, by osiągnęły określony poziom, układ generowania
sygnałów sterujących o pierwszym założonym czasie trwania przy końcach przynajmniej
niektórych linii i o drugim założonym czasie trwania przy końcach przynajmniej niektórych
pól wizyjnych sygnału wizyjnego oraz układ przełączający, sterowany przez impulsy sterujące, do przełączania szczególnego poziomu sygnału na odtworzony sygnał wizyjny.
Korzystnym jest, że szczególny poziom sygnału wynosi przynajmniej 20% poziomu
szczytowej bieli odtworzonego sygnału wizyjnego.
W odmiennym wykonaniu urządzenie według wynalazku charakteryzuje się tym, że
jest zaopatrzone w układ logiczny do generowania sygnałów sterujących o określonym
czasie trwania w czasie trwania obszarów aktywności wizyjnej oraz układ pobudzany przez
impulsy sterujące do łączenia określonego sygnału z częścią aktywną wizyjnie, zawierającą
impulsy zwiększające stopień zabezpieczenia przed kopiowaniem dla zmniejszenia
degradacji odtwarzanej kopii, spowodowanej przez impulsy zwiększające stopień zabezpieczenia przed kopiowaniem, dodane do aktywnej części sygnału wizyjnego przed impulsami
synchronizacji.
Korzystnym jest, że układ logiczny stanowi generator sygnału sterującego występującego w momentach tuż przed wystąpieniem poziomych lub pionowych przedziałów wygaszania sygnału wizyjnego. Poziom określonego sygnału wynosi przynajmniej 20% poziomu
szczytowej bieli sygnału wizyjnego. Urządzenie dodatkowo zawiera układ odtwarzania w
sygnale wizyjnym, dostarczonym do układu pobudzanego impulsami sterującymi, określonego poziomu grzbietów impulsów synchronizacji poziomej. Układ pobudzany impulsami
sterującymi zawiera przynajmniej jeden układ przełączający. Układ pobudzany impulsami
sterującymi zawiera generator sygnału przesuwania poziomu impulsów. Układ pobudzany
impulsami kontrolnymi zastępuje części aktywne wizyjnie na określony czas określonym
sygnałem. Układ pobudzany impulsami sterującymi generuje impulsy przedziału poziomego wygaszania i zastępuje przedziały poziomego wygaszania, następujące po przynajmniej
jednej z części aktywnych wizyjnie, wygenerowanymi impulsami przedziału poziomego
wygaszania. Układ pobudzany impulsami sterującymi zawiera przynajmniej jeden wielobiegunowy przełącznik do włączania określonego sygnału, przy czym w jednym położeniu tego
przełącznika jest przepuszczony źródłowy sygnał wizyjny bez zmian, a w drugim położeniu
jest włączony określony sygnał, a wyłączony źródłowy sygnał wizyjny.
8
174 897
W odmiennym wykonaniu urządzenie według wynalazku charakteryzuje się tym, że
zawiera układ czasowy do generowania sygnałów sterujących na początku impulsów zabezpieczających przy końcu przynajmniej niektórych linii wizyjnych, generator impulsów do
generowania impulsu o określonym poziomie amplitudy większym od poziomu wygaszania
sygnału wizyjnego przy końcu każdej z linii wizyjnych, w odpowiedzi na sygnał sterujący,
oraz zespół dodawania wygenerowanych impulsów, dla zwiększenia poziomu przy końcu
każdej z linii wizyjnych.
Korzystnym jest, że urządzenie zawiera drugi układ czasowy do generowania drugiego
sygnału sterującego przy końcu każdego z pól wizyjnych, drugi generator impulsów do
generowania drugiego impulsu o określonym poziomie, wyższym od poziomu wygaszania
sygnału wizyjnego, w odpowiedzi na drugi sygnał sterujący, oraz zespół dodawania generowanego drugiego impulsu do sygnału wizyjnego, dla zwiększenia poziomu przy końcu
każdego z pól wizyjnych. Ponadto urządzenie zawiera generator impulsu synchronizacji
poziomej o czasie trwania dłuższym niż czas trwania impulsu synchronizacji poziomej w
innym przypadku występującego w sygnale wizyjnym oraz przełącznik do zastępowania
występujących impulsów synchronizacji poziomej w sygnale wizyjnym wygenerowanymi
impulsami synchronizacji poziomej. Generator impulsów zawiera sterowany napięciowo
wzmacniacz mnożący poziom sygnału wizyjnego przez ustaloną wartość.
W innym odmiennym wykonaniu urządzenie według wynalazku charakteryzuje się
tym, że zawiera układ logiczny do generowania sygnałów sterujących przy pozycjach dodanych impulsów oraz tłumik do tłumienia dodanych impulsów w odpowiedzi na sygnały
sterujące, do usunięcia dodatkowego zabezpieczenia przed kopiowaniem, powodującego
powrót wizyjny w czasie innym niż moment występowania sygnału synchronizacji wizyjnej
w sygnale wizyjnym, polegającego na dodaniu impulsów rozciągających się poniżej poziomu
wygaszania impulsu wizyjnego, umieszczonych w wybranych poziomach liniach wizyjnych
sygnału wizyjnego pomiędzy impulsem synchronizacji poziomej i okolicą początku obszaru
aktywności wizyjnej każdej linii wizyjnej.
Korzystnym jest, że tłumik zawiera wygaszacz do wygaszania dodanych impulsów.
Przykłady realizacji opisano w kontekście standardu telewizyjnego NTSC, jednak z
łatwością można zastosować modyfikacje w systemach PAL lub SECAM.
Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykładach wykonaniu na rysunku, na
którym fig. 1a i 1b przedstawiają normalny obraz i zmodyfikowany obraz z poziomym
wzorem szachownicowym i umieszczeniem pionowej modyfikacji, fig. 2 a i 2b - obraz
powstający z sygnału wizyjnego o normalnej amplitudzie, z i bez wzoru szachownicowego
fig. 3a, 3b i 3c - te same obrazy wyświetlane na odbiorniku telewizyjnym z sygnałem wizyjnym
o zmniejszonej am plitudzie, bez i ze wzorem szachownicowym i pionową modyfikacją,
fig. 4 przedstawia część sygnału wizyjnego ze wzorem szachownicowym, fig. 5a i 5b - część
sygnału wizyjnego z pionow ą modyfikacją nie rozciągającą się w przedziale pionowego
i poziomego wygaszania, oraz z pionową modyfikacją rozciągającą się w przedziale
pionowego wygaszania, fig. 5c przedstawia dodatkow ą pionową modyfikację rozciągającą się w przedziale poziom ego wygaszania, fig. 6a, 6b, 6c przedstawiają układ dostarczający modyfikacje sygnału wizyjnego, fig. 7a, 7b - kształty fal ilustrujące działanie
układu z fig. 6a, 6b i 6c, fig. 8 - szczegół generatora migotania z fig. 6b, fig. 9 - inny przykład
realizacji układu do dostarczania modyfikacji sygnału wizyjnego, fig. 10 - znany układ
separatora sygnału synchronizacji, fig. 11a do 11o - przebiegi falowe sygnału wizyjnego
ilustrujące zwężanie poziomego sygnału synchronizacji, fig. 12a - schemat blokowy układu
zwężania sygnału synchronizacji poziomej, fig. 12b - przebieg falowy ilustrujący działanie
układu z fig. 12a, fig. 13a, 13b - szczegółowy schemat układu zwężania sygnału synchronizacji
poziomej, fig. 14a, 14b - schematy blokowe urządzeń łączących zwężanie sygnału synchronizacji z modyfikacjami poziomymi i pionowymi, fig. 15 - schemat blokowy urządzenia do
usuwania różnych modyfikacji sygnału wizyjnego, fig. 1 6 , 17 i 18 - układ usuwania ulepszonego zabezpieczenia przed kopiowaniem przez przesunięcie poziomu i wymienienie synchronizacji poziomej, fig. 19 - drugi układ usuwania ulepszonego zabezpieczenia przed
kopiowaniem przez nałożenie nowej synchronizacji i pozycji sygnału synchronizacji kolo-
174 897
9
rów, fig. 20 - trzeci układ do usuwania ulepszonych zabezpieczeń przed kopiowaniem
poprzez mnożenie, fig. 21, 22, 23 - trzy dodatkowe układy do usuwania ulepszonych
zabezpieczeń przed kopiowaniem przez zespół przełączający, fig. 24a, 24b, 24c - układ do
unieważniania ulepszonych sygnałów poprzez poszerzenie synchronizacji, fig. od 25a do 25h
- kształty przebiegów falowych z układu z fig. 24a i 24b, fig. 26 - inny układ do unieszkodliwiania ulepszonych sygnałów przez uśrednianie i tłumienie składowej stałej DC, fig. 27 dodatkowy układ do unieszkodliwiania ulepszonych sygnałów poprzez obcinanie, fig. 28 jeszcze jeden układ do unieszkodliwiania ulepszonych sygnałów, fig. 29a, 29b - przebiegi
falowe ilustrujące unieszkodliwianie ulepszonych sygnałów poprzez zwiększanie amplitudy
synchronizacji, fig. 30 - układ do unieszkodliwiania ulepszonych sygnałów przez zwiększanie
amplitudy synchronizacji, fig. 31 - inny układ do unieszkodliwiania ulepszonych sygnałów
przez układy śledzące i utrzymujące, fig. 32a i 32b - przebiegi falowe ilustrujące unieszkodliwianie ulepszonych sygnałów poprzez dodanie określonej składowej stałej AC, fig. 33 układ do łączenia układów do unieszkodliwiania ulepszonych sygnałów, fig. 34a, 34b i 34c
- przebiegi falowe ilustrujące obcinanie synchronizacji, fig. 35a, 35b - przebiegi falowe
ilustrujące efekt poszerzania synchronizacji, fig. 36a, 36b - kolejne punkty obcinania synchronizacji, fig. 37 - układ do ulepszania wzoru szachownicowego dzięki impulsom pseudosynchronizacji występującym po impulsach synchronizacji, fig. od 38a do 38e - przebiegi
falowe ilustrujące działanie układu z fig. 37, fig. 39a - układ do unieszkodliwiania impulsów
pseudosynchronizacji występujących po impulsach synchronizacji, fig. od 39b do 39d przebiegi falowe ilustrujące działanie układu z fig. 39a, fig. 40a, 49d, 40g - układy do
unieszkodliwiania impulsów pseudosynchronizacji występujących po impulsach synchronizacji, fig. 40b, 40c, 40e, 40f i 40g-kształty fal ilustrujące działanie układów z fig. 40a, 40d i
40g, fig. 41a - układ do unieszkodliwiania impulsów pseudosynchronizacji występujących po
impulsach synchronizacji przez zwężanie tych impulsów, fig. 41b - odpowiedni przebieg
falowy ilustrujący działanie układu z fig. 41a, fig. 42a, 42b - układ do unieszkodliwiania
podstawowych zabezpieczeń zgodnych ze stanem techniki, fig. od 43a do 43g - przebiegi
falowe ilustrujące działanie układu z fig. 42a, 42b.
Obecnie omówiona zostanie modyfikacja sygnału poziomej częstotliwości (szachownica). Na fig. la przedstawiono zwykły obraz telewizyjny 10, bez pokazywania żadnej
aktualnej informacji wizyjnej, tzn. zawierający lewą i prawą zasłonięte części 14, 16, oraz
górną i dolną zasłonięte części 7, 9. Część obrazu wewnątrz kreskowanej linii 13 jest
obszarem widocznym 11.
Zasłonięta część obrazu telewizyjnego jest częścią obrazu telewizyjnego, która nie jest
widoczna w standardowym odbiorniku telewizyjnym. Z powodu ograniczeń projektowych i
uwarunkowań estetycznych standardow e odbiorniki telewizyjne pokazują trochę mniej
niż 100% transmitowanego obszaru obrazu. Te części obrazu telewizyjnego, które nie są
norm alnie widoczne są nazywane obszarem zasłoniętym. Obszary te mogą być widoczne
w profesjonalnych m onitorach z możliwością podglądu obszarów zasłoniętych. Jednak
wszystkie standardow e odbiorniki telewizyjne pracują w trybie częściowego zasłaniania,
przez co dodanie wzoru szachownicowego i zmodyfikowanych linii przy końcu każdego
pola nie jest widoczne w takich standardowych odbiornikach, jakie sprzedaje się w USA
lub gdziekolwiek indziej.
Na figurze 1b przedstawiono zmodyfikowany obraz telewizyjny 12 po wykonaniu
modyfikacji zgodnych z rozwiązaniem według wynalazku, również zawierający zasłonięte
części 1 4 , 16. W znajdującej się po prawej stronie zasłoniętej części 16, umieszczony jest wzór
szachownicowy 20 o przemiennych czarnych prostokątach 26 i szarych prostokątach 24.
Inform acja o wzorze szachownicowym 20 zapewnia ulepszenie zabezpieczenia przed
kopiowaniem. Przy wyświetlaniu obrazu 12 na standardowym odbiorniku telewizyjnym
wzór szachownicowy 20 nie będzie widoczny tak długo, jak znajduje się on w obszarze
zasłoniętym 16. Pionowa modyfikacja sygnału jest w prow adzana w górnym zasłoniętym
obszarze 9 i przez to nie jest widoczna.
Na figurze 2a przedstawiono pole wizyjne 30 zawierające lewą zasłoniętą część 32 i
prawą zasłoniętą część 34, zawierające w widocznym obszarze 36 rysunek 38 złożony z
10
174 897
elementu pionowego i poziomego, na przykład krzyż. To pole 30 jest zgodne ze stanem
techniki, a wzór szachownicowy i sygnał pionowej modyfikacji nie jest do niego włączony.
Nie ma tu również żadnej redukcji amplitudy sygnału, tzn. nie jest zastosowany żaden znany
sposób zabezpieczania.
Na figurze 2b przedstawiono pole 30 z dodanym wzorem szachownicowym 42 w
zasłoniętym obszarze 34 zewnętrznego ograniczenia 13 oraz z dodanym wzorem pionowej
modyfikacji 87 w dolnej zasłoniętej części 9. Jeśli obecny jest sygnał o normalnej amplitudzie, wzór szachownicowy 42 i/lub pionowy wzór 87 nie mają żadnego wpływu na wygląd
krzyża 38, który jest normalnie pokazywany. Obraz widoczny na fig. 2b jest tym, który
pokazałby się na monitorze pokazującym cały obszar, a nie to co byłoby widoczne w
normalnym odbiorniku telewizyjnym.
Niemożliwa jest graficzna prezentacja efektu wywieranego przez te sygnały na magnetowid VCR. Telewizor będzie pokazywał zakłócenia spowodowane anormalnie niską
amplitudą sygnału. Magnetowidy VCR służące do nagrywania i odtwarzania kopii mogą
również poddać się zakłóceniom. W tym przypadku, mechanizm serwo magnetowidu VCR
będzie narażony na zakłócenia, powodując powstawanie miejscowo niestabilnego obrazu.
Na figurze 3a przedstawiono obraz 50 powstający z sygnału o zmniejszonej amplitudzie, tj. zgodnego ze sposobem zabezpieczania według znanego stanu techniki, powstający
ze względnie nieczułego m agnetowidu VCR, lecz bez dodania wzoru szachownicowego.
Na tej figurze pokazano jedynie widoczną część (wewnątrz ograniczenia 13 z fig. 2a i 2b)
obrazu na standardowym odbiorniku telewizyjnym. Jak można zauważyć, krzyż 38 jest
wyświetlany normalnie, ponieważ w tym przypadku zawartość obrazu jest taka, że nie
występuje poziome przemieszczanie. Jest to przypadek, gdy zabezpieczenie przed kopiowaniem zgodne ze stanem techniki daje niewystarczającą ochronę, ponieważ obraz jest
dobrze widoczny.
Na figurze 3b przedstaw iono efekt obecności wzoru szachownicowego 42 z fig. 2b
przy zmniejszonej am plitudzie sygnału, tzn. przy zastosowaniu zabezpieczenia znanego
ze stanu techniki w połączeniu ze wzorem szachownicowym. Ponownie na fig. 3b nie
jest pokazana część zasłonięta. M ożna tu zauważyć, że krzyż 38 ulega licznym poziomym przemieszczeniom 43, które występują w miejscach przejść z obszaru szarego 46
na czarny 44 i vice versa, pola szachownicy 42 z fig. 2b. Jak pokazano w powiększeniu
na fig. 3c, części 43 pionowej części krzyża 38 są poziomo poprzesuw ane o wielkość
zależną od odległości pom iędzy lewą krawędzią czarnych części 44 wzoru szachownicowego i pozycją prawdziwego sygnału synchronizacji poziom ej w każdej linii. Po prostu,
obraz 50 na fig. 3b jest znacznie zniekształcony. Ten efekt jest dodatkowo wzmacniany
przez przesuwanie się wzoru szachownicowego 42 powoli z góry na dół w pionowym
kierunku, przez cc poziom e przem ieszczenia przesuwają się, tzn. migocą. Zapew nia to,
że obraz jest rzeczywiście nieczytelny, czyli zabezpieczenie jest wystarczające.
Zgodnie z wynalazkiem, wzór szachownicowy 42 z fig. 2b zawiera typowo pięć czarnych prostokątów 44 leżących na przemian ze średnio szarymi prostokątami 46, przy czym
na fig. 2b pokazano mniej prostokątów dla większej przejrzystości. Stwierdzono, że
maksymalne zam azanie obrazu następuje przy około pięciu przejściach z szarego na
czarny i pięciu z czarnego na szary, licząc na wysokość obrazu.
Poziom sygnału czarnych prostokątów jest tak ustawiony, by znajdował się pom iędzy poziomem wygaszania i poziom em czerni dla systemu NTSC (poziom czerni i
poziom wygaszania są takie same dla systemów PAL i SECAM ), oraz przy poziomie
czerni dla PAL i SECAM, a am plituda średnio szarych prostokątów 46 jest w przybliżeniu równa 30% poziom u ogranicznika bieli. W zór szachownicowy 42 wprowadza wzór
zygzakowaty, jak pokazano na fig. 3b. W innych przykładach wykonania może być tylko
jed en czarny prostokąt 44, albo dwa, trzy, cztery lub więcej czarnych prostokątów na
pole 30 z fig. 2b. Również rozm iary (wysokości i szerokości) czarnych prostokątów 44
nie muszą być jednolite.
Taki proces powoduje wczesny poziomy powrót w sygnale o niskiej amplitudzie
poprzez wykonanie ujemnych przejść, tzn. od chwilowego poziom u obrazu w chwili
174 897
11
początkowej czarnych prostokątów 44 do poziomu czerni przed sygnałami synchronizacji
poziomej na przynajmniej niektórych liniach obrazu. Wzór szachownicowy 42 pokazany na
fig. 2b jest takim wzorem, który powoduje żądany efekt.
Typowy czas trwania, a więc szerokość wzoru szachownicowego 42 wynosi w przybliżeniu od 1,0 do 2,5 μ s, co jest wyznaczone przez wymaganie, by wzór szachownicowy w
normalnym przypadku nie był wprowadzany do wyświetlanego obszaru standardowego
obrazu telewizyjnego, tzn. był ograniczony do zasłoniętej części i nie naruszał normalnego
przedziału poziomego wygaszania.
W innych przykładach wykonania, impuls poziomej synchronizacji jest zwężony, co
umożliwia wprpwadzanie szerszego wzoru szachownicowego. Zapewnia to większe poziome przemieszczenie przy wyświetlaniu sygnału wizyjnego o zmniejszonej amplitudzie, a
wynikiem jest niestandardowy oryginalny sygnał wizyjny, który jednak jest do zaakceptowania w zastosowaniach nie związanych z nadawaniem audycji. Ponadto, dokładne amplitudy
średnio szarych 46 i/lub czarnych 44 prostokątów nie muszą być tu dokładnie opisane.
Wszystkie efekty pow stające pod wpływem zmienionej pozycji narastającego zbocza
impulsu synchronizacji poziomej i sygnału synchronizacji kolorów mogą być skorygowane
przez odpowiednie, przemieszczenie i/lub poszerzenie sygnału synchronizacji kolorów.
Na figurze 4 przedstawiono przedział poziomego wygaszania 60 pojedynczej linii
wizyjnej, z obecną częścią wzoru szachownicowego. Impuls poziomej synchronizacji 62
prawidłowo rozpoczyna się 1,5 μ s po rozpoczęciu się przedziału poziomego wygaszania 60.
Obszar aktywny wizyjnie 66 , 68 pojawia się przed i po przedziale poziomego wygaszania 60.
Zgodnie z wynalazkiem, część 70 obszaru aktywnego wizyjnie 66, tuż przed przedziałem
poziomego wygaszania 60, została zastąpiona bądź przez sygnał o poziomie średniej szarości 74, bądź o poziomie czerni. Poziom szarości 74 i poziom czerni 76 są pokazane na fig. 4
jedynie w celach ilustracyjnych. U trata części 70 obszaru aktywnego wizyjnie 66 nie stwarza
problemów, ponieważ jak to już opisano, w standardowym odbiorniku telewizyjnym ta część
nie jest nigdy widoczna, ponieważ jest zasłoniętą częścią obrazu.
Przejście 80 z poziomu aktywności wizyjnej 66 do poziomu czerni 76 występuje w
odbiorniku telewizyjnym jako sygnał synchronizacji poziomej. Efekt ten pojawia się jedynie,
gdy wyświetlany sygnał wizyjny będzie miał zmniejszoną amplitudę spowodowaną przez
zabezpieczenie przed kopiowaniem.
Obecność poziomu średniej szarości 74 dodatkowo zapewnia, że cały obraz nie jest
przesunięty w prawo. Byłoby tak, jeśli na przykład występowałby gruby czarny pasek na dole
prawej strony obrazu. Przem ienne szare i czarne poziomy dostarczają efekt zygzakowaty
pokazany na fig. 3b, który nie jest do tolerowania przez widza. Na fig. 4 pokazano, że jedyna
modyfikacja sygnału wizyjnego to usunięcie małej części obszaru aktywności wizyjnej 70 i
zastąpienie go bądź poziomem szarości 74, bądź poziomem czerni 76.
Opisane już ulepszenie m igotania powoduje, że wzór szachownicowy przesuwa się
powoli z dołu do góry obrazu, i vice versa. Stwierdzono, że jeśli dla danego przejścia
zabiera to około jed n ą sekundę, by przesunąć się z dołu do góry obrazu, i vice versa, to
wówczas wystąpi m aksym alne obniżenie czytelności obrazu. Ten przesuwający się efekt
migotania jest dostarczony przez wykorzystanie częstotliwości fali kwadratowej, która
generuje szachownicę, k tóra jest nieznacznie przesunięta od piątej harm onicznej częstotliwości pola, tzn. pom iędzy 295 Hz i 305 Hz, dla telewizji NTSC. O dpow iednia
częstotliwość dla systemów PA L i SECAM wynosi od 245 do 255 Hz. Ta asynchroniczność zapewnia żądany powolny ruch we wzorze szachownicowym. Jak opisano powyżej,
nawet jeśli taka asynchroniczność nie jest obecna i wzór szachownicowy jest statyczny,
jest to już i tak znaczne ulepszenie sposobu znanego ze stanu techniki. Częstotliwość
sygnału generującego wzór szachownicowy może być tak ustawiana, by maksymalizować
pogorszenie czytelności obrazu w czasie jego odtwarzania. Częstotliwości pom iędzy 180
i 360 Hz dla NTSC i 150 do 300 H z dla PAL (3- 5 częstotliwość pola) z reguły zapewnia
optymalny efekt.
W innym przykładzie wykonania, wzór szachownicowy jest umieszczony na przednim
progu przedziału poziomego wygaszania, tzn. nie zastępuje żadnej części aktywnej wizyjnie.
12
174 897
Zm niejsza to w pewien sposób wielkość poziomego przem ieszczenia. Jednak wciąż
występuje przynajmniej pew ien pożądany efekt, którego rezultatem jest sygnał, który
zachowuje całą informację o obrazie, lecz nie spełnia wszystkich standardów NTSC.
W zór szachownicy nie musi być obecny w każdym polu.
Przedstawiona zostanie modyfikacja pionowej częstotliwości sygnału. Szczegółowy
opis dotyczy poziomej informacji o obrazie. Modyfikacja sygnału wizyjnego i występujący
w związku z tym efekt dotyczą poziomego kierunku obrazu. Modyfikacja pionowej częstotliwości przedstaw iona w opisie przedm iotow ego wynalazku zostanie obecnie bardziej
szczegółowo opisana.
Pionowa modyfikacja przyjmuje kilka postaci. W jednym przykładzie wykonania,
grupy od 1 do 4 linii w dolnej zasłoniętej części pola wizyjnego mają swój obszar aktywny
wizyjnie zastąpiony bądź przez biel, bądź przez czerń. W innym przykładzie wykonania,
ostatnie kilka lini wizyjnych tuż przed impulsem synchronizacji pionowej są wygaszane, a
oryginalny obraz wizyjny i zawarty w nim pionowy impuls synchronizacji są zastępowane
przez bądź wysoki poziom (taki jak średnia szarość, która wynosi około 30% ogranicznika
bieli, lub jak aktualny ogranicznik bieli), bądź przez niski poziom (z zakresu od poziomu
czerni do poziomu bieli) sygnału, jak oznaczono przez 87 na fig. 1b, 2b.
Te pionowe modyfikacje są normalnie niewidoczne dla widza, ponieważ zmodyfikowane linie aktywne wizyjnie są ograniczone do tych linii, które znajdują się w obszarze
zasłoniętym 9 na spodzie obrazu z fig. 1b. Również, zmodyfikowane linie będą miały
podobne położenie, jak punkt przełączania głowicy przy rozważaniu obrazu z magnetowidu
VCR, obraz z tych linii jest nie do wykorzystania z powodu zakłóceń przy i po punkcie
przełączania głowicy.
W standardowym sygnale wizyjnym NTSC, lub w innych standardach, każda z pierwszych trzech linii przedziału pionowego wygaszania zawiera dwa impulsy korekcyjne, a
każda z następnych trzech linii zawiera dwa szerokie impulsy synchronizacji pionowej.
Standardowo pionowy powrót rozpoczyna się tuż po pierwszym z tych impulsów.
Pierwszy wariant pionowej modyfikacji jest pokazany na fig. 5a. Numery linii odnoszą
się do drugiego pola ramy wizyjnej NTSC. Linie 517, 518, 519 mają zastąpione części
aktywne wizyjnie przez sygnał ogranicznika bieli, nominalnie 1,0 V. To samo jest wykonane
w liniach 523, 524, 525. W liniach 520, 521, 522 część aktywna wizyjnie jest zastępowana
przez sygnał czerni, nominalnie 0 V. Zamiast grup trzyliniowych mogą występować grupy
od 0 do pięciu linii, a sygnały bieli i czerni mogą być modulowane lub mieć przełączaną
amplitudę. W ostatnich kilku liniach każdego pola wzór sygnałów bieli i czerni zmienia się
dynamicznie pomiędzy polami.
Drugi przykład modyfikacji, przedstawiony na fig. 5b, wygasza dwie ostatnie linie
wizyjne, na przykład linie 524 i 525, w polu wizyjnym i pierwsze trzy linie, na przykład 1, 2 i
3 z następujących natychmiast impulsów wygaszania pionowego. Te dwie aktywne linie
znajdują się w dolnej zasłoniętej części 9 (fig. 16) obrazu telewizyjnego. Następnie sygnał
wizyjny średniej szarości (30% ogranicznika bieli) 87 jest generowany i wstawiany w tych
pięciu wygaszonych liniach o okresowej podstawie. Gdy sygnał średniej szerokości nie jest
włączany, jak pokazują strzałki przy liniach 524,..., 3, te wygaszone linie oszukują układy
pionowej synchronizacji w większości odbiorników telewizyjnych powodując wykonywanie pionowego pow rotu na początku pierwszej z trzech linii, zamiast, jak zazwyczaj,
pięć linii wcześniej przed początkiem impulsu synchronizacji pionowej. Pionowy powrót
jest więc przesunięty o pięć linii. Gdy te pięć linii ma poziomy średniej szarości, pionowy
powrót jest inicjowany w prawidłowym miejscu przez norm alny impuls synchronizacji
pionowej. Liczba takich wygaszonych linii i am plituda wprowadzanych przebiegów
falowych mogą różnić się w różnych przykładach realizacji.
Jak pokazano na fig. 5b, linie 1-6, z których pokazano jedynie 1-4, są takie jak w
standardowym sygnale, tak jak linie 517 - 523. Modyfikacja występuje jedynie w liniach
524, 5 2 5 , 1, 2 i 3. Części aktywne wizyjnie linii 524, 525 i odpowiednie części linii 1-3 są
wygaszone na poziomie czerni, lub posiadają wstawiony sygnał średniej szarości o wartości
około 0,3 V. Oznacza to, że jest to wartość nominalna amplitudy, bez rozważania efektu
174 897
13
redukcji amplitudy związanego z zastosowaniem znanego sposobu zabezpieczania. Fig. 5b
pokazuje część pola z poziomem średniej szarości. Jak już wspomniano, sygnał szarości jest
włączany i wyłączany, czyli sygnał oscyluje, z typową częstotliwością od 1 H z do 10 Hz.
W wersji oscylacji 1 Hz, występuje 30 spójnych pól wizyjnych po pięć linii posiadających
część aktywną wizyjnie na poziomie wygaszania, po których następuje 30 spójnych pól
wizyjnych po pięć linii na poziomie 30% szarości, jak przedstawiono na fig. 5b. Jak pokazano
na fig. 5b, sygnał synchronizacji kolorów w liniach 524 do 3 może być wygaszony lub nie.
Te oscylacje powodują, że obraz skacze w górę i w dół o około 5 linii na sekundę, co
jest bardzo irytujące dla widza, co oznaczono przez x na fig. 3b. W polach, gdzie obecna jest
pionowa modyfikacja z fig. 5b, pionowy powrót pojawia się za wcześnie o pięć linii, po
których następuje pięć linii, gdzie pionowy powrót odbywa się normalnie. Wczesny pionowy
powrót występuje ponieważ cała amplituda została zredukowana na przykład maksymalnie,
przez ogranicznik bieli do szczytu sygnału synchronizacji, do 0,4 V z wartości 1 V w
standardzie NTSC, co jest spowodowane obecnością znanego sygnału zabezpieczenia.
Pionowy separator w odbiorniku telewizyjnym postrzega wówczas pierwsze pięć wygaszonych linii jako pierwsze pionowe, szerokie impulsy synchronizacji, przez co zaraz po ich
wykryciu wykonuje pionowy powrót.
W innym nie przedstawionym przykładzie realizacji pionowej modyfikacji, zamiast
dwóch ostatnich linii jednego pola i pierwszych trzech linii następnego pola, modyfikowanych
jak na fig. 5b, modyfikacja dotyczy wszystkich pięciu ostatnich linii 521, 522, 523, 524, 525
aktywnej wizyjnie części jednego pola. Umożliwia to uniknięcie wytworzenia niestandardowego sygnału wizyjnego. Odmianą tej pionowej modyfikacji może być relokacja
około 3 lub więcej linii, jak np. 524, 525 na fig. 6b do linii po obszarze pionowej synchronizacji
(tzn. linie 22-24). W pewnych odbiornikach telewizyjnych powoduje to znaczne skakanie
obrazu, ponieważ odbiornik telewizyjny reaguje na dwa impulsy synchronizacji pionowej
jako jeden w tym samym czasie, tzn. linię 4 i na przykład 23.
Pionowa modyfikacja nie rozciąga się na całej aktywnej wizyjnie części poziomej linii.
Stwierdzono, że dostarczenie modyfikacji przez około 1/2 czasu trwania aktywności wizyjnej
w linii jest wystarczające do generowania przedwczesnego pionowego powrotu.
W kolejnym przykładzie realizacji pionowej modyfikacji, podobnym w większości
aspektów do tego z fig. 5a, jak pokazano na fig. 5c, przedział poziomego wygaszania jest
usunięty, to znaczy wygaszany, z linii 517, 518, 519, 523, 524, 525, gdzie dodawane są impulsy
bieli. Przez to (jak na fig. 5b) powstaje również niestandardowy sygnał wizyjny, lecz może
być on akceptowany do wielu zastosowań nie związanych z nadawaniem audycji. Eliminacja
poziomego wygaszania w tych limach zwiększa wzmocnienie redukcji A RW (w obwodach
ARW magnetowidów VCR). Impulsy bieli na liniach 517, 518, 519 i 524, 525 mogą być
obecne w każdym polu lub modulowane albo włączane w amplitudę. Ponadto, linie z
impulsami bieli mogą zmieniać położenia o kilka linii z pola na pole, lub o pewien stały
mnożnik częstotliwości pola tak, by wprowadzać efekt pionowego rozmazania w czasie
wykonywania lub odtwarzania nielegalnej kopii. Grupy impulsów bieli mogą rozciągać się
przez od zera do pięciu linii.
Pionowe modyfikacje nie wywierają żadnego efektu, gdy są oglądane w odbiorniku
telewizyjnym przy odgrywaniu oryginalnego autoryzowanego sygnału. Jednakże, jeśli
am plituda sygnału została znacznie zmniejszona, na przykład przez proces zabezpieczania przed kopiowaniem, m onitor telewizyjny będzie m iał skłonność do niepraw idłowego odtw arzania informacji synchronizacji pionowej, wynikiem czego jest pionowa
niestabilność.
Poza tym, jeśli sygnał z modyfikacją pionową jest stosowany w magnetowidzie VCR
wraz z zabezpieczeniem przed kopiowaniem, które powoduje zmniejszenie amplitudy
sygnału wizyjnego w nagraniu, w czasie nagrywania bęben serwo będzie ulegał zakłóceniom.
Dzieje się tak, ponieważ magnetowid VCR z reguły wymaga prawidłowego sygnału synchronizacji pionowej w celu utrzymania odpowiedniej fazy, a obecność drżeń w sygnale synchronizacji pionowej powoduje utratę zamknięcia przez magnetowid VCR. Gdy nagranie jest
odgrywane, widoczny efekt pionowej niestabilności przeplata się z szumami pasm, które
14
174 897
pojawiają się przy utracie zamknięcia przez bęben serwo. Jest to podobne do błędu
zmiennego śledzenia.
Tak więc, pionowe modyfikacje częstotliwości przebiegu falowego działają podobnie
do poziomych modyfikacji częstotliwości przebiegu falowego już opisanych, z wyjątkiem
tego, że wprowadzane są pionowe zakłócenia zamiast poziomych. Te dwie techniki połączone razem są bardziej efektywne jeśli chodzi o zmniejszanie czytelności obrazu, niż
którakolwiek z nich wzięta oddzielnie. Zmienianie częstotliwości impulsów pionowych
przebiegów falowych zwiększa efektywność w większości odbiornikach telewizyjnych, tzn.
częstotliwość waha się na przykład od 2 Hz do 10 Hz przez okres 20 sekund. Zmienianie
częstotliwości szachownicy również powoduje poziome przemieszczanie, przesuwające się
z góry na dół, powodujące powstawanie bardzo irytującego obrazu przy odtwarzaniu kopii.
Układ do wprowadzania opisanych pionowych i poziomych modyfikacji jest pokazany
w postaci schematu blokowego na fig. 6a.
Główny tor sygnału wizyjnego zawiera wzmacniacz poziomujący A1, szeregowo z nim
połączony układ zwężania impulsu synchronizacji 96, dołączony do węzła mieszania 98, w
którym są dodawane składowe przebiegi falowego poziomej szachownicy i pionowej modyfikacji (wprowadzania drżeń), a do którego jest dołączony wzmacniacz sterujący A2 linii
wyjściowej. W tym przypadku również wejściowy sygnał wizyjny może mieć 9 linii z każdego
pola wygaszonych do poziomu odniesienia. Układ przełączający do wygaszania jest znany.
Tor sterowania procesem i generowania sygnału zawiera separator synchronizacji 100
połączony z układem sterującym 102, układy (patrz fig. 6b) do generow ania wymaganego napięcia sygnału, które będzie dodane do głównego sygnału wizyjnego, układ
przełączników wybierających 104 (fig. 6a), które dostarczają żądany sygnał pod nadzorem
układu sterującego 102.
W wejściowym sygnale składowa stała D C jest odtworzona przez wejściowy wzmacniacz poziomujący A l. Wzmacniacz poziomujący A l zapewnia, że sygnał wizyjny, w okresie
wygaszania, ma założoną składową stałą DC, przed dodaniem dodatkowych przebiegów
falowych do tego sygnału.
Sygnał wizyjny z ustalonym poziomem jest dostarczany do węzła mieszania 98 poprzez
źródłową impedancję R0, zazwyczaj większej niż 1000 omów. Dodawane sygnały impulsowe
są wprowadzane do węzła mieszania 98 przez źródłową impedancję mniejszą niż 50 omów.
Gdy jest wymagane modyfikowanie sygnału wejściowego, a przykład przez składnik szachownicowy, odpowiedni sygnał jest wybierany i doprowadzany do węzła mieszania przez
małą impedancję źródłową, przy czym sygnał ten zastępuje wejściowy sygnał wizyjny ze
wzmacniacza poziomującego Al. Gdy sygnał wejściowy ma zostać niezmieniony, elementy
układu przełączników wybierających 104 są wszystkie w położeniach otwartych, dzięki
czemu sygnał wizyjny przechodzi niezmieniony do linii wyjściowej wzmacniacza sterującego A2.
Powstały w węźle mieszania 98 sygnał wizyjny jest doprowadzany do sterującego linią
wzmacniacza A2 w celu dostarczenia sygnału wyjściowego o standardowym poziome oraz
impedancji wyjściowej. Wyjście wzmacniacza poziomującego A l jest połączone z separatorem synchronizacji 100. Separator synchronizacji 100 dostarcza składowe impulsy synchronizacji i sygnał identyfikacji ramki wymagany przez układ 102 sterowania procesem.
U kład 102 sterow ania procesem generuje sygnały sterujące do włączania przełączników wybierających 104 w odpowiednim m om encie i na zadany czas, by różne
sygnały zostały w prowadzone do wejściowego sygnału wizyjnego. Wszystkie z tych
licznych sygnałów, które m ają zastępować oryginalny wejściowy sygnał wizyjny, składają
się z wysokich i niskich stabilnych stanów sygnału DC. Na przykład, wysoki sygnał wzoru
szachownicy, oznacza poziom średniej szarości, typowo około 30% ogranicznika bieli,
niski - poziom czerni lub poziom wygaszania. Te różne poziomy występują na zaciskach
potencjom etrów VR1, VR2, VR3, VR4 (patrz fig. 6b), które dostarczają regulowane poziomy sygnałów, lub alternatywnie na napięciowym dzielniku rezystorowym dla wstępnie
ustalonych poziomów sygnałów, połączonych przez odpowiednie przełączniki wybierające,
odpowiednio 104 -1 , 104 -2,104 -3,104 -4, przez jednostkowe wzmacniacze operacyjne A5,
dla zapewnienia odpowiednio niskiej impedancji wyjściowej w węźle mieszania 98.
174 897
15
Układ sterowania 102 generuje odpowiednie impulsy wybierające przełączniki dla
sygnałów wzoru szachownicowego i modyfikacji pionowych (patrz fig. 6a). Impulsy szachownicy są stosowane tylko w niektórych liniach. Jednym przykładem jest rozpoczęcie wzoru
szachownicowego w 10-tej linii przed ostatnią linią zawierającą informację o obrazie, tzn.
10 linii przed rozpoczęciem się kolejnego przedziału wygaszania. Podobnie, modyfikacje,
poprzez sygnały pionowego drżenia, są stosowane tylko do wybranych linii, na przykład do
ostatnich dziewięciu linii przed przedziałem pionowego wygaszania. Stąd, zarówno sygnały
wzoru szachownicowego i sygnały modyfikacji pionowej wymagają sygnałów sterujących
dla obu składowych częstotliwości pionowej i poziomej.
Wejściowy sygnał wizyjny (patrz fig. 6c) jest buforowany przez wzmacniacz A3 i
sprzężony z separatorem częstotliwości przez kondensator sprzęgający C l i filtr dolno-przepustowy zawierający rezystor R1 i kondensator C2. Separator synchronizacji 100 dostarcza
składowe impulsy synchronizacji i sygnały prostokątne identyfikacji ramki. Składowe impulsy synchronizacji są doprowadzane do obwodu zamkniętej pętli fazowej sterownika fazy
PLL 110. Sterownik fazy PLL 110 wykorzystujący potencjometr VR6 jest ustawiony w taki
sposób, by wyjściowy impuls częstotliwości poziomej rozpoczynał się w żądanym punkcie
wzoru szachownicowego, typowo 2 μs przed startem wygaszania (fig. 7a). Sygnał wyjściowy
sterownika fazy PLL 110 jest użyty do różniczkowania poziomej składowej o częstotliwości
fHw obu sygnałach, szachownicy i modyfikacji pionowej. Sygnał wyjściowy bramki synchronizacji kolorów separatora synchronizacji 100 jest negowany przez inwerter U5, który
dostarcza impuls poziomujący do poziomowania wzmacniacza A l. Prostokątna wyjściowa
fala ramki identyfikacji z separatora synchronizacji 100 jest dostarczana do układu O S1 w
celu dostarczenia impulsu identyfikacji ramki o przybliżonym czasie trwania 1 μ s. Sygnał
wyjściowy o częstotliwości fyjest użyty do różniczkowania pionowej składowej częstotliwości
tak sygnału wzoru szachownicowego, jak i sygnału modyfikacji pionowej. Pozioma składowa
częstotliwości układu zamkniętej pętli fazowej sterownika fazy PLL 110 jest używana jako
końcówka zegarowa licznika adresów pamięci 114. Częstotliwość ramki sygnału wyjściowego jest stosowana do zerowania końcówki wejściowej RS licznika 114. Sygnały wyjściowe
licznika adresów pamięci 114 są doprowadzane do pamięci 116, zazwyczaj pamięci
EPROM , która jest tak zaprogramowana, że jedna z jej wyjściowych linii danych dostarcza
impuls zezwolenia dla wzoru szachownicowego CPE, którego stan jest wysoki w czasie tej
części przedziału obrazu, gdzie sygnał wzoru szachownicowego ma być obecny. Druga linia
wyjściowa danych pamięci EPRO M dostarcza sygnał identyfikacji końca pola EFI, który
ma poziom wysoki w czasie trwania linii przy końcu każdego pola, z których wszystkie muszą
zawierać sygnały pionowej modyfikacji.
Składowa sygnału o częstotliwości poziomej fH z układu zamkniętej pętli fazowej jest
również doprowadzona do układu OS2, który generuje impuls końca linii ELP o żądanym
czasie trwania w przybliżeniu 13 μ s. Wyjście z układu OS3 wyzwala kolejny układ OS4, tak
że produkowany jest impuls wyjściowy VJP o czasie trwania w przybliżeniu 52 μ s. Moment
pojawienia się i czas trwania impulsu VJP wyznaczają położenie w czasie wprowadzania
sygnału pionowej modyfikacji, tzn. impuls VJP jest aktywny w czasie żądanej porcji okresu
aktywnej poziomej linii.
Cztery sygnały ELP, VJP, CPE i EFI stanowią żądane sygnały sterujące dla przełączników wybierających 104 -1, 104 -2, 104 - 3 , 104 -4 (patrz fig. 6). Koniec impulsu linii ELP
jest doprowadzony do układu dzielnika 122 w celu różniczkowania żądanej częstotliwości
dla wyznaczenia częstotliwości wzoru szachownicowego. Im wyższa jest ta częstotliwość,
tym większa jest ilość przejść z jasnego na ciemne w szachownicy, licząc na wysokość obrazu.
Ta częstotliwość może być wybrana z szerokiego zakresu możliwości. Współczynnik dzielnika równy 52 (n=52) zapewnia dobre wyniki. Sygnał wyjściowy z dzielnika 122 jest
doprowadzany bezpośrednio do jednej końcówki trzywejściowego bram ki typu I U4.
Zanegowany wyjściowy sygnał z dzielnika 122 jest doprowadzany do odpowiadającego
wejścia drugiej trzywejściowej bramki typu I U5. Częścią wyjściową dzielnika 122 jest
korzystnie układ odchylania składający się z pary układów scalonych NE566. Jeden układ
NE566 jest ustawiony nominalnie na 300 Hz, a drugi na 1 Hz. Wyjście z układu jednoher-
16
174 897
cowego jest dostarczane do wejścia sterowania częstotliwością układu trzystahercowego.
Obie bramki typu I U4, U5, mają na wejściu również sygnał CPE, oraz ELP. W wyniku
uzyskuje się wysoki sygnał sterujący wzorem szachownicowym HVJ na końcówce wyjściowej
bramki U4, oraz niski sygnał sterujący LVJ na wyjściu bramki U5.
Podobny układ generuje sygnały dla sygnałów sterujących pionowej modyfikacji.
Oscylator 126, korzystnie elem ent NE555 albo NE566, jest tak skonfigurowany, by operować na niskich częstotliwościach, typowo pomiędzy poziomem składowej stałej DC i 10 Hz.
Oscylator 126 może być ustawiany na wysoki logiczny stan wyjściowy. Podobnie częstotliwość z zakresu poziomu składowej stałej DC -10 Hz może być odchylana w celu zakłócenia
pracy jak największej liczby odbiorników telewizyjnych w czasie odtwarzania nielegalnej
kopii. Może być to wykonane przez opisaną powyżej parę układów scalonych NE555. Sygnał
wyjściowy z oscylatora 126 jest dostarczany do jednego wejścia trzywejściowej bramki typu
I U2. Zanegowany sygnał wyjściowy z oscylatora 126 jest doprowadzany do odpowiedniego
wejścia trzywejściowej bramki typu I U3. Oczywiście, każdy odbiornik telewizyjny może
rezonować lub pokazywać drgania dla więcej niż jednej częstotliwości, powstających w
wyniku zmieniania częstotliwości oscylatora 126, co zapewnia odpowiedni efekt w dużej
liczbie odbiorników. Sygnały położenia pionowego drżenia VJP i końca pola identyfikacji EFI,
przy czym sygnał EFI jest zmodyfikowany przez generator migotań 130 i zostanie oznaczony
jako EFI' są doprowadzane do innych dwóch wejść bram ek U2, U3. W wyniku uzyskuje się
wysoki sygnał sterujący pionowego drżenia EFC H na wyjściu bram ki U2 i niski sygnał
sterujący pionowego drżenia EFC L na wyjściu bram ki U3.
Należy zaznaczyć, że dla odpowiednich modyfikacji, powyższe urządzenie będzie
produkować dodawane pionowe i poziome modyfikacje po normalnych sygnałach synchronizacji poziomej i pionowej, na przykład pionowe modyfikacje dodawane do linii 22 - 24
sygnału telewizyjnego systemu NTSC, tak by spowodować powrót wizyjny.
Układ z fig. 6b w połączeniu z układem generatora migotań, przez EFI', wytwarza
liczne wzory sygnałów pionowej modyfikacji. Na fig. 6b pokazany jest generator 130
własności migotania ramki, stosowany w różnych przykładach wykonania wynalazku do
modyfikowania poziomych i pionowych modyfikacji. G enerator ma następujące własności:
Wprowadza zmianę polaryzacji, tzn. odwrócenie prostokątów szarych na czarne we wzorze
szachownicowym przy pewnych szczególnych licznych częstotliwościach pola, przy czym
powoduje to tłumienie wizji z nieautoryzowanej kopii poprzez przeplatanie przemieszczania wzoru szachownicowego, co w dalszym stopniu zmniejsza czytelność kopii. Ponadto
wprowadza zmianę, z pola na pole, położenia impulsu końca pola (pionowa modyfikacja)
i powoduje, że odtwarzany obraz z nielegalnej kopii silnie rozpływa się, ponieważ każde
pole posiada w innym miejscu w czasie pseudokrytyczny sygnał synchronizacji. Jest to
osiągane na przykład jeśli impuls EFI ma wysoki poziom na liniach 255 - 257, impuls EFI1
jest wysoki na liniach 258 - 260, impuls EFI2 jest wysoki na liniach 261-262 i 1, impuls EFI3
jest wysoki na liniach 2 1 - 23.
Na figurze 8 pokazano układ generatora migotań 130 z fig. 6b, oraz pokazano, że te
cztery impulsy są multipleksowane przez multiplekser U10 (np. element CD4052) przy
sterowaniu z pamięci EPR O M U8 (elem ent 27C16 lub 2716). W efekcie, impulsy pseudosynchronizacji pionowej występują w różnych położeniach w zależności od pola. W prostym
przykładzie, impulsy EFI, EFI1, EFI2, EFI3 są przepuszczane raz na pole. W efekcie, w
czasie odtwarzania nielegalnej kopii, sygnały pseudosynchronizacji pionowej wystąpią w
liniach 256 lub 259, lub 262, lub 22, w kolejnych polach lub ramkach. W rezultacie, obraz
migoce z powodu przemieszczenie sygnału pionowej synchronizacji pola w odbiorniku
telewizyjnym lub magnetowidzie VCR. Pamięć EPR O M U8 zapewnia elastyczność umieszczania różnych impulsów końca pola w czasie.
Na figurze 8 pokazano również, jak we wzorze szachownicowym prostokąty czarne
zmieniają się w szare przy pewnych określonych licznych częstotliwościach pola. Impulsy
synchronizacji pionowej taktują ośmiobitowy licznik U7 (dzielnik przez 256, element 74HC393).
Wyjście z licznika steruje liniami adresowymi pamięci EPROM U8. Wyjściowy sygnał
danych DO z pamięci EPR O M U8 w stanie wysokim powoduje odwrócenie wzoru sza-
174 897
17
chownicowego, przechodząc przez przełącznik SW1K, SW2K. Elastyczność sygnału DO z
pamięci EPRO M U8 umożliwia pojawiania się komendy odwracania wzoru szachownicowego w sposób pseudolosowy lub okresowy, umożliwiając również różne częstotliwości
migotania, np. co każde 2 pola lub co każde 5 pól. Linie danych D l i D2 pamięci EPRO M U8
sterują przełączaniem multipleksera U10 (element CD4052), podobnie ulepszając elastyczność generowania sygnału wyjściowego EFI'.
Objaśniony zostanie drugi układ do generowania pionowych i poziomych modyfikacji.
Jak przedstawiono na fig. 6b, impulsy końca pola i końca linii są przełączane przechodząc
przez rezystor sterujący Ro. Jeśli przełączniki mają wystarczająco niską rezystancję włączenia, sygnał wizyjny z wejściowego źródła będzie zawsze nakładał się na impulsy górnego
końca pola lub linii. Na przykład, typowa analogowa rezystancja włączenia wynosi około
100 omów. Typowa rezystancja rezystora sterującego Ro wynosi około 1000 omów. Przy
tych wartościach, 10% sygnał wizji nakłada się na impulsy końca linii i końce pola. Jeśli
sygnał wizji zbliża się do ogranicznika bieli, impulsy końca linii lub końca pola będą wynosić
maksymalnie około 10% ogranicznika bieli (100 IRE), czyli około 1 0 IR E powodując, że te
dodane impulsy są bezużyteczne.
W celu pokonania tych możliwych problemów, w innym przykładzie realizacji impulsy
są dodawane i następnie przełączane przez wielopozycyjne przełączniki, które w tym
samym czasie odłączają źródło wizyjne.
Jak pokazano na fig. 9, wysokie stany i niskie stany końca linii są generowane przez
bramkę typu I U23, do której wejścia dołączone jest wyjście oscylatora U22, oraz doprowadzone są sygnały VJP i EFI. Przełącznik SW103 przełącza pomiędzy wysokim i niskim
stanem i jest kontrolowany przez rezystory o zmiennej oporności, odpowiednio, RB i RA.
W zmacniacze A10A, A10B, są jednostkowymi wzmacniającymi separatoram i. W celu
uniknięcia przesłuchów przy niskich stanach EOF i impulsów szachownicowych, przełącznik SW103A jest włączony pomiędzy przełącznik SW103 i wzmacniacz A100, oraz przełącznik SW102A jest włączony pomiędzy przełącznik SW102 i wzmacniacz A101. Bramka
U23A steruje przełącznikiem SW103A, powodując wyzerowanie wszystkich linii innych
niż linia EOF. Podobnie, bram ka U21A steruje przełącznikiem SW102A powodując
zerowanie przez cały czas, z wyjątkiem gdy impuls szachownicowy jest włączony. Inaczej,
przełączniki SW103A i SW102A są przezroczyste dla impulsów EO F i szachownicowych z
przełączników SW103 i SW102, odpowiednio. Sygnał wyjściowy z przełącznika SW103 jest
buforowany przez jednostkowy wzmacniający separator i jest dodawany w sumatorze A102.
Podobnie, przełącznik SW102 odbiera wysoki stan końca linii, niskie stany generowane
przez sygnał ELP, licznik U20 (dzielnik przez n) i sygnał CPE.
Zmienne rezystory Rc i RD zapewniają ustawianie odpowiednio wysokiego i niskiego
poziomu końca linii. Wzmacniacz A101 buforuje przełącznik SW102 w sumatorze A102
przez rezystor R2. Sumator A102 dostarcza sygnał do sum atora A103. Występujący po
właściwym impulsie synchronizacji impuls pseudo synchronizacji PPS jest również sumowany w sumatorze A103.
Na wyjście sumatora A103 są wówczas: impulsy końca linii, impulsy końca pola i
impulsy PPS. Przełącznik SW101 włącza wszystkie te impulsy przez bram kę typu LUB U10
i inwerter U 11 w momencie, gdy występują w czasie, oraz włącza sygnał wizyjny w innych
momentach. Wzmacniacz A104 buforuje wyjściowy przełącznik SW101 i dostarcza wyjściowy sygnał wizyjny zawierający sygnał wizyjny z dodanymi impulsami. Przełącznik SW104A
wstępnie wygasza sygnał wizyjny z układu zwężania impulsu synchronizacji do poziomu
napięcia VBLNK (tzn. 0 IRE) dla ostatniej 9 linii w każdym polu przez bramkę typu I U104B.
Bramka I U104B posiada wejście EFO dochodzące z pamięci EPR O M , które włącza stan
wysoki przez ostatnich 9 linii pola i wejście impulsu aktywnej linii poziomej VJP. Źródło
modulacji pozycyjnej dla impulsów pseudo synchronizacji PPS jest sterowane przez źródło
napięcia Vgen. Źródło Vgen zasila rezystor R20 zanegowanym impulsem synchronizacji
kolorów przez rezystor R 10 i kondensator C2, tworząc zmienne opóźnienie układu multiwib rato ra U20. Sygnał z m ultiw ibratora U20 ma położenie w czasie zm ienne w zakresie
około 1,5 μ s po sygnale synchronizacji kolorów z sygnału wizyjnego oraz jest wyłączany
18
174 897
w czasie trwania przedziału pionowego wygaszania, przez sygnał CPE i bram kę N IE -I U21B.
Rezystor R6 jest tak dobierany, by ustalić od -10 do -29 IRE. Inne wejście U22A bramki
NIE-I U21 jest normalnie wysokie tak, by wszystkie impulsy PPS były impulsami synchronizacji o stałej pozycji amplitudy. Jeśli U22A pulsuje (tzn. 300 Hz), sygnał zawierający
impulsy pseudo synchronizacji PPS włącza i wyłącza się, z częstotliwością 300 Hz. Dzięki
temu, impuls PPS jest impulsem o modulowanej pozycji.
Modyfikacja zwężania poziomego impulsu synchronizacji wyjaśniona zostanie na
podstawie układu zwężania impulsu synchronizacji z objaśnieniem sposobu ulepszania
zabezpieczania przed kopiowaniem sygnałów wizyjnych, osobno lub w połączeniu, jak
pokazano na fig. 6b w bloku 96, z dowolnym innym opisanym sposobem modyfikacji sygnału.
Potrzeba zwężania impulsów synchronizacji sygnału wizyjnego, głównie poziomej synchronizacji, wynika z tego, że gdy wykonuje się nielegalną kopię, wytłumiony sygnał wizyjny ze
zwężonym impulsem synchronizacji powoduje problemy z odtwarzaniem obrazu i oglądaniem go w odbiorniku telewizyjnym. Dzieje się tak, ponieważ separatory synchronizacji
odbiornika zawierają układy odtw arzania składowej stałej szczytów impulsów synchronizacji. Ponieważ te separatory są zazwyczaj sterow ane przez średnie im pedancje,
impulsy synchronizacji są częściowo wycinane. Poprzez zwężenie impulsów synchronizacji
powoduje się, że całe impulsy synchronizacji są wycinane. Przy wykonywaniu nielegalnej
kopii sygnału wizyjnego, szczególnie przy opisanym powyżej sygnale szachownicowym i
sygnale modyfikacji końca pola, kopia posiada zmniejszoną amplitudę i skrócone impulsy
synchronizacji. W efekcie, separator synchronizacji postrzega poważną utratę synchronizacji spowodowaną wycinaniem ze zwężonych impulsów synchronizacji i przez zmniejszoną
amplitudę. Przez to, separator synchronizacji odbiornika telewizyjnego nie wydziela prawidłowo sygnału synchronizacji, co powoduje, że obraz telewizyjny jest nieczytelny, ponieważ efekty poziomych i/lub pionowych modyfikacji są bardziej intensywne.
Na figurze 10 pokazano typowy separator synchronizacji znany ze stanu techniki.
Układ ten pracuje, gdy zanegowany sygnał wizyjny jest doprowadzany do bazy tranzystora
Q1 przez sprzęgający kondensator C. Wierzchołki synchronizujące sygnału wizyjnego ładują kondensator C, na tyle tylko, by jedynie bardzo wysokie wierzchołki impulsów synchronizacji przełączały tranzystor. Rezystor Ro obciąża tranzystor tak, że wierzchołki impulsów
synchronizacji są przecinane. Napięcie Vc na kondensatorze C zależy od rezystancji rezystora Ro, sterującej rezystancji wizyjnej. Im większa rezystancja rezystora Ro, tym bardziej
wycinanie synchronizacji jest widoczne w punkcie Vb. Jeśli rezystancja rezystora Rb jest za
duża, tranzystor Q1 rozpocznie przycinanie synchronizacji (poziom wygaszania) w obszarze
wizyjnym, ponieważ kondensator C nie jest naładowany do średniego poziomu umożliwiającego odcięcie tranzystora tuż przed poziomem wierzchołka impulsu synchronizacji zanegowanego sygnału wizyjnego.
Niewystarczające naładowanie kondensatora C umożliwia tranzystorowi Q1 pozostać
włączonym nawet w czasie przedziału poziomu wygaszania. Impedancja baza-emiter jest
mniejsza, gdy tranzystor Q1 jest włączony (powoduje to tłumienie dodatnich impulsów
synchronizacji). Ponieważ naładowanie kondensatora jest funkcją szerokości impulsów
synchronizacji, zwężanie tych impulsów powoduje, że separator synchronizacji wycina
część zwężonego sygnału synchronizacji większą niż w norm alnym przypadku. Jest to
równoznaczne przycinaniu synchronizacji w punkcie bliskim sygnałowi wizyjnemu, tzn.
poziom wygaszania. Przy norm alnych poziom ach wizyjnych zwężony im puls synchronizacji nie stwarza żadnych problem ów w czytelności obrazu odtw arzanego przez
m agnetowid i telew izor. Lecz jeśli zwężony impuls synchronizacji jest nagrywany na
nielegalną kopię z zabezpieczonej kasety, sygnał wizyjny jest wytłumiony. To wytłumienie wraz ze wspomnianym zwężeniem powoduje, że odbiornik w czasie odgrywania źle
wydziela impulsy synchronizacji, przez co rozsynchronizowuje części sygnału wizyjnego,
tzn. poziom wygaszania.
Selektywne zwężanie pewnych impulsów synchronizacji poziomej do szerokości impulsu bliskiej zero, do czasu trwania mniejszego niż 600 ns, tak że filtr w separatorze
synchronizacji magnetowidu VCR i odbiornika telewizyjnego nie odpowiada, albo tak, że
174 897
19
kondensator sprzęgający separatora synchronizacji za mało ładuje się, jest równoważne
brakowi impulsu synchronizacji w tym obszarze. Te wybrane zwężone impulsy synchronizacji poziomej w pobliżu końca pola mogą wytwarzać taką sytuację, że separator synchronizacji będzie przycinał wygaszoną linię wizyjną jako nowy, błędny impuls synchronizacji w
czasie odgrywania. Przy sygnale wizyjnym z nielegalnej kopii, z wytłumioną wizją dostarczaną do odbiornika telewizyjnego, sytuacja ta będzie powodować postrzeganie dwóch pionowych impulsów w jednym polu, co może powodować pionowe drżenie.
W korzystnym przykładzie wykonania, częstotliwości pulsacji (modulacji) końca linii
pól wizyjnych, tych końcowych spośród linii pola mających amplitudę od 0 IR E do przynajmniej 10 IRE, zawierających zwężone impulsy synchronizacji, wahają się od 1 Hz do 15 Hz.
Powoduje to powstawanie żądanego efektu w wielu typach odbiorników telewizyjnych.
Na figurze 11a pokazano przebieg falowy sygnału wizyjnego Vin. Jest on zanegowanym sygnałem w układzie separatora synchronizacji odbiornika telewizyjnego z fig. 10 i jest
sprzężony z rezystorem Ro (gdzie Ro ≈ 0) z fig. 10. Fig. 11b pokazuje efekt działania
sprzęgającego kondensatora C i rezystora Rb. Zauważmy, że w punkcie Vb sygnał wizyjny
stopniowo zwiększa się w stronę wierzchołka poziomu synchronizacji. Wynika to ze stałej
czasowej RC rezystora Rb i kondensatora C, jeśli Rb >> Ro.
Na figurze 11c pokazano zwężone impulsy poziomej synchronizacji. Działanie rezystora Ro, gdzie rezystancja rezystora Ro jest średnią rezystancją, tzn. od 200 do 1500 omów,
kondensatora C, rezystora Rb i tranzystora Q1 powoduje przycinanie zwężonego wierzchołka impulsu synchronizacji. Ponieważ szerokości impulsów synchronizacji są mniejsze, kondensator C nie jest ładowany w sposób wystarczający, co powoduje większe przycinanie
impulsów synchronizacji. Biorąc pod uwagę, że naładowanie kondensatora C jest zależne
zarówno od am plitudy im pulsu synchronizacji, jak i od jego szerokości, tzn. napięcie Vc
jest proporcjonalne do szerokości impulsu synchronizacji pomnożonej przez amplitudę
synchronizacji. Im mniejsze napięcie Vc, tym większe działanie przycinające. Fig. 11d pokazuje
ten efekt w punkcie Vb z fig. 10.
Na figurze 11e pokazano stłumiony źródłowy sygnał wizyjny z nielegalnej kopii ze
zwężonymi impulsami synchronizacji, gdzie poziom A oznacza obecność impulsów wzoru
szachownicowego. Separator synchronizacji odpowiada poprzez całkowite ucinanie impulsów synchronizacji i w rezultacie, części wizyjne od strony końca linii są interpretowane jako
nowe impulsy synchronizacji, co przedstawiono na fig. 11f. Tranzystor Q1 odwracającego
separatora synchronizacji włącza się w czasie uciętej części wizji.
Na figurze 11g przedstawiono, że przez ucinanie części wizji narastające zbocze
impulsu synchronizacji staje się niestabilne, co powoduje wyświetlanie niestabilnego obrazu, tzn. trzęsącego się na boko. Jak pokazano strzałkami, wynikowe niestabilne impulsy
synchronizacji poziomej są spowodowane przez zwężanie impulsów synchronizacji lub
przez impulsy wzoru szachownicowego.
Na figurze 11h pokazano, jakie powinny być wyjściowe impulsy z separatora synchronizacji w odbiorniku telewizyjnym, dla sygnału przedstawionego na fig. 11d, który jest
pełnopoziomowym sygnałem telewizyjnym ze zwężonymi impulsami synchronizacji. Wówczas sygnał z fig. 11d nie stwarza problemów przy odgrywaniu go w odbiorniku telewizyjnym.
Jedynie jeśli sygnał z fig. 11d jest dodawany do sygnału zabezpieczonego przed kopiowaniem, problemy przy odtwarzaniu nielegalnej kopii stają się widoczne, ponieważ w kopii
takiej występuje wytłumiony sygnał.
Na figurze 11i pokazano dla pełnego nietłumionego sygnału wizyjnego, że jeśli wybrane linie blisko końca pola wizyjnego lub po pionowych impulsach synchronizacji, tzn. dla
systemu NTSC linie 256 - 259,10-12, są zwężane ze zmienną amplitudą, tj. przełączaniem
od około poziomu wygaszania do około 10 -100 IRE, to tranzystor Q1 separatora synchronizacji rozpocznie podnoszenie wycięcia w obszarze obrazu, tzn. obszarze ZZ a fig. 11j.
Powoduje to, że powstaje szerszy impuls w obszarze ZZ, lecz niewystarczająco szeroki, by
powodować impuls synchronizacji pionowej.
Na figurze 11k pokazano przebieg falowy z fig. 11j na wyjściu separatora synchronizacji. Jeśli tem u przebiegowi falowemu towarzyszą sygnały zabezpieczające przed kopio-
20
174 897
waniem, nielegalna kopia będzie dostarczać stłumiony sygnał do separatora synchronizacji
odbiornika telewizyjnego, jak na fig. 111. Fig. 111 przedstawia wytłumiony sygnał wizyjny
powstały w wyniku zabezpieczenia przed kopiowaniem, wraz ze zwężonymi impulsami
synchronizacji dołączonymi na końcu każdej linii pola.
Na figurze 11m pokazano działanie podnoszenia się napięcia w punkcie Vb przez
rezystor Rb i kondensator C. Wyjście z separatora synchronizacji ujawnia w punkcie y nowy,
błędny szeroki impuls synchronizacji pionowej. Ten nowy impuls pseudo synchronizacji
pionowej został utworzony, gdy zwężone impulsy synchronizacji poziomej są wraz z końcami
linii pól na poziomie wygaszania. Gdy zwężonym impulsem synchronizacji poziomej towarzyszy amplituda od 10 do 100 IRE, separator sygnału synchronizacji wydziela na wyjściu
wąskie impulsy synchronizacji częstotliwości poziomej, bez żadnych nowych szerokich
impulsów. Dzieje się tak, gdyż poziomy od 10 do 100 IR E są całkowicie ignorowane przez
separator synchronizacji. Poprzez włączanie i wyłączanie wygaszania i sygnałów większych
niż 10 jednostek IRE, separator synchronizacji zauważa normalną synchronizację poziomą,
po której czasem następują błędne impulsy wcześniejszej lub późniejszej synchronizacji
pionowej (patrz fig. 11n). Błędne wcześniejsze i/lub późniejsze impulsy powodują, że obraz
drży w kierunku z góry na dół w czasie odtwarzania nielegalnej kopii.
W niektórych przypadkach, w celu uzyskania powyższego efektu można zwężyć
wybrane impulsy synchronizacji do około 0, tzn. wyeliminować impulsy poziomej synchronizacji, tak by sep arato r synchronizacji w odbiorniku wytwarzał błędny impuls
synchronizacji pionowej, albo przem ieścić kilka impulsów synchronizacji o okresach
większych niż 63,5 μ s, powodując złe działanie separatora synchronizacji i powstawanie
nowych błędnych impulsów synchronizacji pionowej.
Na figurze 11o pokazano sygnał wizyjny, który jest wolny od błędnych impulsów
synchronizacji pionowej dzięki temu, że sygnał wizyjny jest powyżej poziomu wygaszania,
tzn. ponad około 10 IRE, w obszarze zwężonych impulsów. Stąd, jeśli poziom sygnału
wizyjnego jest odpowiednio wysoki względem poziomu wygaszania, obecność zwężonych
impulsów poziomej synchronizacji nie powoduje generacji błędnych impulsów synchronizacji pionowej.
Jak pokazano w układzie zwężania impulsów synchronizacji na fig. 12a, wejściowy
sygnał wizyjny, który może już nieść w sobie impulsy zabezpieczające przed kopiowaniem , je st w prow adzony do w ejścia 160, skąd je st doprow adzony do sep arato ra
synchronizacji 162 i również do sum atora wizyjnego 164. S eparator synchronizacji 162
odprow adza odseparow ane sygnały synchronizacji poziomej H synchr i pionowej synchronizacji do bramki selektora linii 166, który wybiera aktualne linie od 10 do 250 z każdego z
pól wizyjnych. O dseparow ane impulsy H synchr są również doprow adzane do multiwib ra to ra OS 10, który w odpow iedzi generuje sygnał o czasie trw ania około 2 μ s do
bram ki I U12, przy czym na drugie wejście tej bram ki podawany jest sygnał wyboru linii
wskazujący wybrane linie od 10 do 250, a na wyjściu bram ka jest skalowana przez
wzmacniacz 174. Wyjście ze wzmacniacza skalującego 174 jest sumowane z oryginalnym
sygnałem wizyjnym w sum atorze 164, którego wyjście jest połączone z końcówką wyjściowego sygnału wizyjnego 180.
Na figurze 12b pokazano reprezentację przebiegu falowego w punkcie Q z fig. 12a to
znaczy tradycyjny sygnał H synchr z sygnałem synchronizacji kolorów oraz sygnał w punkcie
R na wyjściu ze wzmacniacza skalującego 174. Zsumowany sygnał z punktu R i Q, a więc
sygnał w dolnej części fig. 12b, jest widoczny na końcówce wyjściowej 180, który jest
skróconym impulsem H synchr, z sygnałem synchronizacji kolorów.
Inny układ do wykonywania zwężania impulsów synchronizacji z rozciągającą się
obwiednią sygnału synchronizacji kolorów (rozciągający się sygnał synchronizacji kolorów
jest konieczny dla blokowania koloru w odbiornikach telewizyjnych, jeśli zwężone sygnały
synchronizacji poziomej powodują problemy z tym blokowaniem) zostanie opisany w
powiązaniu z fig. 13a, 13b, gdzie przedstawiono układ do wprowadzania zwężonych impulsów synchronizacji poziomej do pola aktywnego wizyjnego. W tym polu, wyjście danych z
pamięci EPRO M umożliwia wyznaczenie, które linie poddać zwężaniu. Na przykład, to
174 897
21
wyjście pamięci EPR O M EPD1 może umożliwiać, by linie 20 - 250 miały impulsy synchronizacji o szerokości 3,7 μ s, a linie 251-262 -o szerokości 2,0 μs. Inne kombinacje są możliwe
w zależności od zaprogramowania pamięci EPROM U9. Również inne wyjście pamięci
EPR O M U9 m oże powodować znoszenie synchronizacji w liniach (tzn. w liniach 255
i/lub 257) lub tym podobne działanie, przed umieszczeniem impulsów EOF, a jest to
wykonywane przez bram kę I U10 i EPD2 z pamięci E PR O M U9. Przemieszczenie
zwężonych sygnałów synchronizacji poziomej jest również możliwe po wykonaniu stłumienia synchronizacji w normalnym sygnale HBI.
Wejściowy sygnał wizyjny, przenoszący dowolną kombinację: zabezpieczenia sposobem bazowym, impulsów końca pola, sygnałów szachownicowych lub normalnego sygnału
wizyjnego typu RS170 jest sygnałem synchronizacji składowej stałej DC, odtwarzanym
przez wzmacniacz A 1 na 0V, co odpowiada poziomowi wygaszania. W zmacniacz A l
dostarcza sygnał wyjściowy do układu separatora synchronizacji U2, który z kolei odprowadza składowe sygnały synchronizacji poziomej i pionowej impulsy, o długościach 1 μ s i 20 μs
W celu generowania bramki sygnału synchronizacji kolorów w celu zamknięcia wejściowego
wizyjnego sygnału synchronizacji kolorów w układzie 2015, trzeba uważać, by nie generować
impulsu bramki sygnału synchronizacji kolorów, gdy impulsy pseudosynchronizacji są obecne, tzn. jeśli wejściowy sygnał wizyjny posiada podstawowe zabezpieczenia przed kopiowaniem. Stąd, multiwibrator U3 pobiera składowe synchronizacji i pseudosynchronizacji i
wytwarza nieretrygerowalny impuls o czasie trwania około 45 μ s, wystarczająco długi, by
ignorować tłumienie i pionowe impulsy 2H w przedziale pionowego wygaszania, jak również
impulsy pseudosynchronizacji, które mogą być obecne, zazwyczaj w pierwszych 32 ms
w linii 10-20. M ultiw ibrator U10 opóźnia narastające zbocze wejściowego sygnału
synchronizacji o 5 μ s i wyzwala multiwibrator U li, o czasie trwania impulsu 2 μ s, tak by był
zbieżny z wejściowym sygnałem synchronizacji kolorów.
Wzmacniacz A1 wysterowuje środkowo-przepustowy filtr A91, którego wyjście dochodzi do układu sygnału synchronizacji kolorów o zamkniętej pętli fazowej 2105. Wyjście z
układu PLL 2105 jest ciągłą falą podnośnej zamkniętą w fazie wraz z wejściowym sygnałem
synchronizacji kolorów. Układ PLL 2011 ustawia fazę zregenerowanej podnośnej tak, by
była odpowiednia przy wyjściu wzmacniacza A5. Impuls synchronizacji ramki z separatora
synchronizacji U2 zeruje adresy licznika U8 dla pamięci EPR O M U9. Licznik U8 jest
inkrementowany przez impulsy częstotliwości poziomej ze wzmacniacza A3. Wyjścia linii
danych pamięci EPR O M określają stany poszczególnych linii w aktywnym polu jako wysokie lub niskie.
Jedną z zalet układu z fig. 13a i 13b jest to, że zregenerowany zwężony sygnał
synchronizacji może być wstawiony w dowolnym momencie w przedziale poziomego wygaszania HBI. Staje się to korzystne szczególnie, gdy nowy zregenerowany impuls synchronizacji może rozpocząć się 1 μ s przed wejściowym impulsem synchronizacji poziomej. Przy
takim przesunięciu między impulsami pozioma niestabilność obrazu z nielegalnej kopii,
zabezpieczonego przed kopiowaniem, daje w efekcie o 1 μ s dłuższe drżenia. Poprzez
przyspieszenie zwężonego impulsu poziomej synchronizacji, powstanie większy odstęp
czasowy pomiędzy zwężonym impulsem synchronizacji poziomej i impulsem pseudosynchronizacji PPS, co powoduje proporcjonalnie większa niestabilność obrazu odgrywanego
z nielegalnej kopii.
Dla wygenerowania przyspieszenia zwężonego impulsu synchronizacji poziomej, wyjście z multiwibratora U2, o czasie wyzwolenia 45 μ s, zbiegające się z narastającym zboczem
wejściowego sygnału, jest zamienione na przebieg prostokątny przez multiwibrator U4 o
czasie wyzwolenia 32 μ s. Filtr zawierający elementy R 1, L 1, C 1 filtruje w sposób środkowoprzepustowy wyjście z multiwibratora U4 wytwarzając falę sinusoidalną o częstotliwości
15,734 kHz.
Poprzez ustawianie indukcyjności L1, wytwarzana jest fala sinusoidalna przed lub po
sygnale synchronizacji poziomej. Komparator A3 przekształca falę sinusoidalną na impulsy,
których zbocza przyspieszają bądź opóźniają narastające zbocze synchronizacji. Śledzenie
zdolności filtru złożonego z R 1, L1, C 1 do generowania synchronicznych przebiegów
22
174 897
falowych dla wejściowego sygnału wizyjnego, jest zasadniczo większe niż większości układów z pętlą fazową PLL, gdy sygnał wizyjny pochodzi z magnetowidu VCR. Wyjście ze
wzmacniacza A3 przechodzi do multiwibratora U5 o czasie wyzwalania 14 μs, generującego
sygnał bramki HBI zastępujący pierwotny wejściowy sygnał synchronizacji i sygnał synchronizacji kolorów, nowym sygnałem synchronizacji i nowym sygnałem synchronizacji kolorów.
Multiwibrator U6 ustawia nominalne opóźnienie zwężonego sygnału na 0,5 μ s od
początku wejściowego sygnału wizyjnego HBI, od narastającego zbocza z multiwibratora U5, a
multiwibrator U7 wyzwala nowy zwężony impuls synchronizacji. Elementy R2, R3 i Q1
tworzą przełącznik do zwężania im pulsu przez dodatkowe zwarcie em itera z kolektorem tranzystora Q, oraz przez kom endę EPD1, tzn. dla linii 251 - 262 każdego pola
kom enda EPD1 m a poziom niski, w przeciwnym razie wysoki. Sygnał wyjściowy z
m ultiw ibratora U7 jest wówczas im pulsam i o czasie trwania 3,7 μ s dla linii od 20 do 250
oraz impulsami o czasie trw ania 2 μ s dla linii od 251 do 262. O padające zbocze z
multiwibratora U7 wyzwala multiwibrator U12, którego wyjście jest rozciągniętą bramką
sygnału synchronizacji kolorów, o czasie trw ania około 5,5 μ s.
Sygnał wyjściowy multiwibratora U12 bramkuje sygnał synchronizacji kolorów z układu 2011 przez przełącznik SW22, przy czym filtr szeroko-przepustowy A4 (f-3, 58 MHz)
kształtuje sposób rozciągania się obwiedni sygnału synchronizacji kolorów z przełącznika
SW22 i doprowadza swe wyjście do sumatora A5 przez ustawiający stopień rozciągania się
amplitudy sygnału synchronizacji kolorów R 10. Zwężony sygnał poziomej synchronizacji z
multiwibratora U7 jest poddawany operacji iloczynu logicznego w bramce I U13 z sygnałem
EPD2, który zasadniczo ma stan wysoki, z wyjątkiem kilku linii, z których zwężone impulsy
synchronizacji mają być zniesione, co wzmacnia impulsy końca pola. Sygnał wyjście bramki
U13 sumuje się we wzmacniaczu A5 poprzez opornik R8 regulujący amplitudę zwężonego
sygnału synchronizacji. Na wyjściu wzmacniacza A5 jest więc zwężony sygnał synchronizacji
dodany do rozciągniętego sygnału synchronizacji koloru. Przełącznik SW25 przełącza wyjście ze wzmacniacza A5 na podstawie sygnału z bramki I U14, której wyjście dołączone jest
do bramki LUB U20, co powoduje włączenie wyjścia wzmacniacza A5, w czasie trwania
sygnału HBI, przez multiwibrator U5 i sygnał EPD3, którym są impulsy położenia aktywnego pola, tzn. dla linii 20 - 262.
Separator A22 daje sygnał wyjściowy będący przekształconym sygnałem wejściowym
z nowymi zwężonymi impulsami synchronizacji poziomej i rozciągniętym sygnałem synchronizacji kolorów. Multiwibrator U16 o czasie wzbudzenia od 10 do 40 μ s, aktywowany przez
narastające zbocze sygnału wejściowego, przyczynia się do generowania bramkującego
sygnału przemieszczenia impulsu synchronizacji EOFRSP przy końcu trwania pola. Bramku U16 jest sprzężona z bram ką U17, która wytwarza impulsy o czasie trwania od 2 do 4 μ s,
które są opóźnione o od 10 do 40 μ s od narastającego zbocza sygnału wejściowego. Wyjście
z bramki U17 jest przepuszczane w zależności od stanu na drugim wejściu bramki I U18,
który zależy od sygnału EPD4 z pamięci EPR O M U9. Sygnał EPD4 jest w stanie wysokim
dla pewnych linii przy końcu pola po aktywacji znoszenia synchronizacji przez sygnał EPD2.
Bramka U16 wysterowuje sumator A5 przez ustawiający amplitudę sygnału EOFRSP
rezystor R85. Bramka U16 włącza również przełącznik SW25 na czas trwania aktywnego
sygnału EOFRSP przez bramkę LUB U20 w celu wystawienia przesuniętego impulsu
synchronizacji EO FRSP. Dzięki tem u na wejściu wzmacniacza A2 pojawia się sygnał
wejściowy, zwężony sygnał synchronizacji i możliwie jedna lub dwie linie zniesionej synchronizacji i/lub kilka linii z przemieszczonymi zwężonymi sygnałami synchronizacji poziomej.
Zwężanie impulsu synchronizacji jest efektywne, gdy nie wszystkie impulsy synchronizacji poziomej są zwężane. Stwierdzono, że nawet względnie mała ilość zwężonych
impulsów synchronizacji powoduje błędny pionowy powrót. Na przykład, trzy do sześciu
kolejnych linii wizyjnych ze zwężonymi impulsami synchronizacji poziomej są odpowiednie
do tego celu. Korzystne jest grupowanie zwężonych impulsów synchronizacji w kolejnych,
lub przynajmniej leżących względnie blisko liniach, dla generowania błędnego pionowego
powrotu.
174 897
23
Na figurze 14a i 14b przedstawiono schematy blokowe dwóch urządzeń do łączenia
opisanego już zwężania impulsów synchronizacji z zastosowanym znanym sposobem zabezpieczania oraz z poziomymi i pionowymi modyfikacjami sygnału.
Na figurze 14a pokazano pierwsze takie urządzenie, gdzie sygnał wizyjny programu
jest doprowadzany do znanego ze stanem techniki bloku 204 układów dodających sygnały
zabezpieczenia zawierające dodane impulsy ARW i impulsy pseudosynchronizacji. Następny blok 206, pokazany szczegółowo na fig. 6a, dodaje wzór szachownicowy i modyfikacje
częstotliwości pionowej przy końcu każdego z wybranych pól. Następnie, blok 208 układu
zwężania impulsów synchronizacji, pokazany szczegółowo na fig. 13a i 13b, modyfikuje
sygnał wizyjny, który jest doprowadzony do wyjścia 209, na przykład do głównego duplikatora VCR w urządzeniu kopiującym kasety wideo. Stwierdzono, że znany sposób zabezpieczania został ulepszony tylko przez dodanie do niego zwężania impulsów synchronizacji.
Alternatywnie, na fig. 14b wejściowy sygnał wizyjny jest najpierw podawany do bloku 208
układu zwężania impulsów synchronizacji, a następnie do bloków 204, 206 układów zabezpieczania przed kopiowaniem i modyfikacji częstotliwości sygnału pionowego, oraz dodawania wzoru szachownicowego, skąd jest odprowadzany do wyjścia 210.
Inne urządzenie może również wprowadzać opisane modyfikacje sygnału wizyjnego,
tzn. wzór szachownicowy, pionowy wzór na końcu pola, zwężanie impulsów synchronizacji
oraz ich odpowiedniki.
Obecnie zostaną opisane sposób i urządzenie do usuwania zabezpieczeń sygnału
przed kopiowaniem, obejmujących impulsy pseudosynchronizacji, i/lub zwężanie impulsów
synchronizacji, i/lub impulsy szachownicowe przy końcach linii, i/lub impulsy pseudosynchronizacji pionowej końca pola.
Znanem u sposobowi wprowadzania impulsów ARW i dodawania impulsów pseudosynchronizacji odpowiadają znane sposoby i urządzenia do unieszkodliwiania, a więc usuwania lub tłumienia tych dodanych impulsów. Dotychczas nie zostało opisane usuwanie
zwężenia impulsów lub impulsów pseudosynchronizacji pionowej końca pola, ani impulsów
końca linii (szachownicowych). Przetwarzające wzmacniacze, jak wiadomo, mogą usuwać
zwężenie impulsów synchronizacji przez regenerowanie sygnałów synchronizacji, lecz nie
mogą usunąć impulsów szachownicowych końca linii lub impulsów pseudosynchronizacji
pionowej końca pola.
Sposoby usuwania powyższych zabezpieczeń nie były dotychczas znane. Jedynie
wygaszanie ich, może powodować pozostanie resztkowego ulepszonego zabezpieczenia
przed kopiowaniem przy wykonywaniu nielegalnej kopii. Powodem jest to, że poziom
wygaszania sam wraz z obecnością impulsów pseudosynchronizacji i A RW będzie powodował, że wytłumiony sygnał wizyjny będzie wprowadzany do odbiornika telewizyjnego w
czasie odtwarzania nielegalnej kopii. Ten wytłumiony sygnał posiada, na przykład, linie
końca pola na poziomie wygaszania i może w tej sytuacji powodować w tej sytuacji powstawanie impulsów pseudosynchronizacji pionowej. Jest tak szczególnie wtedy, jeśli zwężone
impulsy synchronizacji poziomej są ciągle obecne.
Jednocześnie, jeśli jedynie zwężone impulsy synchronizacji zostaną odtworzone do
swej normalnej szerokości, pozostałe dwa ulepszenia przed kopiowaniem obecne w sygnale
będą wciąż efektywne.
Tak więc, przedstawione sposoby usuwają różne opisane ulepszenie zabezpieczenia
przed kopiowaniem.
Po pierwsze, sygnały zabezpieczające końca linii (modyfikacja szachownicowa) są
zastępowane przez sygnał na poziomie przynajmniej 20% ogranicznika bieli, lub sygnał
przesuwania poziomu, wynoszący przynajmniej 20% ogranicznika bieli, jest dodawany do
sygnału końca linii. Zastąpienie sygnału lub dodanie nowego może dotyczyć części sygnału
wizyjnego. Przez część rozumiana jest część impulsu końca linii, która ma być zneutralizowana, lub część wszystkich linii wizyjnych, które posiadają impulsy końca linii.
Po drugie, impulsy końca pola (pionowego) zabezpieczenia przed kopiowaniem są
zastępowane przez sygnał o wartości przynajmniej 20% ogranicznika bieli przez okres
przynajmniej około 32 μ s na linię. Alternatywnie, sygnał przesuwania poziomu o wartości
24
174 897
przynajmniej 20% ogranicznika bieli jest dodawany do pionowych impulsów na około 32 μ s
na wstarczającej liczbie linii (tzn. 7 z 9, 5 z 7 , 2 z 3) w celu usunięcia zabezpieczenia. Należy
podkreślić, że poziom 20% ogranicznika bieli wspomniany tutaj w odniesieniu do impulsów
pionowych i szachownicowych, został wyznaczony jako typowa minimalna wartość potrzebna do uzyskania zamierzonego efektu unieszkodliwiania ulepszeń zabezpieczania sygnału
wizyjnego, a wyższy poziom sygnału (taki jak 30% lub więcej) spełni swe zadanie całkowicie.
Po trzecie, większość (50% lub więcej) zwężonych impulsów synchronizacji jest poszerzana tak, by usunąć skutki procesu zwężania, tzn. jeśli impuls synchronizacji jest
zwężony do 3,0 μ s, impuls poszerzony do 4 μ s może być odpowiedni, by to zabezpieczenie
przestało funkcjonować, bez potrzeby zastępowania zwężonych impulsów synchronizacji
przez impulsy synchronizacji poziomej według standardu RS170. Wartość 4,7 μ s jest wyspecyfikowana jako szerokość impulsu synchronizacji poziomej w tym standardzie.
Po czwarte, poszerzone impulsy synchronizacji wkraczające na obszar impulsów
końca linii (szachownicowych) mogą zostać użyte do unieszkodliwienia obu z tych zabezpieczeń. Trzeba uważać, by zapewnić, żeby impuls przelotu powrotnego w odbiorniku
telewizyjnym w dalszym ciągu wyzwalał sygnał synchronizacji kolorów, ponieważ takie
poszerzanie impulsu synchronizacji, które obejm ie część impulsów szachownicowych,
może spowodować, że impuls przelotu powrotnego w odbiorniku będzie wyzwalał się
przedwcześnie.
Po piąte, sygnał synchronizacji poziomej i sygnał synchronizacji kolorów o odpowiednich szerokościach przesunięte na obszar impulsów szachownicowych mogą unieszkodliwić
tak zwężenie sygnałów synchronizacji, jak i impulsy szachownicowe, bez podawania, że
sygnał przelotu powrotnego w odbiorniku spowoduje nieodpowiednie wyzwolenie sygnału
synchronizacji kolorów.
Pionowe impulsy będą działać jako impulsy synchronizacji pionowej w odbiorniku,
jeśli amplituda sygnału wizyjnego jest zmniejszona. Większość odbiorników i magnetowidów VCR potrzebuje około 30 μ s do wyzwolenie filtru synchronizacji pionowej odprowadzającego pionowy impuls. Stąd, poprzez modyfikację pionowych impulsów tak, że nawet
jeśli pozostały jakieś impulsy pseudosynchronizacji pionowej o czasie trwania mniejszym
niż na przykład 20 μ s, żadne impulsy pseudosynchronizacji pionowej nie przechodzą na
wyjście filtru synchronizacji pionowej.
Wystarczające unieszkodliwienie impulsów szachownicowych powstaje, jeśli niski stan
impulsów szachownicowych jest tak skrócony, by powodować, że zwężony impuls synchronizacji poziomej nie jest wykrywany przez separator synchronizacji odbiornika i magnetowidu VCR. Usuwa to efekt wzoru szachownicowego w czasie przegrywania nielegalnej kopii.
Na figurze 15 pokazano dwustopniowy układ do usuwania wszystkich opisanych
zabezpieczeń. Sygnał wizyjny zawierający impulsy AR W, impulsy pseudosynchronizacji,
impulsy pionowe i zwężone impulsy synchronizacji poziomej, jest najpierw podawany na
wejście 228 znanego układu 230 do usuwania efektów występowania impulsów ARW i
impulsów pseudosynchronizacji. Następnie, wyjściowy sygnał tego układu jest podawany do
układu 234 usuwania ulepszeń, który unieszkodliwia impulsy szachownicowe i impulsy
pionowe, oraz unieszkodliwia zwężenie impulsów synchronizacji i jakikolwiek pozostały
impuls ARW lub impulsy pseudosynchronizacji w przedziale poziom ego wygaszania.
Sygnał wizyjny na wyjściu 236 jest wolny od wszelkich zabezpieczeń przed kopiowaniem.
W tym przykładzie realizacji, impulsy szachownicowe i impulsy pionowe są dokładnie
unieszkodliwiane przez zastąpienie tych impulsów impulsami o amplitudzie o wartości
około 20% ogranicznika bieli, lub przez dodanie sygnału przesuwania poziomu o amplitudzie
około 20% ogranicznika bieli. Impulsy szachownicowe mogą być również unieszkodliwianie
poprzez zastąpienie szerokimi impulsami synchronizacji pionowej. Wówczas usunięte są
impulsy szachownicowe, oraz poszerzone są impulsy synchronizacji poziom ej w celu
unieszkodliwienia zwężania impulsów. W końcu, jeśli przedział poziomego wygaszania HBI
jest zastępowany przez nowy sygnał synchronizacji poziomej i nowy sygnał synchronizacji
kolorów, wówczas wszystkie zwężenia impulsów synchronizacji i wszystkie impulsy ARW
i/lub impulsy pseudosynchronizacji w aktywnym polu są usuwane.
174 897
25
Również w tym przykładzie realizacji, zwężanie czasu trwania poziomu czerni impulsów szachownicowych i impulsów pionowych powoduje uzyskanie czytelnej kopii. Również,
dowolne impulsy A R W następujące po normalnym impulsie synchronizacji poziomej mogą
być usunięte przez dodanie impulsu do ujemnego przesuwania poziomu w celu uczynienia
ważnym sygnałem synchronizacji kolorów, lub przez zastąpienie przez sygnał synchronizacji
lub sygnał synchronizacji kolorów. Układ do wykonywania tej czynności zostanie opisany w
nawiązaniu do fig. 16, na której przedstawiono szczegółowy schemat bloku 234 z fig. 15.
Zabezpieczony ulepszonym sposobem sygnał jest wprowadzany do wzmacniacza A10 o
wzmocnieniu K (tj. K =2). Wyjście ze wzmacniacza A10 jest połączone z kondensatorem
C l, diodą D l i rezystorem R 1, które razem tworzą układ odnawiania synchronizacji składowej stałej. Rezystor R2, kondensator C2 i kondensator C l tworzą filtr przekaźnikowy,
tak by kom parator A11 mógł prawidłowo separować sygnał synchronizacji. Napięcie
odniesienia Vb1 ustawia punkt ucinania po to, by komparator A11 pracował jako separator
synchronizacji. Wyjście z kom paratora A11 jest następnie dołączone do filtru dolno-przepustowego złożonego z rezystora R3, indukcyjności L1 i kondenatora C3, do odtwarzania
impulsu pionowej częstotliwości. K om parator A12 z poziom em odniesienia Vb2, jest
separatorem synchronizacji pionowej.
Ponieważ ten sygnał wizyjny może pochodzić z magnetowidu VCR, pewne separatory
synchronizacji, tj. LM 1881, wytwarzają nieprawidłowe impulsy ramki na wyjściu magnetowidu VCR. By generować impuls ramki, multiwibrator U l odprowadza impuls, który kończy
się zaraz po sześciu limach od początku pierwszego impulsu synchronizacji pionowej.
Multiwibrator U2 odprowadza impuls o szerokości około 25 μs.
Ponadto, na wejściu bramki I U7 podany jest sygnał wyjściowy inwertera U6 i sygnał
wyjściowy multiwibratora U2, przez co na wyjściu generowany jest impuls pojawiający się
co każde dwa pola lub co każdą ramkę. Tylko w jednym polu wyjścia inwertera U6 i
multiwibratora U2 mają stan wysoki. Na wyjściu bramki U7 znajduje się sygnał FID bram kujący, który wyzwala (fig. 17) multiwibrator U8 o czasie trwania impulsu 1,5 pola. Przerzutnik U9 ma do wejścia zegarowego doprowadzony sygnał pionowej synchronizacji, a do
wejścia D, m a dołączone wyjście multiwibratora U8, przez co wytwarza prostokątną falę,
której narastające i opadające zbocza są zbieżne z pierwszym impulsem synchronizacji
(szerokim) przychodzącego sygnału wizyjnego. Multiwibrator U10 wraz z licznikiem U11 i
przy impulsie poziomej częstotliwości z poziomego PLL U4 generuje sygnały 10-cio bitowego
adresu na szynie adresowej B10, która może przyjmować 525 stanów. Pamięć EPROM U12
jest adresow ana przez 10-cio bitową szyną B10, natom iast, w zależności od zaprogramowania, wyjścia zawierają następujące sygnały: pozycja aktywnego pola AF - wysoki
stan dla linii 22 - 262; pozycja końca pola EOFL - stan wysoki dla linii od 254 do 262.
Na figurze 16, układ PLL U4 i multiwibrator U5 są układem PLL poziomej częstotliwości takim, że sygnał wyjściowy układu PLL U4 pojawia się wcześniej w stosunku do
narastającego zbocza sygnału wizyjnej synchronizacji pionowej o około 3 μ s. Jest to uzyskane przez multiwibrator U5, który opóźnia wyjście U4 o około 3 μ s. Sygnał wyjściowy
multiwibratora U5 jest ponownie podawany na wejście detekcji fazy układu PLL U4.
Ponieważ zbocza obu wejść detektora w układzie PLL U4 muszą się zgadzać, wyjście układu
PLL U4 musi być przed narastającym zboczem sygnału synchronizacji ze wzmacniacza 101.
Układ PLL U4 ignoruje wszystkie impulsy inne niż impulsy poziomej częstotliwości. Stąd
pionowe i inne impulsy są przez ten układ ignorowane.
Ponadto, multiwibrator U3 przetwarza impuls synchronizacji bramki sygnału synchronizacji kolorów wejściowego sygnału wizyjnego poprzez taktowanie opadającego zbocza
sygnału synchronizacji z kom paratora A11.
Na figurze 18 pokazano układ przesuwania poziomu, dla unieszkodliwiania impulsów
pionowych i wzoru szachownicowego. Wzmacniacza A20, A21 tworzą sumator. Sygnały są
dostarczane do tego sumatora przez rezystor R100 dla sygnału wizyjnego i przez rezystor
R101 dla impulsów pola. Poprzez zastosowanie przyspieszenia poziomego impulsu AHP,
który pojawia się w tym samym czasie co każdy impuls szachownicowy, impuls o czasie
trwania około 1,5 μ s jest przesuniętym impulsem AHP wykorzystującym sygnał aktywności
26
174 897
pola AF z pamięci EPRO M U12. Bramka I U13 generuje wysoki impuls EOLD przy końcu
każdej linii w czasie aktywnego pola. Ten impuls z bramki U13 jest następnie dodawany do
sygnału wizyjnego, co powoduje, że impuls szachownicowy ma teraz poziom minimalny 20%
ogranicznika bieli. Unieszkodliwia to impulsy szachownicowe końca pola, ponieważ w
warunkach wytłumionego sygnału wizyjnego impulsy szachownicowe nie schodzą poniżej
poziomu, który powodowałby przypadkowe wyzwolenie sparatora synchronizacji.
Podobne rezultaty są osiągnięte dla impulsów pionowych, gdzie multiwibrator U16
generuje impuls aktywnej poziomej linii o czasie trwania około 49 μs (minimum 39 μs) przez
impuls AHP doprowadzane do multiwibratora U15. Układ U16 wyzwala multiwibrator U15,
przy czym czas trwania impulsu wynosi 14 μ s. Ten impuls aktywnej poziomej lini jest
podawany na wejście bramki I U150 wraz z impulsem pozycji końca pola EO FL z pamięci
EPRO M U12. Impulsy EOFL przesyłają wysoki poziom logiczny przy końcu pola w czasie
poziomej aktywnej linii przez bramkę U150. Ten poziom logiczny z bramki U150 jest
dodawany do sygnału wizyjnego przez rezystor R102 w celu zapewnienia, że pionowe
impulsy są na poziomie minimalnym 20% ogranicznika bieli. Przy pionowych impulsach
mających poziom przynajmniej 20% ogranicznika bieli, w przypadku wytłumionego sygnału
wizyjnego, te nowe impulsy linii końca pola nie będą powodować pseudosynchronizacji.
Wyjście wzmacniacza A21 zawiera więc mechanizm usuwania tak impulsów szachownicowych, jak i impulsów końca pola. W celu usuwania zwężenia impulsów, wyjściowy wzmacniacz jest połączony z kondensatorem C12, C13, diodami D10, D 11 i rezystorem R12, które
tworzą wzmacniacz składowej stałej wierzchołków synchronizacji. Napięcie VD2 jest ustawione na poziomie 0 V przy poziomie wygaszania we wzmacniaczu A22. Poprzez ponowne
wykorzystanie impulsu AHP, multiwibratory U17 i U18 generują nowy poszerzony impuls
synchronizacji. Elementy składowe R17, C18, C3, C19, R18 i R19 stanowią filtr dolno-przepustowy dla synchronizacji o skończonym czasie narastania. Napięcie Vb3 jest tak ustawione, by ustanowić poziom wygaszania dla wysokiego stanu nowych poszerzonych impulsów
synchronizacji. Multiwibratory U19 i U20 wraz z bram ką I U21 stanowią sterującą jednostkę
logiczną do ponownego wstawiania nowego poszerzonego impulsu synchronizacji poziomej
w czasie aktywnego pola. Wyjścia multiwibratorów U19 i U20 są nieznacznie opóźnione
względem multiwibratorów U17 i U18, by przyjmować opóźnienie w filtrze dolno-przepustowym zawierającym elementy R17, C18, L3, etc. Przełącznik elektroniczny SW1 przełącza
poszerzone impulsy synchronizacji i wyjściowy sygnał wizyjny do wzmacniacza A23. Prawa
część rysunku z fig. 18 wewnątrz przerywanej linii jest układem zastępowania impulsów
synchronizacji i układem wyjściowym S50.
Na figurze 19 przedstawiono układ, który jest stosowany w połączeniu z układem z
fig. 16, a który zastępuje impulsy szachownicowe nowymi poszerzonymi impulsami synchronizacji poziomej, po których następuje sygnał synchronizacji kolorów. Również impulsy
modyfikacji pionowej są unieważniane przez przesunięcie poziomu sygnału źródłowego
EOFD (fig. 18) w rezystorach R412 i R411.
Wejściowy sygnał wizyjny jest wprowadzany do środkowo-przepustowego filtru
zawierającego elem enty R29, C400, L400 i C401 i do regeneratora sygnału synchronizacji kolorów (elem ent CA1398), dla regeneracji sygnału synchronizacji kolorów na
ciągłą falę podnośnej (3,58 M Hz), generator kwarcowy Y40 ma częstotliwość 3,58 MHz.
Sygnał wyjściowy regeneratora U40 jest filtrowany przez filtr dolno-przepustowy o paśmie
3,58 MHz, który zawiera elementy R300, L401 i C402, buforowane przez wzmacniacz A40.
Elektroniczny przełącznik SW40 bram kuje nowy sygnał synchronizacji kolorów przez
wyjście multiwibratora U43. Multiwibrator U43 jest wyzwalany przez opadające zbocze
zregenerowanego poszerzonego sygnału z multiwibratora U41. M ultiwibrator U40 jest
opóźniony o 0,5 μ s w celu ustanowienia przedniego progu sygnału synchronizacji poziomej.
Odtworzony sygnał synchronizacji z multiwibratora U41 jest filtrowany i poddawany przesuwaniu poziomu przez elementy R307, L403, C404, R305, R306 i napięcie V400. Wzmacniacz A42 buforuje ten przesunięty poziom poszerzonego sygnału synchronizacji w celu
dodania z sygnałem synchronizacji kolorów przez rezystor R304 i wzmacniacz A43. Elektroniczny przełącznik SW41 bramkuje w czasie aktywnego pola, przez bramkę I U44, na której
174 897
27
wejście podany jest sygnał AF z pamięci EPROM U12, nowy poszerzony sygnał synchronizacji i nowy sygnał synchronizacji kolorów w czasie przedziału wygaszania poziomego
HBI. Nowy poszerzony sygnał synchronizacji i nowy sygnał synchronizacji kolorów również
usuwają impulsy ARW aktywnego pola w czasie wygaszania poziomego, z zabezpieczonego
sygnahi wizyjnego. Wzmacniacz A44 buforuje i wprowadza nowy sygnał z unieszkodliwionymi zabezpieczeniami sygnału, w których skład wchodzą zwężenia impulsów synchronizacji, impulsy szachownicowe, impulsy pionowe.
Na figurze 20 pokazano układ przesuwania poziomu przez mnożenie przez niezerową
wartość napięcia tak, aby uzyskać wyższe napięcie. Sygnały EOLD i EOFD są zastosowane
do przesuwania poziomu w układach na fig. 16, generując napięcie sterujące w celu
zwiększenia wzmocnienia sterowanego napięcia wzmacniacza VCA U50 (elem ent M C 1494)
w czasie obecności impulsów modyfikacji szachownicowej i impulsów pionowej modyfikacji
w zabezpieczonym sygnale. Sygnał wizyjny jest odtwarzany tak, że wierzchołek sygnału
synchronizacji jest na poziomie 0V, co oznacza, że niskie stany impulsów szachownicowych
i pionowej modyfikacji mają wartość powyżej 0 (typowo od 0,3 do 0,5 V). Elementy C201,
R201, D 10, D20, C200, R200 i A49 form ują ten odnawiany wizyjny sygnał ze składową
stałą DC. Wyjście wzmacniacza U50 zawiera odpowiednio przesunięty poziom lub
wzmocniony sygnał zabezpieczenia przed kopiowaniem znacznie ponad poziom wygaszania w celu usunięcia ulepszeń zabezpieczenia. W zmacniacz A50 buforuje wyjściowe
sygnały z VCA U49 w układzie usuwania zwężenia impulsów synchronizacji z fig. 16.
Na figurach 21, 22 i 23 pokazano przykłady układów do usuwania zabezpieczeń
szachownicowych i pionowych sygnału przy zastosowaniu układów przełączających.
Na figurze 21 pokazano, że dla odnowionego sygnału wizyjnego z fig. 16, w czasie
impulsów szachownicowych i pionowych, napięcie sterujące wraz z tymi impulsami, pod
kontrolą sygnałów EOLD i EOFD, łączy sygnał poziomu 20% ogranicznika bieli V10,
kasujący impulsy zabezpieczające, przez przełączniki SW199 i SW198. Umożliwia to skończona impedencja sterowania sygnału wizyjnego, przy czym rezystor R200 dostarcza impedencję około 2000 omów. Sygnał wizyjny jest następnie wzmacniany przez wzmacniacz A501
i przetwarzany przez układ zastępowania synchronizacji i odprowadzania S50 z fig. 18,
przed odprowadzeniem przez końcówkę 506.
Na figurach 22 i 23 pokazano inne układy przełączające niż przedstawiony na fig. 21,
do usuwania impulsów szachownicowych i pionowych. Układ wyjściowy i zastępowania
synchronizacji, taki jak na fig. 21 występuje również, lecz nie został pokazany. Na fig. 22,
odnowiony sygnał wizyjny jest ponownie dostarczany przez rezystor R201 do wzmacniacza
A54, przy czym przez przełącznik SW198, SW199, pod kontrolą, odpowiednio sygnałów
EOLD i EOFD włączających napięcia V1, V2, nanoszony jest na niego sygnał składowej
stałej lub sygnał składowej stałej sygnału większy lub równy 20% ogranicznika bieli. Układ
na fig. 23 jest podobny do układu z fig. 22, z wyjątkiem tego, że przełączniki SW198, SW199
są umieszczone szerego- bezpośrednio w torze sygnału wizyjnego, oraz wykorzystują
klasyczne m etody zastępow ania w celu usunięcia impulsów szachownicowych i im pulsów końca pola. W pewnych przypadkach, samo wygaszanie impulsów szachownicowych i
impulsów, EOF może być wystarczające do uzyskania czytelnej kopii, bez efektów powodowanych przez wzór szachownicowy i impulsy EOF.
Obecnie opisane zostanie urządzenie do usuwania poziomych i pionowych ulepszeń
zabezpieczenia sygnału przez poszerzenie sygnałów synchronizacji, w nawiązaniu do
fig. 24a, na której pokazano układ, na wejściu którego do wzmacniacza buforującego A60
wprowadzany jest sygnał wizyjny zabezpieczony przed kopiowaniem z ulepszeniami pionowymi i poziomymi, a więc impulsami EOF, EOL, w celu usunięcia tych ulepszeń przez
poszerzenie impulsu synchronizacji. Wyjście ze wzmacniacza A60 jest połączone z separatorem synchronizacji. Wyjściowa składowa synchronizacji z separatora U61 jest doprowadzana do multiwibratora U64 w celu usunięcia impulsów 2H w składowej synchronizacji.
Wyjście z U64 jest dołączone do wejścia oscylatora PLL U65. Częstotliwość oscylatora PLL
U65 dla N =910 wynosi 14,31818 MHz i równa się N razy częstotliwość poziomej linii.
Poprzez zastosowanie tej częstotliwości do taktowania licznika U68, oraz częstotliwości fH
28
174 897
do zerowania go, pamięć EPROM U69 otrzymuje 11 bitowy adres z licznika U68. Pamięć
EPRO M U69 może teraz wyprowadzić na wyjściu poziome położenie piksela obrazowego,
jak zaprogramowano w pamięci EPROM U69. Wyjścia pamięci EPRO M U69 zawierają
poziome taktowanie dla: pozycji sygnału pseudosynchronizacji, pozycji sygnału poszerzania
synchronizacji, pozycji bramki nowego sygnału synchronizacji kolorów, pozycji impulsów
pseudosynchronizacji dla sygnału EOF.
Sygnał wyjściowy separatora U61 zawiera również impuls pola ID, który zeruje 525
stanowy licznik U63. Licznik U63 jest taktowany przez impuls częstotliwości poziomej przez
układ PLL U65 i dzielony przez licznik zliczający do N U607. Pamięć EPROM U66 dostaje
więc pozycje poziomych linii w aktywnym polu telewizyjnym. Na przykład: w pamięci
EPR O M U66, D0 = linie 22 -253 i D 1 = linie 254 - 262, pozycje impulsów modyfikacji
pionowej.
Nawiązując do fig. 24b, bramki logiczne U610 do U614 wykorzystują wyjścia danych
pamięci EPRO M U69 i U66 do różnych celów.
Po pierwsze, pozycje sygnałów pseudosynchronizacji i poszerzania sygnałów synchronizacji są bramkowane przez sygnał DO dla sygnałów pseudosynchronizacji i poszerzania
synchronizacji impulsu synchronizacji na liniach 22 -253. Wyjście bramki U613 realizuje to
bramkowanie.
Po drugie, poszerzanie sygnałów synchronizacji jedynie na liniach 254 - 262, co
zapewnia bramka U612. Bramka LUB U614 łączy wyjścia bramek U612 i U613 i wykonuje
sumowanie logiczne sygnału D3H z nowym sygnałem synchronizacji kolorów. Sygnał
wyjściowy bram ki U614 steru je przełącznikiem SW600 w celu w staw iania sygnału
pseudosynchronizacji (linie 22 -253); sygnału poszerzonej synchronizacji i nowego
sygnału synchronizacji kolorów (linie 22 - 262).
Po trzecie, nowy bramkowy sygnał synchronizacji kolorów D3H i impuls D3 aktywnego
pola bramkują sygnał FSC, podany przez wzmacniacz A65, przez bramkę U615. Na wyjściu
bramki znajduje się podnośna koloru, która jest włączona jedynie, jeśli sygnały D3 iD 3H są
wysokie. Zmienny rezystor R607 ustawia nowy poziom sygnału synchronizacji kolorów, a
kondensator C607, cewka L607 i rezystor R604 filtrują nową obwiednię sygnału synchronizacji kolorów. Bramka U616 łączy jedynie sygnały przed-pseudosynchronizacji, sygnały
pseudosynchronizacji, poszerzone impulsy synchronizacji i sumuje je w odwracającym
wzmacniaczu przez regulujące amplitudę rezystory R602 i R603. Sumator A67 posiada więc
na wejściu zsumowany sygnał przed-pseudosynchronizacji, poszerzonej synchronizacji poziomej, synchronizacji kolorów i pseudosynchronizacji, a przełącznik SW205 łączy wyjście
ze wzmacniacza A67 w odpowiednich chwilach czasowych.
N a figurach od 25a do 25h pokazano przebiegi falowe w różnych punktach układu
z fig. 24a, 24b.
Na figurze 24c pokazano typowy układ PLL dla oscylatora U65 z fig. 24, powodujący
waraktorowe strojenie oscylatora diodowego LC 252 z detektorem ustawienia-zerowania
fazy U70 i filtrem dolno-przepustowym (mniej niż 1 KHz) zawierającym rezystor R700 i
kondensator C700, z układem wzmacniacza D C 250 zawierającym wzmacniacz A70 i
elementy R702, C703, R703, R704 oraz napięcie odniesienia Vbb.
Drugi układ do unieszkodliwiania impulsów szachownicowych i pionowych został
pokazany na fig. 26. Ponieważ przełącznik SW100 ma niską rezystancję, szczególnie impulsy
modyfikacji pionowej i impulsy szachownicowe są wytłumiane i/lub przesuwa się ich poziom,
lub są zastępowane średnim napięciem, dzięki układowi przełączania uśredniającego 260.
Na przykład, jeśli impulsy modyfikacji szachownicowej i pionowej mają stany wysokie na
poziomie 3 0 IR E i stany niskie na poziomie 0 IRE, kondensator C 1 będzie się ładował do
napięcia w przybliżeniu (30 IR E - 0 IRE)/2 = 15 IRE.
Ponieważ przełącznik SW100 jest włączony w czasie przedziału szachownicowego
przy końcu linii i w czasie impulsów końca pola dzięki bramce U304, w tym czasie napięcie
na kondensatorze C l przykrywa wejściowy sygnał wizyjny poziomem około 15 IRE, wystarczającym do usunięcia ulepszonych zabezpieczeń przed kopiowaniem.
174 897
29
Na figurze 26, sygnały ulepszeń przed kopiowaniem są wprowadzane na wejście
wzmacniacza A l, którego wejścia wchodzi do sep arato ra synchronizacji 258, który
wyprowadza krótki impuls ram ki (tzn. około 10 μ s) w celu wyzerowania liczników
adresów pam ięci w układzie 260. W międzyczasie, składowa synchronizacji, mogąca
zawierać impulsy pseudosynchronizacji zgodne z podstawowym sposobem zabezpieczania
według stanu techniki, jest doprow adzana do układu poziom ej pętli fazowej P L L U303.
Sygnałem wyjściowym układu PLL U303 jest wówczas impuls częstotliwości poziomej,
który rozpoczyna się około 2 μ s przed przednim progiem wejściowego sygnału wizyjnego.
Pam ięć EPR O M w układzie 260 wystawia wyjścia odpow iadające pozycjom linii im pulsów szachownicowych i impulsów końca pola. M ultiwibrator U100 wyprowadza sygnał
zbieżny z pozycją sygnału szachownicowego w poziomej linii, podczas gdy multiwibratory U200 i U300 tworzą impuls taki, że wyjście U300 jest zbieżne z impulsami końca
pola w poziomej linii. Pozycje impulsów szachownicowych i impulsów końca pola są
bram kow ane przez bram ki U202 i U203, oraz sumowane logiczne prze bram kę U304,
wyprowadzając impulsy wyjściowe zbieżne w czasie z im pulsam i szachownicowymi EO L
i impulsami końca pola wejściowego sygnału wizyjnego. Przełącznik SW103 włącza się
w tych zbieżnych m om entach w celu wytłumienia poprzez rezystor Rs i uśrednienia
(przez kondensator C l) sygnałów ulepszonego zabezpieczenia, w celu dostarczenia
bardziej czytelnego sygnału do zmacniacza A2.
Innym sposobem usuwania jest włączenie jednego lub obu, układów obcinania wierzchołka dodatniego lub ujemnego w czasie obecności impulsów szachownicowych EOL lub
impulsów pionowej modyfikacji EOF, jak pokazano na fig. 27. Wejściowy zabezpieczony
przed kopiowaniem sygnał jest obcinany przez buforujący wzmacniacz A6. Pozycje impulsów EOF i EOL są identyfikowane przez układ i wprowadzane na wejścia do bramki LUB
U305. Dioda D l obcina dodatnią część wzoru szachownicowego (szary - wysoki impuls) i
wysoce szarego impulsu modyfikacji pionowej, w celu uzyskania nagrywania bardziej czytelnej kopii. Dioda D2 ucina ujem ną część (poziom niski - czarny) impulsów EOL i impulsów
EOF do poziomu szarości, przez przełączniki SW101, SW102, w celu uzyskania nagrywania
bardziej czytelnej kopii. Wzmacniacz A7 buforuje działanie przełączników SW101, SW102
w celu doprowadzania łatwego do skopiowania sygnału wizyjnego.
Trzecim sposobem usuwania ulepszonych zabezpieczeń jest wykrywanie impulsów
szachownicowych i impulsów pionowej modyfikacji oraz dodanie odwróconych impulsów.
Jeśli wzór szachownicowy przesuwa się w górę i/lub na dół, oraz impulsy modyfikacji pionowej
przesuwają się w górę i na dół, układ z fig. 28 wykrywa i usuwa impulsy OEF i EOL.
Chociaż zerowanie impulsów może być mniej efektywne, ponieważ zmniejsza impulsy
szachownicowe i impulsy końca pola do poziomu zbliżonego do poziomu wygasza ( 0 IRE),
zerowanie w pewnych przypadkach może powodować uzyskanie czytelnego obrazu. Przypomnijmy, że w przypadku idealnym impulsy szachownicowe i impulsy końca pola powinny
wynosić ponad około 20 IR E w celu ich całkowitego unieszkodliwienia. Zerowanie powoduje, że stany wysokie i niskie sprowadzają się do tego samego poziomu (0 IRE). Na fig. 28
pokazano układ zerujący. Sygnał wizyjny ze wzmacniacza A l z fig. 26 jest odnowionym
sygnałem wizyjnym, którego poziom wygaszania wynosi około 0V, doprowadzanym przez
elementy C15, D15, Vbl5, R15 i A246 do przełącznika SW124, który przepuszcza impulsy
szachownicowe i impulsy końca pola przez bramkę LUB U247. Bram ka U247 posiada
zidentyfikowane pozycje impulsów szachownicowych i końca pola dzięki bramkom U202 i
U203 z fig. 26. Inw erter A82 odwraca sygnał z przełącznika SW124 i sumuje go przez
rezystor R2 z pow rotem z wejściowym sygnałem wizyjnym (przez rezystor R 1) w celu
wyzerowania impulsów szachownicowych i końca pola. Rezystor R 1 i R2 m ają tę samą
wartość rezystancji. W zmacniacz A209 buforuje ten sygnał wizyjnej z wyzerowanymi
impulsami szachownicowymi i impulsami końca pola. Rezystor R6 utrzymuje polaryzację
składowej stałej względem masy dla inw ertera A82.
Jeszcze jeden sposób usuwania, stosowany do usuwania impulsów EO L i EOF,
polega na wytłumieniu wierzchołków aktywnego sygnału wizyjnego z 100% do około
80% (o około 20%), co pokazano w postaci przebiegów falowych na fig. 29a i 29b.
30
174 897
Wymaga to wzrostu składowej synchronizacji z 40 IR E do około 60 IRE. W ten sposób
można również usuwać impulsy pseudosynchronizacji wprowadzone w znany sposób, ponieważ te impulsy pseudosynchronizacji wynoszą 40 IRE. Przy przedłużonych impulsach
składowych synchronizacji, układy separowania synchronizacji mają skłonność do oddzielania jedynie dużych impulsów synchronizacji, a ignorowania tych o mniejszej amplitudzie.
Stąd pary impulsów, pseudosynchronizacji i ARW, nie będą wykryte. Na fig. 29a pokazano
oryginalny przebieg falowy jednej linii wizyjnej. Na fig. 29b pokazano przebieg falowy linii
wizyjnej zmodyfikowanej przez impulsy szachownicowe i impulsy modyfikacji pionowej.
Na figurze 29b przedstawiono wynikowy przebieg falowy ze zmodyfikowanymi amplitudami synchronizacji tak, by wynosiły o 50% więcej niż standardowy sygnał wizyjny z
impulsami szachownicowymi i impulsami końca pola. Ponieważ składowe sygnałów synchronizacji są większe, wytłumianie przez nielegalne kopiowanie nie będzie zasadniczo
wystarczające, by powodować, by impulsy szachownicowe i impulsy końca pola wywarły
jakikolwiek efekt na czytelność obrazu odgrywanego z nielegalnej kopii. Ponieważ sygnały
pionowej i poziomej synchronizacji są modyfikowane, by być dużo większymi, separator
synchronizacji odbiornika telewizyjnego lub magnetowidu VCR nie spowoduje błędnego
wyzwolenia.
Na figurze 30 pokazano układ do dostarczania przebiegu falowego z fig. 29b. Sygnały
z ulepszonym zabezpieczeniem przed kopiowaniem są wprowadzane do wzmacniacza A84
o wzmocnieniu 0,8. Te wejściowe sygnały są również przycinane i posiadają poziom wygaszania
równy 0 V. Układ separatora synchronizacji 302 odprowadza składową synchronizacji CS
do analogowego przełącznika SW210 i uśredniacza 300. Układ uśredniacza 300 uśrednia
typowy logiczny poziom składowej synchronizacji, tj. w artość międzyszczytowa 5 V,
przez przesunięcie napięcia o -V. U kład uśredniacza 300 odprow adza odnowioną
składową synchronizacji od 60 IR E (gdzie 0 IR E równa się 0V) do poziomów -60 IRE.
Przełącznik SW210 następnie włącza ten nowy zregenerowany sygnał synchronizacji
tak, by został wyprowadzony przez wzmacniacz A505 w postaci fali takiej jak na fig. 29b.
Inny sposób usuwania jest opisany na przykładzie układu pokazanego na fig. 31 i
polega na śledzeniu i utrzymywaniu aktywnej linii wizyjnej w celu zastąpienia impulsu
szachownicowego ostatnią wartością obszaru aktywnego wizyjnie przed rozpoczęciem się
impulsów EOL.
Dzięki zastosowaniu sygnałów wyjściowych układu z fig. 26, a mianowicie wyjścia ze
wzmacniacza A l i z bramki U202, możliwe jest usunięcie impulsów szachownicowych przez
śledzenie i utrzymywanie. Ten sposób jest podobny do wprowadzania znanego napięcia w
czasie występowania impulsów szachownicowych. Ponieważ większość zapisu programu
jest powyżej 0 IR E (w szczególności dla NTSC, gdzie poziom czerni wynosi 7,5 IRE),
śledzenie i utrzymywanie wizji daje w efekcie poziom zasadniczo wyższy niż 7,5 IRE, co jest
wystarczające do usunięcia impulsów szachownicowych, gdy ten poziom jest ponownie
wstawiany w pozycję tych impulsów.
Wzmacniacz A90 odbiera na wejściu sygnał wyjściowy wzmacniacza A l a fig. 26.
Wzmacniacz A90 ma opóźnienie od 100 ns do 200 ns (przez linie opóźniające lub filtry
dolno-przepustowe), tak że impuls z bramki U202 śledzi i utrzymuje wizję od 100 do 200 ns
przed impulsami szachownicowymi. Przełącznik 310 jest cały czas włączony, oprócz okresu,
gdy przechodzą impulsy szachownicowe. Stąd, wyjście ze wzmacniacza A92 jest zasadniczo
przezroczyste wizyjnie tak długo, jak przełącznik nie wyłączy się i kondensator C107
naładuje się przez 2 μs ostatnim pikselem programu (w przybliżeniu większym niż 7,75 IRE)
w czasie trwania impulsu szachownicowego.
Inny sposób usuwania został pokazany w postaci przebiegów falowych na fig. 32a, 32b
i polega na dodaniu sygnału o wysokiej częstotliwości do impulsów EOF i EOL tak, by
efektywnie przesunąć poziom o średni poziom składowej DC sygnału o wysokiej częstotliwości. Fig. 32a w górnym przebiegu pokazuje wejściowy sygnał wizyjny zawierający
impuls EOF, oraz w dolnym przebiegu - sygnał o wysokiej częstotliwości, od 0,1 do 5 MHz
do przesuwania poziomu. Dolny przebieg z fig. 32a m oże zostać zastosowany również
do impulsów szachownicowych, mając częstotliwość na przykład około 3 MHz. Powstały
174 897
31
nagrywany sygnał wizyjny jest pokazany na fig. 32b, gdzie falista część ma częstotliwość
3 MHz. Dodany sygnał o wysokiej częstotliwości powoduje, że magnetowid VCR odpowiada jedynie na średni poziom DC, przez co wykonuje się przesunięcie poziomu stanów
niskich i wysokich powodujące, że sygnały EOL i/lub EO F staną się nieefektywne.
Ponieważ opisane ulepszenia zależą również od układu odbiornika telewizyjnego,
jak pokazano na fig. 33, układy 322 usuwające ulepszone zabezpieczenia mogą być
włączone między m agnetow id VCR 320 i odbiornik 324 w celu zapew nienia bardziej
czytelnego obrazu w czasie odtwarzania nielegalnej kopii, przy wykorzystaniu, jeśli
trzeba, m odulatora R F 326.
Usuwanie modyfikacji polegającej na dodaniu impulsów przed impulsami synchronizacji poziomej i pionowej objaśnione zostanie w poniższym opisie, gdzie przedstawiono jak
wstawianie szerszych niż normalnie impulsów synchronizacji (tj. normalny czas trwania
wynosi około 4,7 μs, poszerzony - od 6 do 10 μ s) usuwa pionową modyfikację (końca pola)
i impulsy szachownicówe (końce linii).
W separatorach synchronizacji stosowanych w odbiornikach telewizyjnych, jak pokazano na fig. 10, zgodnie ze stanem techniki, składowe impulsy synchronizacji ładują wejściowy kondensator sprzęgający C separatora synchronizacji. Próg ucinania jest zależny od
średniego czasu ładowania na linię wizyjną. Im większy czas ładowania, tym dalej punkt
odcięcia jest odsunięty od poziom u wygaszania. Ponadto, ponieważ punkt obcinania
podnosi się w kierunku poziom u wygaszania dzięki rezystorowi Rb i kondensatorow i C,
impuls sychronizacji poprzedzający impulsy końca pow oduje czasowe zwolnienie n arastania, tak by uniknąć ucinania w czasie impulsów końca linii lub impulsów końca pola.
Na figurze 34a pokazano odpowiedź separatora synchronizacji na sygnał wizyjny,
zawierający podstawowe znane zabezpieczenie przed kopiowaniem, z dodanym zabezpieczeniem szachownicowym. Punkt ucinania separatora synchronizacji wyraźnie opada do
obszarów A, stanowiących obszary impulsów szachownicowych i przez to powoduje włączenie/wyłączenie impulsów przedwczesnej synchronizacji, co daje efekt w postaci wzoru
szachownicowanego na obrazie.
Przebieg falowy z fig. 34b pokazuje efekt szerszych niż normalnie impulsów synchronizacji. Powstały punkt ucinania separatora synchronizacji odbiornika 330 wyraźnie nie
opada do obszarów A, przez co odbiornik nie będzie prezentował efektu wzoru szachownicowego. Może się zdarzyć, że przebieg sygnału synchronizacji kolorów musi być dodany
w obszarze CBX przez obszar poziomej synchronizacji w celu zapewnienia zablokowania
koloru w odbiorniku telewizyjnym i magnetowidzie VCR.
Na figurze 35a, 35b, przedstawiono normalny impuls poziomej synchronizacji wizyjnej
i poszerzony impuls poziomej synchronizacji z sygnałem synchronizacji kolorów CB dodanym w drugiej połowie poszerzonego impulsu synchronizacji, przy czym sygnał synchronizacji kolorów jest dodany po opadającym zboczu tego poszerzonego impulsu synchronizacji
poziomej. Dodany sygnał synchronizacji kolorów ma za zadanie zapewnienie, że odbiornik
telewizyjny m a wciąż zablokowany sygnał synchronizacji kolorów niezależnie od tego,
czy wyzwala synchronizację kolorów za narastającym czy opadającym zboczem impulsu
synchronizacji.
Odnowiony sygnał synchronizacji kolorów nie jest niezbędny dla modyfikowanych
pionowych impulsów synchronizacji. Zdarzają się one w dolnej części pola obrazu, która
zazwyczaj nie jest widoczna.
Obecnie zostanie wyjaśnione, jak dodawanie impulsów synchronizacji i przedwczesnych impulsów synchronizacji znosi efekt impulsów końca pola lub końca linii. Poprzez
dodanie impulsów synchronizacji lub przedwczesnej synchronizacji, kondensator sprzęgający C separatora synchronizacji odbiornika telewizyjnego bardziej się ładuje. Przez to,
punkt odcięcia układu sep arato ra synchronizacji odsuwa się od poziom u wygaszania,
unikając impulsów końca linii i końca pola.
Przebieg z fig. 34c pokazuje sygnał wizyjny z dodanymi impulsami przedwczesnej
synchronizacji. Punkt odcinania separatora synchronizacji odbiornika lub magnetowidu
VCR 331 nie schodzi w położenie końca linii. Podobne efekty są pokazane na fig. 36c dla
32
174 897
impulsów pionowej modyfikacji z bram kowaniem przez impulsy pseudosynchronizacji.
Na fig. 36a pokazano impuls pionowej modyfikacji B z norm alną szerokością impulsu
synchronizacji poziomej i punktem ucinania 336 separatora synchronizacji odbiornika.
Można zauważyć, że punkt ucinania 336 separatora synchronizacji odbiornika ucina impuls
pionowej modyfikacji B. Na fig. 36b pokazano odpowiedni przebieg falowy z poszerzoną
szerokością impulsu synchronizacji poziomej, gdzie punkt ucinania separatora synchronizacji unika ucięcia w obszarze B impulsu pionowej modyfikacji.
Modyfikacje poziome poprzez dodanie impulsów po impulsach synchronizacji objaśniono w nawiązaniu do fig. 37, na której przedstawiono układ do dodawania impulsów po
impulsach synchronizacji w celu zwiększenia efektywności zabezpieczenia przed kopiowaniem, czyli dalszego zwiększenia nieczytelności obrazu, gdy kopiowanie jest wykonywane
przy zastosowaniu podstawowego znanego zabezpieczenia.
Sygnał wizyjny z podstawowym znanym zabezpieczeniem przed kopiowaniem z dodanymi powyżej opisanymi ulepszeniami jest doprowadzany do rezystora R9. Wzmacniacz
A l buforuje wejściowy sygnał wizyjny i dostarcza go przez kondensator C l do układu
separatora synchronizacji U6. Sygnał pionowej synchronizacji z separatora synchronizacji
U6 zeruje 12-to bitowy licznik U1. Licznik U1 jest taktowny przez sygnał poziomej synchronizacji z układu PLL U22, który jest zamknięty przez składową synchronizacji. Pamięć
EPRO M U3 wybiera, na których liniach może pojawić się impuls po impulsie pseudosynchronizacji PPS. Pseudolosowa dystrybucja impulsów PPS może być zastosowana, z wykorzystaniem wyboru dokonanego przez pamięć EPROM U3. Sygnał DO na wyjściu pamięci
EPRO M U3, steruje odpowiednio multiwibratorem OS3. Bram ka sygnału synchronizacji z
separatora synchronizacji jest odwracana i przepuszczana przez filtr dolno-przepustowy
złożony z kondensatora C2 i rezystora R2. Napięcie Vgen dodaje się do sygnału, tzn. fala
prostokątna o częstotliwości 300 Hz, w kondensatorze C2. Powoduje to, zmieniającą się w
czasie różnicę progów w multiwibratorze OS3, co powoduje zmianę pozycji. Sygnałem
wyjściowym multiwibratora OS3 jest stały impuls, tzn. o czasie trwania 1,5 μ s) z modulacją
pozycji impulsu na przykład ± 1 μ s. Sygnał wyjściowy multiwibratora OS3 wygasza dowolny
stan sygnału do poziomu wygaszania sygnału przez przełącznik SW1 i dodaje impuls przez
zmienny rezystor R7 w celu generowania impulsu pseudosynchronizacji po impulsie synchronizacji. Sumator A3 odwraca impuls wyjściowy multiwibratora OS3 w celu utrzymywania odpowiedniego kształtu dodanego impulsu pseudosynchronizacji. Na fig. 38a i 38e
przedstawiono przebiegi różnych punktach w układzie z fig. 37. Amplituda sygnału pseudosynchronizacji może być modulowana przez VGen2 i sterowany napięciem wzmacniacz A41,
który jest wzmacniaczem mnożącym. Wyjście ze wzmacniacza A41 zmienia am plitudę
w zależności od VGen2, wynosząc 0 V, gdy impuls pseudosynchronizacji po impulsie
synchronizacji jest wyłączony.
Sposób i urządzenie do usuwania ulepszeń w zabezpieczeniu polegających na tym,
że dodaje się po impulsach synchronizacji impulsy pseudosynchronizacji PPS, objaśnione
zostaną w nawiązaniu do fig. 39a, na której przedstawiono inny układ do usuwania zawartych w sygnale wejściowym zabezpieczeń w postaci impulsów PPS, który jest doprowadzany
do separatora synchronizacji U l przez kondensator C l. Oznacza to, że układ z fig. 39a
zmniejsza lub usuwa efekt impulsów PPS, czyniąc sygnał możliwym do nagrywania. Separator synchronizacji U1 dostarcza składową synchronizacji do układu poziomej zamkniętej
pętli fazowej U2. Układ PPL U2 ma tak ustawioną fazę, by rozpoczynać się w obszarze
impulsu PPS, po sygnale synchronizacji kolorów. Multiwibrator U5 wyzwalany przez układ
PLL U2 generuje sygnał, który zawiera impuls PPS. Sygnał pionowej synchronizacji z
separatora synchronizacji U l wyzwala multiwibrator U4, tak by generował impuls, który trwa
dla linii od 4 do 21, który z kolei wyzwala multiwibrator U5 generujący impuls aktywnego
pola dla linii 22 - 262. Wyjście z multiwibratora U5 jest podawane na wejście bramki I U10
tak, że wyjście bramki U10 m a wysoki poziom jedynie w czasie aktywnego pola.
Tak więc, wyjście bramki U10 wskazuje pozycje impulsów PPS w czasie aktywnego
pola. Na fig. 39b, 39c i 39d pokazano przebiegi w różnych punktach układu z fig. 39a.
174 897
33
Na figurze 40 pokazano fragment układu z fig. 39a generujący sygnał PPSD zbieżny
w czasie z sygnałem PPS i przesuwający poziom przez analogowy układ mnożący U6. Układ
mnożący U6 zwiększa lub zmniejsza wzmocnienie w czasie, gdy na wyjściu układu U10
pojawia się aktywny impuls usuwania PPS. Gdy sygnał VID1 jest dostarczony do układu
mnożącego U6, wierzchołek sygnału synchronizacji wynosi 0 V dla sygnału VID1. Poprzez
zwiększenie wzmocnienia w odpowiednim czasie powstaje przebieg falowy Z z fig. 40b.
Poprzez zastosowanie sygnału VID2 w układzie mnożącym U6 zamiast VID 1 i wykorzystanie
wyjścia z bram ki U10, układ mnożący U6 jest rekonfigurowany tak, by wytłumiać wraz
z dodatnim impulsem z wyjścia U10, przy czym wzmocnienie jest zmniejszane w odpowiednim
czasie w celu wytworzenia fali Y z fig. 40c, co powoduje usunięcie sygnału PPS.
Poprzez zastosowanie sygnału VID2 w analogowym przełączniku Sw229 w układzie z
fig. 40d, wyjście z bramki U10' steruje tym przełącznikiem w celu wprowadzania napięcia
odniesienia. Jeśli wartość VR wynosi 0 V, przebieg X z fig. 40e daje w efekcie wygaszenie
impulsów PPS. Jeśli wartość VR równa się szczytowej wartości sygnału synchronizacji (tzn.
- 40 IRE), powstaje przebieg U z fig. 40f, który tworzy dodatkowy impuls synchronizacji
poziomej o stałej amplitudzie i pozycji. To powoduje, że większość odbiorników posiada
stałe poziome przesunięcie obrazu i żadne falowanie spowodowane impulsami pseudosynchronizacji PPS nie wystąpi.
Przy sumowaniu sygnału wyjściowego bramki U10 we wzmacniaczu A6 w układzie
z fig. 40g, pojawia się przesuwanie poziomu w celu usunięcia impulsu PPS z przebiegu
falowego pokazanego na fig. 40b. Fig 40h przedstawia pozycję impulsu PPS i przesunięcie
poziomu.
Ponadto, zwężanie impulsu PPS w celu usunięcia jego efektu jest wykonywane przez
obcinanie sygnału synchronizacji. Jak pokazano na fig. 41a, wzmacniacz A7 odbiera sygnał
VID2 z wyciętym sygnałem synchronizacji kolorów dzięki filtrowi wycinającemu złożonemu
z rezystora R100, cewki L 100 i kondensatora C100. Wzmacniacz A7 na wyjściu wypuszcza
obcięte zarówno sygnały normalnej synchronizacji jak i impulsy pseudosynchronizacji PPS,
poprzez ustawienie sygnału Vbb2 w przybliżeniu na -1 0 IRE. Dzięki zastosowaniu bramki
I U7 i sygnału PPSD z bramki U10 (fig. 39a), bramka U7 wyprowadza impuls, który jest
odwrócony, lecz identyczny z oryginalnym impulsem PPS na poziomach logicznych. Multiwibrator U8 jest wyzwalany na więcej niż 90% okresu impulsu PPS i steruje przełącznikiem
SW224 w celu ucinania narastającego zbocza impulsu PPS o więcej niż 90%. W wyniku
powstaje przebieg pokazany na fig. 41b, stanowiący wyjściowy sygnał wizyjny, który posiada
bardzo wąski impuls pseudosynchronizacji PPS, który nie powoduje żadnej reakcji w
odbiornikach telewizyjnych i magnetowidach VCR. Sumowanie sygnału wyjściowego z
bramki U7 (fig. 41a) we wzmacniaczu A6 z fig. 40g przez rezystor R6 daje w efekcie sygnał
wyjściowy, którym jest sygnał pseudosynchronizacji PPS o przesuniętym poziomie, jak
pokazano na fig. 40h. Ten sposób może częściowo lub całkowicie usunąć również amplitudę
impulsów pseudosynchronizacji, co powoduje ich wytłumienie.
Następnie przedstawione zostaną sposób i urządzenie, które zmniejszają efektywność
podstawowego zabezpieczenia przed kopiowaniem, w którego skład wchodzą dodane
impulsy pseudosynchronizacji, jak już opisano, i impulsy ARW, bez zmieniania tych dodanych impulsów. Inaczej niż poprzednio opisane metody zmieniania dodanych impulsów
przez wytłumienie amplitudy, przesunięcie poziomu lub zwężenie impulsów w celu zniesienia efektu dodanych impulsów, niniejszy sposób zmniejsza efekty dodanych impulsów przez
dodatkowe dodanie innych impulsów, które będą przeciwdziałać redukcji wzmocnienia
powodowanej przez impulsy ARW i impulsy pseudosynchronizacji.
Znanym rozwiązaniem jest pomiar amplitudy, przez układ A RW w magnetowidzie
VCR, dochodzącego sygnału wizyjnego przez wykorzystanie próbki sygnału synchronizacji
i próbki tylnego progu. Poprzez dodanie nowych impulsów synchronizacji przy bardzo
wysokim poziomie tylnego progu powstaje redukcja wzmocnienia. Ponieważ układ ARW
w magnetowidzie VCR w sposób ciągły próbkuje amplitudę synchronizacji poprzez próbkowanie sygnału synchronizacji i tylnego progu, sposób ten usuwa niektóre z sygnałów
zabezpieczenia poprzez przesunięcie wszystkich poziomów tylnych progów od poziomu
34
174 897
wygaszania, do poziomu poniżej poziomu wygaszenia (tj. około - 20 jednostek IR E dla
NTSC). Możliwe jest również w niniejszym sposobie dodawania nowych impulsów pseudosynchronizacji w obszarze dolnym pola obrazu, na jego końcu, gdzie sygnały zabezpieczenia
zawierające impulsy ARW, a impulsy pseudosynchronizacji nie występują. Po tych dodatkowych impulsach synchronizacji następują impulsy poniżej poziomu wygaszania.
Nawiązując do fig. 42a, zabezpieczony w sposób podstawowy sygnał wizyjny jest
wprowadzany do separatora synchronizacji U2. Składowa częstotliwości z separatora U2
wyzwala narastającym zboczem multiwibrator U3 na około 3 μ s.
Sygnał pionowej synchronizacji z separatora synchronizacji U2 wyzwala multiwibratory U4 i U5, które formują impuls aktywnego pola doprowadzany na wejście bramki I U1,
drugie wejście której dołączone jest do multiwibratora U3. Sygnał wyjściowy bramki U l jest
więc trwającym 3 μ s impulsem tylnego progu w czasie aktywnego pola. Alternatywnie,
multiwibratory U4 i U5 nie są konieczne i wyjście U3 bezpośrednio dołączone jest do
rezystora R6, eliminując bramki U l, U4 i U5. Rezystor R6 jest odejmującym rezystorem,
który odejmuje pewien poziom od tylnego progu sygnału wizyjnego. Wejściowy wzmacniacz
AO buforuje sygnał wizyjny i dostarcza go do kondensatora C3, diody D 1, rezystora R3 i
napięcia Vb, które tworzą układ DC odtwarzania wierzchołka sygnału synchronizacji.
Wyjście ze wzmacniacza operacyjnego A3 jest dołączone do rezystora R7. To wyjście ma
obniżony tylny próg, jak przedstawiono na fig. od 43a do 43g pokazujących przebiegi w
różnych punktach układu z fig. 42a.
U kład z fig. 42b odbiera sygnał wyjściowy z rezystora R7 z układu na fig. 42a i
zastępuje ostatnie 10 lub 11 linii każdego pola obrazu przez linie zaw ierające impulsy
pseudosynchronizacji w p arach z kolejnymi impulsami ARW poniżej poziom u wygaszania, tzn. od -1 0 do - 30 IRE. Sygnał wizyjny z anody diody D l z fig. 42a jest odnowionym
sygnałem wizyjnym z poziomem stałym, gdzie 0 V równa się 0 IR E poziomu wygaszania.
Wzmacniacz A2 z fig. 42b wzmacnia ten sygnał wizyjny i dostarcza go do oscylatora
poziomego zamknięcia U11. Wyjściem oscylatora jest 32H pętla zamknięcia fazy o częstotliwości około 503 KHz. Ten sygnał wyjściowy jest wzmacniany dla poziomów logicznych
wzmacniacza A2 i doprowadzany do binarnego dzielnika U10.
Sumujący wzmacniacz A4 wyprowadza sygnał o przebiegu prostokątnym, przez 2 μ s
włączony i przez 2 μ s wyłączony, o amplitudzie od - 20 IR E do - 40 IRE. Napięcie Vbb i
rezystor R9 ustawiają odpowiedni poziom przesunięcia DC, a rezystory R 10 i R 11
ustaw iają odpow iednią am plitudę. Na fig. 42a, m ultiw ibrator U6 g en eru je impuls
aktywnej linii o czasie trwania 32 μ s zaczynający się od początku aktywnej poziomej linii,
m ultiwibratory U7 i U8 są wyzwalane przez impuls synchronizacji pionowej, włączając
stan wysoki na czas ostatnich 11 linii pola obrazu. Bram ka I U9 z fig. 42b bram kuje falę
kwadratow ą o okresie 4 μ s i poziom ach - 20 IR E i - 40 IR E w czasie ostatnich 11
poziomych aktywnych linii pola, gdzie impulsy ARW i impulsy pseudosynchronizacji
zasadniczo nie występują. W zmacniacz A5 i rezystor R12 odprow adzają zmodyfikowany
zabezpieczony sygnał z obniżonym i im pulsam i tylnego progu, nowymi im pulsam i
pseudosynchronizacji i zmniejszonymi ujemnymi impulsami ARW.
Zmodyfikowany sygnał wizyjny dostarczany przez układ z fig. 42a i 42b powoduje, że
wzmacniacz ARW w magnetowidzie wykonuje nieprawidłowe pomiary. W rezultacie tych
pomiarów impulsów pseudosynchronizacji o zmniejszonym tylnym progu, będących w
parach z impulsami ARW o zmniejszonym poziomie, magnetowid VCR stwierdza, że obecny
jest sygnał wizyjny o niskim poziomie i wówczas zwiększa wzmocnienie wzmacniacza ARW.
Przesuwa to redukcję wzmocnienia we wzmacniaczu ARW m agnetowidu powodowaną
przez podstawowy sposób zabezpieczania. Dodany każdy z impulsów pseudosynchronizacji w pozycjach EO F trwa w korzystnym przykładzie realizacji przynajmniej około 2
μ s na poziomie wygaszania (0 IR E ), następującym po opadającym zboczu każdego
dodanego im pulsu pseudosynchronizacji w celu usunięcia modyfikacji EO F pionowej.
Jest to uzyskiwane dzięki układowi przełączania lub zastępow ania przebiegu falowego,
jak w różnych w ariantach już to opisano. Korzystnym jest, jeśli wysoki stan modyfikacji
impulsów EO F posiada am plitudę większą niż 10 - 20 IRE. Z braku poziom u wygaszania
174 897
35
w tych warunkach, efekt modyfikacji impulsów EOF może być zmniejszony, a efekt podstawowego znanego sposobu zabezpieczania wzmocniony, przez co wzmacnia się modyfikacja
impulsów EOL zapobiegająca usunięciu całego zabezpieczenia przed kopiowaniem.
174 897
174 897
FIG. 2a
FIG. 3a
FIG. 2b
FIG. 3b
FIG. 3c
FIG. 4
174 897
FIG.
5b
FIG
.
5a
FIG
.
5c
174 897
FIG.
6a
174 897
FIG. 6b
174 897
FIG.
6c
174 897
FIG. 7a
FIG. 7b
174 897
FIG. 8
174 897
FIG.
9
174 897
FIG. 10
FIG. 11a
FIG. 11b
FIG. 11c
FIG. 11d
174 897
FIG. 11e
FIG. 11f
FIG. 11g
FIG. 11h
174 897
FIG. 11i
FIG. 11j
FIG. 11k
FIG. 11l
174 897
FIG. 11m
FIG. 11n
FIG. 11o
FIG. 12a
FIG. 12b
174 897
FIG.
13a
174 897
FIG.
KLUCZ DO FIG. 13
F
I G
.
1
3
a
F IG . 1 3 b
13b
174 897
FIG. 14a
FIG. 14b
FIG. 15
174897
FIG.16
174 897
FIG. 17
174 897
FIG. 18
174 897
FIG.
19
174 897
FIG. 20
FIG. 21
FIG. 22
FIG. 23
174 897
FIG.
24a
174 897
FIG.
FIG.
FIG.
FIG.
24b
25h
25f
25e
FIG.
25
FIG.
25g
FIG.
FIG
.
FIG.
25b
25c
25d
174 897
FIG. 24c
174 897
FIG.
26
174 897
FIG. 27
FIG. 28
174 897
FIG. 29a
FIG. 29b
FIG. 30
174 897
FIG. 31
174 897
FIG. 32a
FIG. 32b
FIG. 33
174 897
FIG. 34a
FIG. 34b
FIG. 34c
FIG. 36a
FIG. 36b
174 897
FIG. 35a
FIG. 35b
FIG. 36c
174 897
FIG. 37
174 897
FIG. 38a
FIG. 38b
FIG. 38c
FIG. 38d
FIG. 38e
FIG. 39b
FIG. 39c
FIG. 39d
174 897
FIG. 39a
174 897
o
o
F
IG
.40f
FIG.40c
0
FIG.40b
o
CD
FIG.40e
FIG.40h
0
0
0
o
CD
.40a
FIG
0
FIG.40d
o
CD
FIG.40g
174 897
FIG. 41a
FIG. 41b
174 897
FIG. 42a
FIG. 42b
174 897
FIG. 43a
FIG. 43b
FIG. 43c
FIG. 43d
FIG. 43e
FIG. 43f
FIG. 43g
174897
FIG. 1a
FIG. 1b
Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 90 egz.
Cena 6,00 zł
Документ
Категория
Без категории
Просмотров
2
Размер файла
2 894 Кб
Теги
pl174897b1
1/--страниц
Пожаловаться на содержимое документа