close

Вход

Забыли?

вход по аккаунту

?

PL188076B1

код для вставкиСкачать
RZECZPOSPOLITA
POLSKA
(12) OPIS PATENTOWY
(21) Numer zgłoszenia:
(22) Data zgłoszenia:
321892
20.02.1996
(86) Data i numer zgłoszenia międzynarodowego:
Urząd Patentowy
Rzeczypospolitej Polskiej
20.02.1996, PCT/CA96/00097
(87) Data i numer publikacji zgłoszenia
międzynarodowego:
29.08.1996, WO96/26201,
PCT Gazette nr 39/96
(54)
(30)
IntCl7
C07D 405/12
C07D 311/60
A61K 31/35
A61P 35/00
ENDORECHERCHE, INC., Sainte-Foy, CA
O udzieleniu patentu ogłoszono:
31.12.2004 WUP 12/04
Twórcy wynalazku:
Fernand Labrie, Sainte-Foy, CA
Yves Merand, Sainte-Foy, CA
Sylvain Gauthier, Val-Belair, CA
Zgłoszenie ogłoszono:
22.12.1997 BUP 26/97
(74)
Pełnomocnik:
Buczyński Edward, POLSERVICE Sp.z o.o.
1
. Optycznie aktywny stereoizomer 2S związku zawierającego pierścieńbenzopiranowy o wzorze strukturalnym I
PL
188076
B1
(57 )
(51)
Uprawniony z patentu:
Pierwszeństwo:
(72)
(45)
(13) B1
Optycznie aktywny stereoizomer 2S związku zawierającego pierścień benzopiranowy
21.02.1995,US,08/388,207
(43)
(11)188076
w którym R 1 i R2 oznaczają grupy: hydroksy, piwaloiloksy, t-butoksy, etoksykarbonyloksy, mesyioksy, PhCO, o-, m- i pMeOPhCO, o-i p-ClOPhCO, o-AcOPhCO, R-kamforosulfonian, p-N O2OPhCO,
p-CNOPhCO, piwaloil, EtSO2, i-PrCO, Me2NCO, H, EtOCO, MeSO2, MeOCO, EtSCO, CF3PhCO;
R3 oznacza -(CH 2)2-,a stereoizomer 2S jest o czystości co najmniej 90%.
Optycznie aktywny stereoizomer 2S związku zawierającego
pierścień benzopiranowy
Zastrzeżenia
patentowe
1. Optycznie aktywny stereoizomer 2S związku zawierającego pierścień benzopiranowy
o wzorze strukturalnym I:
w którym R 1 i R2 oznaczają grupy: hydroksy, piwaloiloksy, t-butoksy, etoksykarbonyloksy, mesyloksy, PhCO, o-, m- i pMeOPhCO, o-i p-ClOPhCO, o-AcOPhCO, R-kamforosulfonian, P-NO 2OPhCO,
p-CNOPhCO, piwaloil, EtSO2, i-PrCO, Me2NCO, H, EtOCO, M eS 02, MeOCO, EtSCO,
CF3PhCO;
R3 oznacza -(CH 2) 2-,a stereoizomer 2S jest o czystości co najmniej 90%.
2.
Optycznie aktywny stereoizomer 2S według zastrz. 1, znamienny tym, że wybrany
jest z grupy:
EM-652
EM-800
3
188 076
lub typowej dopuszczalnej farmaceutycznie ich soli.
3. Farmaceutycznie akceptowalna sól optycznie aktywnego stereoizomeru 2S o wzorze:
gdzie A' oznacza anion farmaceutycznie dopuszczalnego kwasu optycznie czynnego,
wybranego z grupy kwasów: L-winowego, R-kamforosulfonowego, S-kamforosulfonowego;
R 1 i R2 oznaczają atom wodoru, grupę hydroksy, t-BuCO- i C6H5=CO-; a R3 oznacza (CH2)2
4. Sól według zastrz.3, znamienna tym, że jest wybrana z grupy:
EM 767
EM 769
EM 778
4
188 076
EM 792
*
*
*
Niniejszy wynalazek dotyczy nowych optycznie aktywnych stereoizomerów 2S związku
zawierającego benzopiran będących nowymi inhibitorami aktywności przejawianej przez steroidy płciowe takich jak związki antyestrogenowe, które posiadają efektywne właściwości
antagonistyczne, a jednocześnie są zasadniczo pozbawione efektów agonistycznych. Bardziej
szczegółowo, rozwiązanie według wynalazku dotyczy podstawionych związków benzopiranowych, a zwłaszcza stereo specyficznych, które mają zastosowanie w leczeniu chorób powiązanych z estrogenem.
Podczas leczenia pewnych chorób zależnych od steroidów płciowych ważnym jest
zmniejszenie, lub jeśli to możliwe, wyeliminowanie pewnych wywoływanych przez nie efektów. Dla spełnienia tego celu pożądane jest zarówno blokowanie miejsc na receptorach stymulowanych steroidami płciowymi jak również zmniejszenie samej ilości steroidów płciowych
mogących oddziaływać z tymi miejscami receptorowymi. Na przykład, alternatywna lub równoczesna terapia do terapii polegającej na podawaniu antyestrogenów mogłaby blokować wytwarzanie estrogenów (np. przez wycięcie jajników) i w ten sposób byłoby ich mniej do aktywowania miejsc receptorowych. Niemniej jednak dotychczasowe znane w dziedzinie metody
blokowania wytwarzania estrogenów niedostatecznie hamują indukowane przez estrogeny
funkcje. Istotnie, możliwa jest sytuacja, że nawet przy pełnym braku steroidów płciowych
pewne receptory zostają uaktywnione. Patrz Simard i Labrie „Koefixine shows pure antiestrogenic
activity in pituitary gonadotrpphs”, Moll.Cell. Endocrinol. 3:141-144 (1985), zwłaszcza str. 244.
Tak więc zastosowanie antagonistów steroidów płciowych może przynieść silniejsze
efekty terapeutyczne niż terapia polegająca jedynie na hamowaniu wytwarzania steroidów
płciowych. Znani jak dotąd w tej dziedzinie wiedzy antagoniści niestety często wykazują niedostateczne powinowactwo do receptorów, i niektóre z nich, chociaż zdolne są wiązać się z receptorami m ogą same działać agonistycznie i w sposób niepożądany aktywować właśnie te receptory, które należy przed aktywacją zabezpieczyć. Dlatego też istnieje potrzeba opracowania
antyestrogenów, które blokowałyby efektywnie receptory estrogenu nie wykazując w ogóle
188 076
5
(bądź minimalny) efekt agonistyczny. Końcowa efektywność związku wynika z obu aktywności agonistycznej (niepożądanej) i antagonistycznej (pożądanej). W pracy Wakeling i Bowler
„Steroidal Pure Antiestrogens”, J.Endocrinol. 112.R7-R10 (1987) podano, że pewne pochodne
steroidów działają jako antyestrogeny.
W patencie U.S. Patent 4,094,994 ujawniono, że zastosowanie pewnych antyestrogenów
może hamować rozwój komórek nowotworu piersi.
H.
Moudridsen i wsp., Cancer Treatm.Rev. 5:131-141 (1978) ujawniają, że antyestrogen
Tamoxifen działa efektywnie w remisji (zmniejszaniu się) zaawansowanego raka piersi u około 30 procent leczonych kobiet.
Znane jest również stosowanie w leczeniu raka piersi kombinacji antyestrogenu Tamoxifenu i agonisty hormonu uwalniającego hormon luteinizujący, Busereliny; patrz np. Klijn i wsp.
J.Steroid Biochem. 420:no 68,1381(1984). Niestety, objektywnie biorąc, remisja tego rodzaju
nowotworów jest bardzo (nieakceptowalnie) niska.
Stwierdzono, że pewne 7a podstawione pochodne estradiolu, na przykład z podstawnikiem 7α-(CH2) 10CONMeBu posiadają aktywność antyestrogenową (Bowler i w sp.,1985; Eur.
Patent Application 0138504; Wakeling i Bowler, J.Steroid Biochem. 30:141-147(1988). Patrz
również U.S. Patent 4,659,516. Zastosowano również podstawienie (CH2)9SOC s H6F5, Wakeling i wsp., Cancer Res. 51:3867-3873(1991).
Pewne związki z podstawnikiem -(CH 2) 10CONMeBu ujawniono również w patencie
U.S. Patent 4,732,912 (patrz np. przykłady 5 i 16). Patrz również EP Pat. No. 166,509, EP Pat.
No. 124 369, EP Pat. No. 160,508, EP Pat. No. 163,416, U.S. Pat. No. 4,760,061, U.S. Pat.
No. 4,751,240 i Wakeling A.E. i Bowler J., J.Endocrinol. 112:R7-R10(1987).
Von Angerer i wsp. w pracy „ 1-(Aminoalkyl)-2-phenyl-indoles as Novel Pure Estrogen
Antagonists” J.Med.Chem. 1990; 33:2633-2640 dyskutują inne antyestrogeny. W patencie
U.S. Patent 4,094,994 doniesiono, że zastosowanie pewnych antyestrogenów hamuje rozwój
pewnych komórek raka piersi u kobiet. Patrz również DE 3821148.
A. Saeed i wsp., J.Med.Chem. 33:3210-3216,1990; A.P. Sharma i wsp., J.Med.Chem.
33:3216-3222 i 3222-3229(1990) opisują syntezę i aktywności biologiczne pewnych 2,3diarylo-2H-1-benzopiranowych analogów o następującej budowie cząsteczkowej:
dla ich stosowania jako antyestrogenów. W pracy N.Durani i wsp., J.Med.Chem.
32:1700-1707(1989) opisano syntezę i aktywności biologiczne benzofuranowych i triarylofuranowych analogów jako antyestrogenów.
W podstawowym jak dotąd priorytetowym zgłoszeniu patentowym, aktualnie opublikowanym w wersji międzynarodowej pod numerem WO 93/10741, ujawniono klasę ulepszonych inhibitorów aktywności estrogenu obejmującą inhibitor EM-343 tj. 7-hydroksy-3-(4'hydroksyfenylo)-4-metylo-2-(4" - (2"' -piperydynoetoksy)fenylo-2H-benzopiran i jego proleki.
Niniejszy wynalazek dotyczy częściowo szczególnych typów antyestrogenów benzopiranowych i pewnych zmodyfikowanych antyestrogenów benzopiranowych; wszystkie z nich posiadają poprawione charakterystyki. Stwierdzono obecnie, że pewne proleki EM-343 są korzystniejsze i wykazują szczególną skuteczność. EM-343 może występować w postaci dwóch
6
188 076
enancjomerów lub jako ich mieszanina. Odkryto, że jeden z tych dwóch enancjomerów jest
efektywniejszy niż drugi. Bardziej efektywny enancjomer stanowi również przedmiot wynalazku.
Znane są pochodne aktywnych leków, które w reakcjach albo samorzutnych albo enzymatycznych in vivo przekształcają się w aktywne leki (patrz H. Bundgaard, Design and Application o f Prodrugs; w książce Drug Design and Development; Edited by P. Krogsgaard-Larsen
and H. Bundgaard; Hardwood Academic Publishers GmfH, Chur, Switzerland, 1991, str. 113191). W serii steroidowej opisano na przykład proleki glukokortykoidów, Druzgala i wsp.,
J.Steroid Biochem. Molec.Biol. 38,149-154,1991. Bodor i wsp. w patencie U.S. Patent Appln.
No. 4,213,978 i w German Patent Application Publication No DE 29 48 733 ujawniają zastosowanie tiazolidynowych pochodnych progesteronu jako leków domiejscowych. Friend DR
w Critical Reviews in Therapeutic Drug Carrier Systems, vol. 7(2), str. 149-186,1990, donosi
o absorpcji przez skórę proleków pochodnych estrogenów i progestyn.
Przedmiotem wynalazku jest uzyskanie związków zmniejszających aktywację receptora
estrogenu w kompozycjach farmaceutycznych zawierających optycznie czynne pochodne według wynalazku.
Związki według wynalazku są niesteroidowymi antyestrogenami wykazującymi dobre
powinowactwo do receptorów estrogenu i zasadniczo pozbawionymi niepożądanej aktywności agonistcznej związanej z tymi receptorami oraz zasadniczo nie wykazujących aktywności
hormonalnej.
Związki według wynalazku zastosowane w kompozycji terapeutycznej są przydatne w leczeniu chorób związanych z działaniem estrogenów (tj. chorób, za których początek i rozwój
odpowiedzialna jest aktywacja receptora estrogenu). Do chorób takich należą, choć nie stanowi to ograniczenia, rak piersi, rak macicy, rak jajników, endometrioza, włókniak macicy,
przedwczesne dojrzewanie i łagodny przerost prostaty.
Innym przedmiotem wynalazku są łatwe do zsyntetyzowania i oczyszczania związki i ich sole o dobrej biodostępności, dużej trwałości (długim czasie przechowywania), a jednocześnie
łatwo ulegające in vivo przekształceniu we właściwy żądany składnik.
Powyższe cele wynalazku realizowane są przez wytwarzanie związków według wynalazku w postaci optycznie aktywnych stereoizomerów 2S lub ich farmaceutycznie dopuszczalnych soli, które użyte w zawierających je kompozycjach, stosowane są w leczeniu chorób
zależnych od sterydów płciowych. Przykładowo, uważa się, że w przypadku takich chorób jak
rak piersi, rak śluzówki macicy i innych chorób zależnych od estrogenów, których początek
lub rozwój ułatwiony jest poprzez aktywność estrogenu, leczenie związkami według wynalazku i kompozycjami zawierającymi te związki jest bardzo korzystne.
Zgodnie z rozwiązaniem według wynalazku, związek, lub jego dopuszczalna farmaceutycznie sól, ma wzór o strukturze cząsteczkowej:
w którym R 1 i R2 oznaczają grupy: hydroksy, piwaloiloksy, t-butoksy, etoksykarbonyloksy, mesyloksy, PhCO, o-, m- i p-MeOPhCO, o-i p-C10PhCO, o-AcOPhCO, R- kamforosulfonian,
p-NO2OPhCO, p-CNOPhCO, piwaloil, EtSO2, i- PrCO, Me2NCO, H, EtOCO, MeSO2, MeOCO,
188 076
7
EtSCO, CF3PhCO; R3 oznacza -(CH2)2- a stereoizomer 2S jest o czystości co najmniej 90% a wymieniony związek lub jego sól zawiera więcej niż 50% (wagowo względem wszystkich stereoizomerów) stereoizomerów posiadających konfigurację absolutną na ich chiralnym atomie
węgla numer 2 identyczną z konfiguracją związku EM-652 na chiralnym atomie węgla numer 2.
Preferowane związki m ają taką samą konfigurację absolutną na atomie węgla num er 2
jak ą posiada związek EM-652((+)-7-hydroksy-3-(4'-hydroksyfenylo)-4-metylo-2-(4"-(2"'piperydynoetoksy)fenylo-2H-benzopiran) na swoim atomie węgla numer 2.
W innym rozwiązaniu wynalazek dostarcza farmaceutycznie dopuszczalnej soli optycznie aktywnego stereoizomeru 2S o wzorze:
gdzie A- oznacza anion farmaceutycznie dopuszczalnego kwasu optycznie czynnego,
wybranego z grupy kwasów: L-winowego, R-kamforosulfonowcgo, S-kamforosulfonowcgo;
R i R2 oznaczają atom wodoru, grupę hydroksy, t-BuCO- i C6H 5=CO-; a R3 oznacza -(CH2)2 .
Korzystnym związkiem według wynalazku jest optycznie aktywny związek o następującej budowie cząsteczkowej:
EM-652
lub jego typowa dopuszczalna farmaceutycznie sól, taka jak chlorowodorek.
Innym korzystnym optycznie aktywnym związkiem, jest związek o następującej budowie cząsteczkowej:
lub jego dopuszczalna farmaceutycznie sól.
8
188 076
Związki według wynalazku łączy się wspólnie z farmaceutycznie dopuszczalnym rozcieńczalnikiem lub nośnikiem w kompozycje farmaceutyczną i podaje pacjentom. Stanowi to
metodę leczenia raka piersi, raka śluzówki macicy lub innych chorób zależnych od estrogenów, których początek jest wywoływany lub których rozwój jest ułatwiany i utrzymywany
poprzez aktywność estrogenu.
Grupy R 1 i R2 są grupami w związkach według wynalazku, które można przekształcić in
vivo w grupę hydroksylową to znaczy oznacza ugrupowanie, które ulega rozszczepieniu i zostaje zastąpione grupą hydroksylową lub odpowiednim anionem w procesach chemicznych
lub enzymatycznych w organizmie. Znanych jest w tej dziedzinie wiedzy wiele takich grup
(patrz np. Textbook o f drug Basics and Development; Edited by R Krogsgaard-Garsen and H.
Bundgaard; Hardwood Academic Publishers GmfH, Chur, Switzerland, 1991, zwłaszcza str. 154).
Preferowanymi związkami, aczkolwiek wynalazek nie ogranicza się do tych związków,
są: racemiczne postaci związku EM-343 [(±)7-hydroksy-3-(4'-hydroksyfenylo)-4-metylo-2(4"-(2"'-piperydynoetoksy)fenylo-lH-benzopiranu], a zwłaszcza prawoskrętny enancjomer
substancji EM-343 oznaczony tutaj jako „EM-652”, [(+)-7-hydroksy-3-(4'-hydroksyfenylo)-4metylo-2-(4"-(2"'-piperydynoetoksy)fenylo-2H-benzopiranu] lub jego chlorowodorek.
Rozwiązanie według wynalazku dotyczy również soli (w tym soli złożonych).
Za wyjątkiem gdy nie zaznaczono tego inaczej do przedstawienia struktur cząsteczkowych i wzorów zastosowano następującą konwencję. Stereochemia podstawników może być
albo R albo S. Każde ugrupowanie zawierające więcej niż dwa atomy może stanowić łańcuch
prosty bądź rozgałęziony (jeśli nie zaznaczono inaczej).
Otrzymywane tutaj związki mogą występować albo w formie mieszanin racemicznych
albo jako substancje czynne optycznie jeśli nie zaznaczono inaczej. Termin „antyestrogen”
stosowany tutaj do opisania związków według wynalazku, nie ma wskazywać, że związki te
nie posiadają innych korzystnych właściwości poza aktywnością antagonistyczną (np. hamowania enzymów jak to dyskutowano powyżej); termin ten dotyczy zarówno związków biologicznie aktywnych jak i odpowiednich dla nich form proleków, które mogą przekształcać się
in vivo w aktywne biologicznie substancje.
Stwierdzono, że nowe związki i ich sole według wynalazku i kompozycje farmaceutyczne zawierające te nowe związki według wynalazku, są przydatne w leczeniu zależnych od
estrogenu chorób gdyż posiadają zdolność hamowania aktywacji receptora estrogenu. Stwierdzono, że aktywne formy związków według wynalazku hamują aktywację receptorów estrogenu według rozmaitych mechanizmów. Jednym z prawdopodobnych mechanizmów jest
funkcja „antyestrogenowa” oznaczająca, że związki według wynalazku wiążą się do receptorów estrogenu i blokują do nich dostęp estrogenów. Uważa się również, że związki według
wynalazku są zasadniczo pozbawione właściwej (wewnętrznej )aktywności estrogennej. Oznacza to, że związki według wynalazku posiadają niewielką, jeśli w ogóle, wewnętrzną zdolność
aktywowania receptorów estrogenu, z którymi się wiążą i nie ulegają łatwo przekształceniu in
vivo do związków wykazujących znaczną wewnętrzną aktywność estrogenną.
Innym mechanizmem, według którego związki według wynalazku m ogą działać jest
hamowanie działania enzymów, które wytwarzają sterydy płciowe lub ich prekursory.
Przykładami enzymów, które mogą być hamowane przez związki według wynalazku,
choć nie stanowi to ograniczenia, są aromataza, dehydrogenaza 17(3-hydroksy-steroidowa,
dehydrogenaza 3J3-hydroksysteroidowa i tym podobne.
Krótki opis rysunków.
Rysunek 1 przedstawia porównanie aktywności hamowania indukowanej estradiolem
proliferacji komórek ZR-75-1 ludzkiego raka piersi w funkcji wzrastającego stężeń związku
EM -343.'
188 076
9
i jego prawoskrętnego enancjomeru EM-652.
Obliczone odpowiednie wartości IC 50 wynoszą 2,4 x 10-10 M dla EM-343 i 1,1 x 10-10
M dla EM-652 wskazując w ten sposób na dwukrotnie większą aktywność substancji EM-652.
Zastosowany tutaj termin „EM-343” (poza specjalnym zaznaczeniem, że chodzi o mieszaninę
racemiczną) obejmuje dowolny enancjomer o powyżej podanej strukturze i ich mieszanin w tym
również mieszaninę racemiczną.
Terminy „EM-651” i „EM-652” zarezerwowano dla optycznie aktywnych form związku
EM-343 wzbogaconych stężeniowo, odpowiednio, w lewoskrętny i prawoskrętny enancjomer.
Rysunek 2 przedstawia porównanie aktywności hamowania indukowanej estradiolem
proliferacji komórek ZR-75-1 ludzkiego raka piersi w funkcji wzrastających stężeń racemicznej formy EM-612, dibenzoesanu związku EM-343 o następującej budowie:
w zestawieniu z aktywnością EM-661 (aktywny optycznie i wzbogacony w prawoskrętny enancjomer EM-612), i aktywnością EM-658 (aktywny optycznie i wzbogacony w lewoskrętny enancjomer EM-612).
Obliczone odpowiednie wartości IC 50 wynoszą 5,76 x 10-10 M dla EM-612, 4,37 x 10-10
M dla EM-661 i 3,01 x 10-10 M dla EM-658 wskazując w ten sposób na 69-krotnie większą
aktywność prawoskrętnego enancjomeru EM-661 w porównaniu z enancjomerem lewoskrętnym EM-658.
Rysunek 3 przedstawia porównanie aktywności hamowania indukowanej estradiolem
proliferacji komórek ZR-75-1 ludzkiego raka piersi w funkcji wzrastających stężeń racemicznej formy EM-762, dipiwalonianu (trimetyloctanu) związku EM-343 o następującej budowie:
10
188 076
w zestawieniu z aktywnością EM-800 (aktywny optycznie i wzbogacony w prawoskrętny enancjomer EM-762), i aktywnością EM-776 (aktywny optycznie i wzbogacony w lewoskrętny enancjomer EM-762).
Obliczone odpowiednie wartości IC 50 wynoszą 6,47 x 10' 10 M dla EM-762, 4,37 x 1- 10
M dla EM-800 i 1,9 x 10-8 M dla EM-776 wskazując w ten sposób na 43-krotnie większą aktywność prawoskrętnego enancjomeru EM-800 w porównaniu z enancjomerem lewoskrętnym
EM-776.
Podobnie, rysunek 4 przedstawia efekt wywoływany przez racemiczny EM-343 w zestawieniu z jego lewoskrętnym enancjomerem EM-651 i jego prawoskrętnym enancjomerem
EM-652, na ciężar macicy (mg) u myszy.
Związki te podawano raz dziennie we wskazany sposób i we wskazanej dawce dorosłym samicom myszy rasy Balb/C z usuniętymi jajnikami przez 9 dni (od dnia 3 do 11 po
usunięciu jajników), przy, jak to wskazano, jednoczesnym podawaniu lub bez takiego podawania estronu (0,006 µ
g, s.c.(podskórnie), dwa razy dziennie, od dnia 6 do dnia 11 po usunięciu jajników). Estron jest prekursorem silnego estrogenu estradiolu.
Prezentowane dane stanowią więc wskazówkę odnośnie zdolności związków do blokowania receptorów estrogenu (tj. działania jako antyestrogeny), i być może, wskazówkę co do
zdolności hamowania przechodzenia estronu w estradiol.
Rysunek 5 przedstawia efekt podawania wskazanych dawek racemicznej formy EM-762,
dipiwalonianu (trimetyloctanu) związku EM-343 o następującej budowie:
w porównaniu do efektów wywoływanych przez jego lewoskrętny enancjomer EM-776 i jego prawoskrętny enancjomer EM-800 na ciężar macicy (mg) u myszy.
Związki te podawano raz dziennie doustnie dorosłym samicom myszy rasy Balb/C z usuniętymi jajnikami przez 9 dni (od dnia 3 do 11 po usunięciu jajników), i jak to wskazano, przy
jednoczesnym podawaniu lub bez takiego podawania estronu ((0,006 µg, s.c. (podskórnie),
dwa razy dziennie, od dnia 6 do dnia 11 po usunięciu jajników)).
Wynalazek zilustrowany jest dalej szczegółowym opisem wybranych, korzystnych rozwiązań, które podano poniżej jedynie jako ilustrację.
Korzystnymi związkami według wynalazku są takie związki, w których przynajmniej
jeden podstawnik hydroksylowy w grupach benzopiranofenylowych w substancjach aktywnych (np. w grupach hydroksylowych w EM-343 lub w jego prawoskrętnym enancjomerze
EM-652) zastąpiony jest podstawnikiem, który przekształca się in vivo w grupę hydroksylową.
Znanych jest w dziedzinie wiedzy szereg takich przekształcających się in vivo w grupę
hydroksylową ugrupowań (patrz str. 154 w książce Bundgaard H. „Design and Application of
Prodrugs”; A Textbook of Drug Design & Development; Bundgaard & Krogs-gaardLarsen,Ed., Hardwood Academic Publishers GmfH, Chur, Switzerland, 1991.
Opracowane przez zgłaszającego obecnie związki które:
( 1 ) dobrze krystalizująi są przez to łatwiejsze do syntetyzowania i oczyszczania;
(2 ) wykazują dużą trwałość i są dogodne do przechowywania niemniej jednak są dostatecznie nietrwałe in vivo i przekształcają się w korzystny związek aktywny;
188 076
11
(3) charakteryzują się dobrą biodostępnością (np. zdolnością przechodzenia przez błony
lub docierania w inny sposób do pożądanego miejsca po podaniu; i
(4) ich metabolity są nisko toksyczne.
Ujawniono obecnie, że formy, które z punktu widzenia wymienionych parametrów dają
w kombinacji najlepsze rezultaty są te, w których jedna lub większa ilość poprzednio wymienionych grup hydroksylowych w związku aktywnym zamieniona jest na grupy wskazane dla
wzoru nowych, optycznie aktywnych związków według wynalazku np. acyloksylowe, korzystnie alifatyczne lub aromatyczne grupy acyloksylowe, a najkorzystniej rozbudowaną przestrzennie (np. rozgałęzione lub alicykliczne) alifatyczną grupę acyloksylową, szczególnie piwaloiloksylową(trimetyloacetylową).
W innych rozwiązaniach grupa hydroksylowa w substancji aktywnej zastąpiona jest
między innymi grupami wybranymi spośród: piwaloiloksy, t-butoksy, etoksykarbonyloksy,
mesyloksy, PhCO, o-, m- i p-MeOPhCO, o-i p-ClOPhCO, o-AcOPhCO, R-kamforosulfonian,
p -N 0 20 P h C 0 , p-CNOPhCO, piwaloil, EtSO2, i- PrCO, Me2NCO, H, EtOCO, M eSO2, MeOCO, EtSCO, CF3PhCO.
W jednym rozwiązaniu według wynalazku dostarcza się nowe optycznie aktywne
związki, lub jego dopuszczalne farmaceutycznie sole, o wzorze o strukturze cząsteczkowej:
w którym R i R oznaczają grupę hydroksy, piwaloiloksy, t-butoksy, etoksykarbonyloksy, mesyloksy, PhCO, o-, m- i p-MeOPhCO, o-i p-ClOPhCO, o-AcOPhCO, R-kamforosulfonian,
p-NO2CO
PhCO , p-CNOPhCO, piwaloil, EtSO2, i-PrCO, Me2NCO, H, EtOCO, M eSO2, MeOCO, EtSCO, CF3PhCO; R3 oznacza -(CH2)2i gdzie przynajmniej jeden z podstawników R 1 lub R2 nie jest grupą hydroksylową.
Jeśli konfiguracja absolutna dyskutowanych tutaj struktur cząsteczkowych nie jest wyszczególniona struktury te m ogą obejmować jeden lub większą ilość stereoizomerów pochodzących z dowolnego obecnego w cząsteczce centrum chiralnego, może obejmować mieszaniny racemiczne lub mogą być one czynne optycznie.
Obecnie badacze stwierdzili, że pewne enancjomery związków według wynalazku są
bardziej niż inne aktywne w leczeniu chorób zależnych od estrogenów i w pożądanym hamowaniu aktywacji receptora estrogenu. W niniejszym wynalazku rozpatruje się poprawianie
efektywności poprzez selektywne zwiększenia stężenia silniejszego enancjomeru w stosunku
do enancjomeru mniej aktywngo, i uzyskiwanie w ten sposób produktów aktywnych do zastosowama w leczeniu zaleznych od estrogenu chorob.
W korzystnych rozwiązaniach według wynalazku, nowe optycznie aktywne antyestrogenowe związki według wynalazku złożone są z co najmniej 90% bardziej aktywnego enancjomeru, i korzystnie są zasadniczo enancjomerycznie czyste.
Korzystnymi nowymi związkami według wynalazku są farmaceutycznie akceptowalne sole
optycznie aktywnego stereoizomeru 2S z anionem farmaceutycznie dopuszczalnego kwasu wybranego z grupy optycznie czynnych kwasów takich jak: L-wino wy, R-kamforosulfonowy,
S-kamforosulfonowy.
12
188 076
Korzystnymi solami nowego optycznie aktywnego stereoizomeru 2S związku według
wynalazku są:
EM 767; EM 769; EM 778; EM 793 i EM 792 o wzorach przedstawionych poniżej.
EM 767
EM 769
EM 778
EM 793
EM 792
188 076
13
Wszystkie dyskutowane tutaj związki posiadają centrum chiralne na atomie węgla numer dwa. Stwierdzono, że najaktywniejszymi stereoizomerami wśród antyestrogenów według
wynalazku są te, które na ich centrum chiralnym, na atomie węgla numer dwa m ają taką sam ą
konfigurację absolutną jak EM-652, prawoskrętny enancjomer następującego antyestrogenu:
(+)-7-hydroksy-3-(4'-hydroksyfenylo)-4-metylo-2-(4"-(2"'-piperydynoetoksy)fenylo-2Hbenzopiran.
Preferowane stereoizomery zawsze m ają taką samą absolutną konfigurację na atomach
węgla numer 2 jak w związku EM-652 lecz jeśli występuje w nich gdzie indziej drugie centrum chiralne to niekoniecznie m uszą być prawoskrętne. Niemniej jednak gdy posiadają tylko
pojedyncze centrum chiralne to preferowany enancjomer jest prawoskrętny. Preferowane formy proleków zawierające drugie centrum chiralne w tej części struktury cząsteczki, która jest
usuwana in vivo stale mają taką sam ą preferowaną absolutną konfigurację na atomie węgla
numer dwa jak EM-652. Tak więc formy aktywne, do których przekształca się prolek in vivo
nie będą posiadały drugiego centrum chiralnego i będą prawoskrętne (nawet wówczas gdy
forma proleku z uwagi na „chwilową” obecność drugiego centrum chiralnego byłaby lewoskrętna). Aby sprawdzić czy konkretna optycznie czynna substancja ma preferowaną konfigurację absolutną można zmierzyć dla niej skręcalność płaszczyzny światła spolaryzowanego
dobrze znanymi w tej dziedzinie technikami. Jeśli w proleku według wynalazku występują
inne centra chiralne należy najpierw prolek przeprowadzić w substancję aktywną znanymi w dziedzinie łagodnymi metodami tak aby nie spowodować racemizacji lub odwrócenia konfiguracji na
pozostającym centrum chiralnym (patrz przykład 8) lub w inny sposób pozbyć się centrów
chiralnych innych niż na węglu dwa przed pomiarem skręcalności światła spolaryzowanego
dla otrzymanego związku aktywnego. Jeśli pomiar skręcalności (po usunięciu każdego innego
centrum chiralnego występującego w formie proleku) wskazuje, że związek aktywny jest prawoskrętny oznacza to, że zarówno prolek jak i uzyskana forma aktywna posiadają preferowaną konfigurację absolutną na węglu 2.
Związki według wynalazku zawierają atom azotu w pierścieniu heterocyklicznym. W pewnych, choć nie we wszystkich, rozwiązaniach rozpatruje się sole gdzie atom azotu pierścienia
heterocyklicznego jest naładowanym azotem czwartorzędowym związanym z anionem dopuszczalnego farmaceutycznie kwasu. W wynalazku rozpatruje się również sole złożone, w których atom azotu pierścienia heterocyklicznego nie jest jedynym naładowanym miejscem tworzącym „sól” w całej strukturze cząsteczkowej. W preferowanych rozwiązaniach związki są
optycznie aktywne i mają konfigurację absolutną na węglu 2 taką jak w EM-652 (zweryfikować to można ekstrahując sól w warunkach zasadowych uzyskując w ten sposób w olną zasadę
tylko z jednym centrum chiralnym na atomie węgla 2 i ustalając absolutną stereochemię poprzez sprawdzenie czy substancja wykazuje żądaną skręcalność prawoskrętną).
Korzystnym, chociaż nie jedynym, zastosowaniem kompozycji farmaceutycznych i związków wynalazku przy podawaniu systematycznym jest leczenie raka piersi, raka śluzówki macicy, raka macicy, raka jajników, endometriozy, włókniaka macicy, przedwczesnego dojrzewania i łagodnego przerostu prostaty. Zgodnie z wynalazkiem inne choroby zależne od estro-
14
188 076
genów, których początek lub rozwój związany jest właśnie z aktywnością estrogenu, mogą
również być leczone.
W trakcie leczenia, zwłaszcza we wczesnym etapie, korzystne jest okazyjne pobieranie
próbek krwi i zmienianie jeśli trzeba dawki tak aby stężenie aktywnego związku według wynalazku (lub sumy stężeń związków aktywnych jeśli podano więcej niż jeden) w surowicy
krwi wynosiło od około 0,2 jig/ml do 10 (ig/ml. Lekarz prowadzący może zdecydować o innym stężeniu docelowym w zależności od zaobserwowanej reakcji pacjenta.
Korzystne jest podawanie związków w dawkach z przedziału od 0,01 do 10 mg/kg wagi
ciała na dzień (korzystnie od 0,05 do 1,0 mg/kg); ilości 5 mg na dzień, a zwłaszcza 10 mg na
dzień, w dwóch równych dawkach są preferowane przy podawaniu doustnym osobom o średniej wadze ciała; lub przy podawaniu pozajelitowym (t.j. domięśniowo, podskórnie lub przez
skórę) korzystne jest podawanie związków w dawkach z przedziału od 0,003 do 3,0 mg/kg
wagi ciała na dzień (korzystnie od 0,015 do 0,3 mg/kg); ilości 1,5 mg na dzień, a zwłaszcza
3,0 mg na dzień, w dwóch równych dawkach są preferowane dla osób o średniej wadze ciała.
Korzystne jest podawanie związków razem z farmacetycznie dopuszczalnym rozcieńczalnikiem lub nośnikiej jak to opisano poniżej.
Kompozycje farmacetyczne zawierają terapeutycznie efektywne ilości przynajmniej
jednego z dyskutowanych tutaj związków i do kompozycji tych dodany jest do aktywnego
związku (aktywnych związków) farmacetycznie dopuszczalny rozcieńczalnik lub nośnik. Stężenie aktywnego związku w wymienionym rozcieńczalniku lub nośniku będzie różne, zgodnie
ze znanymi technikami, w zależności od projektowanego sposobu podania kompozycji
farmaceutycznej.
Do kompozycji przeznaczonej do podawania doustnego korzystne jest dodanie przynajmniej jednego opisanego tutaj inhibitora aktywności sterydu płciowego przy czym całkowite stężenie wszystkich tego rodzaju inhibitorów w omawianej kompozycji wynosi od 0,2%
do 95% kompozycji (wagowo w stosunku do całości), i korzystnie od 1% do 10%. Korzystne
jest dodanie dopuszczalnego farmaceutycznie rozcieńczalnika, na przykład, skrobi lub laktozy, z dodatkiem lub bez, tartrazyny.
Przy przygotowywaniu iniekcji do podawania pozajelitowego zalecane jest dodawanie
inhibitora aktywności sterydu płciowego w stężeniu od 0,5 mg/ml do 100 mg/ml (korzystnie
od 1 mg/ml do 5 mg/ml) do nośnika zawierającego przynajmniej jeden ze składników: roztwór soli kuchennej, wodę, wodny etanol, wodny dimetylosulfotlenek, i olej.
Kompozycja odpowiednia do ciągłego podawania pozajelitowego zawiera nośnik i antyestrogen według wynalazku w stężeniu dostatecznym do wprowadzania od 0,5 mg do 500 mg (korzystnie od 2,5 do 50 mg) antyestrogenu na 50 kg wagi ciała na dzień z określoną objętościow ą szybkością przepływu. Tę objętość przepływu powinno się więc zmieniać wraz ze stężeniem tak aby uzyskać właściwe rezultaty. Przy większych stężeniach stosuje się mniejsze objętości przepływu, przy niższych stężeniach konieczne jest stosowanie większych objętości
przepływu.
W pewnych alternatywnych rozwiązaniach można przygotowywać znanymi technikami
kompozycje farmaceutyczne wynalazku o przedłużonym uwalnianiu. Takie formy farmaceutyczne o przedłużonym uwalnianiu sporządza się we właściwy sposób zwłaszcza z przeznaczeniem do podawania doustnego, domięśniowego lub podskórnego. Można również podawać
związki w formie opatrunków - plastrów na skórę (zgodnie ze znanymi technikami). Takie
formy farmaceutyczne o przedłużonym uwalnianiu, muszą być tak sporządzone aby wprowadzać
od około 0,5 do 500 mg (korzystnie od 2,5 do 50 mg) antyestrogenu na 50 kg wagi ciała na dzień.
Poniżej przedstawiono pewne schematy, opisy i ilustracje szeregu wybranych dróg syntezy pewnych wybranych związków według wynalazku.
Przykłady syntez wybranych inhibitorów aktywności sterydów płciowych.
Aparatura.
Widma w podczerwieni IR rejestrowano na spektrofotometrze Perkin-Elmer 1600 Series
FT-IR. Widma magnetycznego rezonansu jądrowego NMR rejestrowano na przyrządzie Brucker AC-F 300. Zastosowano następujące skróty: d, dublet; dd, dublet dubletów; t, tryplet; q, kwartet; i m, multiplet. Przesunięcia chemiczne (δ) odnoszono do chloroformu (7,26 ppm dla H
188 076
15
i 77,00 ppm dla 13C) i wyrażono je w częściach na milion (ppm). Skręcalności właściwe mierzono w polarymetrze Jasco DIP 360 w temperaturze pokojowej. Widma masowe (MS)
otrzymano stosując przyrząd V.G.Micromass 16F. Chromatogafię cienkowarstwową (TLC)
wykonano na 0,25 mm płytkach Kieselgel 60F254 (E.Merck. Darmstadt,FRG). W szybkiej
(flash) chromatografii stosowano żel: Merck-Kieselgel 60 (230-400 mesh A.S.T.M.). Jeśli nie
zaznaczono inaczej wyjściowe materiały i reagenty były produktami handlowymi i użyto je
bez oczyszczania lub oczyszczając je w sposób standardowy. Wszystkie rozpuszczalniki i reagenty
oczyszczano, suszono i przechowywano pod argonem. Reakcje prowadzone w środowisku
bezwodnym przeprowadzano w atmosferze obojętnej, montując aparaturę i chłodząc ją pod
argonem. Roztwory organiczne suszono nad siarczanem magnezu, odparowywano na wyparce
obrotowej pod zmniejszonym ciśnieniem.
Lista skrótów:
DHP
3,4-dihydro-2H-piran
EDTA kwas etylenodiaminotetraoctowy
HPLC wysokociśnieniowa chromatografia cieczowa
PTSA kwas p-toluenosulfonowy
THF
tetrahydrofuran
THP
tetrahydropiranyl
TMS
tetrametyłosilan
Przykład 1
Synteza 7-hydroksy-3-(4'-hydroksyfenylo)-4-metylo-2-(4"-(2"'-piperydynoetoksy)fenylo2H-benzopiranu (EM-343).
Synteza A (syntezę tę przedstawiono poniżej na schemacie 1)
Schemat 1
EM-343
16
188 076
Syntezę tę przeprowadzono w sposób następujący:
Trifenol 3.
Zawiesinę rezorcyny 1 (88,2 g, 0,810 mola) i kwasu 2 (135,4 g, 0,890 mola) (oba
związki dostępne są w firmie Aldrich Chemical Company Inc., Milwaukee, Wis.) i eteratu
trifluorku boru (300 mL) w toluenie (240 mL) ogrzewano w temperaturze 100°C przez 3 godziny a następnie oziębiono do temperatury pokojowej. Uzyskaną zawiesinę mieszano przez
noc z 12% wodnym roztworem octanu sodu (400 mL). Wytworzony osad odsączono, przemyto w odą destylowaną (2 x 1L), i 12% wodnym roztworem octanu sodu (400 mL). Następnie
osad mieszano przez noc z 12% wodnym roztworem octanu sodu (1,2 L). Osad odsączono,
przemyto wodą destylowaną (500 mL) i przekrystalizowano (etanol:woda; 0,75:3 L) otrzymując trifenol 3 (160,2 g, 81%), który suszono przez tydzień pod zmniejszonym ciśnieniem
(temp.top. 180-185°C).
Eter ditetrahydropiranylowy 4.
Zawiesinę trifenolu 3 (164 g, 0,672 mola) w 3,4-dihydro-2H-piranie (600 mL) (związek
dostępny w firmie Aldrich Chemical Company Inc., Milwaukee, Wis.) zadano monohydratem
kwasu p-toluenosulfonowego ( 2 x 1 0 mg) w temperaturze 0°C. Mieszaninę reakcyjną mieszano przez 1,5 godziny w temperaturze 0°C, a następnie przez 1 godzinę po usunięciu łaźni z lodem
(przebieg reakcji śledzono chromatograficznie metodą TLC dodając monohydrat kwasu p-toluenosulfonowego aż do zaniku wyjściwego materiału i eteru monotetrahydropiranylowego).
Następnie mieszaninę zadano nasyconym wodnym roztworem wodorowęglanu sodu (250 mL)
i octanem etylu (1L). Fazę organiczną przemyto nasyconym wodnym roztworem wodorowęglanu sodu (250 mL) i solanką (250 mL), wysuszono nad siarczanem magnezu i odparowano
pod zmniejszonym ciśnieniem. Surowy produkt zadano heksanami (2L) i mieszano 3 godziny.
Uzyskaną zawiesinę pozostawiono w temperaturze 0°C na 5 godzin i w temperaturze -20°C
na 18 godzin. Osad odsączono i ponownie zadano heksanami (1L) i mieszano przez 1 godzinę
otrzymując związek 4, który odsączono i wysuszono (190 g, 69%), temp. top. 109-112°C; 1HNMR 8 (300MHz,CDC 13), 1, 5 -2 ,1( 1 2 H,m,O-CH-CH 2-CH 2-CH 2-CH 2-O), 3,55-3,65(2H,OCH-CH 2 -CH 2-CH 2-CH 2-O), 3,75-3,95(2H,O-CH-CH 2-CH 2-CH 2-CH 2 -O), 4,16(2H,s,PH-CH2C=O, 5,40( 1H,t, J=3Hz,O-CH-CH 2-CH 2 -CH 2 -CH 2-O), 5,49(1 H,t,J=3Hz,O-CH-CH 2 -CH2CH 2 -CH 2-O), 6,55(1H,dd,J=2,5Hz i 8,5Hz,CH-fenyl), 6,61(lH,d, J=2,5Hz,CH-fenyl), 7,03
i 7,17(2H,układ AB, J=8,5Hz,CH-fenyl), 7,77(1H,d,J=8,5Hz,CH-fenyl), 12,60(1H,s,PhOH).
Amina 7.
Roztwór eteru ditetrahydropiranylowego 4(150 g, 0,364 mola), 4-hydroksybenzaldehydu
5(46 g,0,377 mola; związek dostępny w firmie Aldrich Chemical Company Inc., Milwaukee,
Wis.)(4-hydroksybenzałdehyd zadano węglem aktywnym i krystalizowano z wody destylowanej) i piperydyny (11 mL) w benzenie (3,7 L) mieszano i ogrzewano do wrzenia pod chłodnicą
zwrotną z nasadką Deana-Starka przez 60 godzin. Rozpuszczalnik usunięto pod zmniejszonym ciśnieniem. Surowy związek przejściowy, monochlorowodorek l-(2-chloroetylo) piperydyny 6 (80 g, 0,435 mola), węglan cezu (2,82 g, 0,866 mola) i destylowaną wodę (50 mL) w acetonie (3,7 L) mieszano mechanicznie i ogrzewano do wrzenia pod chłodnicą zwrotną przez 19 godzin, następnie całość oziębiono do temperatury pokojowej. Mieszaninę przesączono i przemyto acetonem (100 mL). Przesącz zagęszczono usuwając rozpuszczalnik pod zmniejszonym
ciśnieniem uzyskując pozostałość, którą oczyszczono metodą szybkiej chromatografii na żelu
krzemionkowym (10L) (układ: octan etylu, a następnie octan etylu:metanol = 9:1) otrzymując
związek 7 (148 g, 65%).
EM-343. Do roztworu aminy 7 (200 g, 0,319 mola) w suchym tetrahydrofuranie (3L) dodano w ciągu 45 minut, pod argonem, w temperaturze -78°C metylolit (1,4M roztwór w eterze,
685 mL, 0,959 mola; produkt dostępny w firmie Aldrich Chemical Company Inc., Milwaukee,
Wis.). Po usunięciu łaźni chłodzącej mieszaninę ogrzano do temperatury pokojowej w ciągu 3
godzin. Mieszaninę ponownie ochłodzono do temperatury -78°C i zadano nasyconym roztworem chlorku amonu (1 L). Wodny roztwór ekstrahowano octanem etylu (2 x 1 L), połączone
fazy organiczne przemyto solanką (1 L), wysuszono nad siarczanem magnezu i odparowano
pod zmniejszonym ciśnieniem. Pozostałość podzielono na dwie porcje i traktowano w sposób
następujący: pozostałość rozpuszczono w mieszaninie kwasu octowego (1,6 L) i wody destylowa-
188 076
17
nej (0,2 L) i ogrzewano w temperaturze 90°C przez 30 minut w strumieniu argonu, po czym
całość oziębiono do temperatury pokojowej, odparowano pod zmniejszonym ciśnieniem
otrzymując pozostałość, którą alkalizowano dodając 15% wodny roztwór węglanu sodu (900 mL).
Ciecz znad surowego produktu dekantowano i produkt ten mieszano w mieszaninie 15%
wodnego roztworu węglanu sodu (500 mL) i octanu etylu (500 mL) przez 30 minut. Fazę
wodną oddzielono i ekstrahowano octanem etylu (500 mL). Połączone fazy organiczne przemyto dwukrotnie 15% wodnym roztworem węglanu sodu (300 mL) i solanką (500 mL), wysuszono nad siarczanem magnezu i odparowano pod zmniejszonym ciśnieniem otrzymując produkt,
który oczyszczono metodą szybkiej chromatografii na żelu krzemionkowym (6 L)(dichlorometan:
etanol; 9:1). Otrzymano EM-343[7-hydroksy-3-(4'-hydroksyfenylo)-4-metylo-2-(4"-(2,"-piperydynoetoksy)fenylo-2H-benzopiran](44g,60%). H-NMR 5(300MHz,CD3OD), 1,46(2H,m,cyklo-NCH2-CH 2-CH2-CH2-CH2), 1,60(4H,m,cyklo-N-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2-), 2,02(3H,s,CH3-C= C),
2,56(4H,m,cyklo-N-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2-), 2,76(2H,t,J=5Hz,O-CH2-CH2-N), 4,06(2H,t,J =5
Hz,O-CH2-CH2-N), 5,77(lH,s,0-CH-Ph), 6,12(1H,d,J=2,5Hz,CH-fenyl), 6,35(1H,dd,J=2,5Hz,
8Hz,CH-fenyl), 6,70(2H,d,J=8,5Hz,CH-fenyl), 6,77(2H,d,J=8,5Hz,CH-fenyR 6,98(2H,d,J=8,5Hz,
CH-fenyl), 7, 12(lH,d,J=8Hz,CH-fenyl), 7,19(2H,d,J=8,5Hz,CH-fenyl). C-NMR 5 (75MHz,
CD3OD), 160,0, 159,3, 157,5, 154,6, 133,2, 131,6, 130,5, 125,8, 118,7, 116,1, 115,2, 109,2,104,5,
81,5, 66,1, 58,8, 55,8, 26,3, 24,9 i 14,9; IR(CHC13) ,vmax cm-1: 3330,1607, 1508 i 1231. Widmo
masowe: M r 457.
Synteza B.
Alternatywna synteza EM-342 (przedstawiono ją na poniższych schematach 2 i 3). Syntezę tę przeprowadzono w sposób następujący:
Aldehyd 9.
Syntezę tę ilustruje poniżej schemat 2.
Schemat 2
Zawiesinę 4-hydroksybenzaldehydu 5 (10,0 g, 0,0819 mola), węglanu potasu (22,6 g,
0,164 mola) i 1-(2-chloroetylo)piperydyny 8 (18,1 g, 0,123 mola) otrzymanej z wydajnością
65% ze 100 g monochlorowodorku 1-(2-chloroetylo) piperydyny 6 w bezwodnym DMF (40 mL)
ogrzewano w temperaturze 60°C przez 16 godzin. Mieszaninę reakcyjną oziębiono do temperatury pokojowej, wylano ją na wodę destylowaną (200 mL) i ekstrahowano octanem etylu (3 x
150 mL). Połączone fazy organiczne przemyto nasyconym roztworem wodorowęglanu sodu (2
x 100 mL), solanką (3 x 100 mL) i wysuszono nad siarczanem magnezu. Surowy olej (18 g)
przedestylowano pod zmniejszonym ciśnieniem [lit. (Hugues i wsp., J.Med.Chem. 7,511,
1964); t.wrz,147-148°C(0,05 mm)] otrzymując żółty olej (15,7 g, 82%), który w trakcie stania
zmienia barwę na pomarańczową.
Mieszanina amin 7 i 10
(syntezę tę przedstawiono poniżej na schemacie 3).
18
188 076
Schemat 3
Roztwór eteru ditetrahydropianylowego 4 (5,00 g, 0,0121 mola), aldehydu 9 (2,92 g,
0,0125 mola) i piperydyny (0,36 mL, 0,0036 mola) w toluenie (120 mL) mieszano i ogrzewano do wrzenia pod chłodnicą zwrotną z nasadką Deana-Starka pod argonem przez 48 godzin.
Rozpuszczalnik usunięto pod zmniejszonym ciśnieniem. Surowy związek przejściowy rozpuszczono w metanolu (400 mL), zadano octanem sodu (49g, 0,60 mola), mieszano i ogrzewano do wrzenia pod chłodnicą zwrotną przez 18 godzin, po czym całość oziębiono do temperatury pokojowej. Rozpuszczalnik usunięto pod zmniejszonym ciśnieniem. Mieszaninę zadano octanem etylu (500 mL) i wodą destylowaną (500 mL). Fazę wodną ekstrahowano octanem etylu (2 x 100 mL); połączone fazy organiczne przemyto destylowaną wodą (2 x 100 mL)
i wysuszono nad siarczanem magnezu, a następnie odparowano pod zmniejszonym ciśnieniem. Surowe produkty oczyszczano metodą szybkiej chromatografii na żelu krzemionkowym
(układ: najpierw octan etylu, później octan etylu:metanol; 9:1) otrzymując mieszaninę amin 7
i 10 (6,8 g, 97%) (temp.top. 78-85°C).
EM-343 (syntezę tę przedstawiono na powyższym schemacie 3).
Do roztworu amin 7 i 10 (73,0 g, 126 mmoli) w suchym tetrahydrofuranie (1,5 L) dodano w temperaturze -40°C przez 5 minut pod argonem roztwór bromku metylomagnezowego
(3,0 M roztwór w eterze, 210 mL, 630 mmoli)(obserwuje się powstawanie lekkiego osadu).
Łaźnię chłodzącą usunięto i mieszaninę reakcyjną ogrzano do temperatury pokojowej w ciągu
3 godzin. Mieszaninę ponownie ochłodzono do -40°C i zadano nasyconym roztworem chlorku
amonu (1 L) i wodą destylowaną (500 mL). Roztwór wodny ekstrahowano octanem etylu (2 x 1L).
Połączone fazy organiczne przemyto solanką (1 L), wysuszono nad siarczanem magnezu i odparowano pod zmniejszonym ciśnieniem. Pozostałość rozpuszczono w mieszaninie kwasu octowego (1,05 L) i wody destylowanej (117 mL) i ogrzano od 23°C do 80°C w ciągu 45 minut
w strumieniu argonu. Następnie mieszaninę ochłodzono do temperatury pokojowej i zagęszczono pod zmniejszonym ciśnieniem (do jednej czwartej początkowej objętości) otrzymując
pozostałość, którą zadano nasyconym wodnym roztworem węglanu sodu (550 mL). Powstaje
gumowaty osad. Po dekantacji surowy produkt zadano mieszaniną nasyconego wodnego roztworu węglanu sodu (400 mL) i octanu etylu (600 mL)i mieszano przez 15 minut do całkowitego rozpuszczenia. Fazę wodną oddzielono i ekstrahowano octanem etylu (500 mL). Połączone fazy wodne przemyto dwukrotnie nasyconym wodnym roztworem węglanu sodu (200 mL)
i solanką (300 mL), wysuszono nad siarczanem magnezu i odparowano pod zmniejszonym
ciśnieniem otrzymując produkt, który oczyszczono metodą szybkiej chromatografi na żelu
krzemionkowym (dichlorometan:etanol, 9:1) uzyskując EM-343 z wydajnością 62,5%.
188 076
19
Przykład 2
Wyodrębnianie (+)-7-hydroksy-3-(4'-hydroksyfenylo)-4-metylo-2-(4"-(2'"-piperydynoetoksy)fenylo-2H-benzopiranu (EM-652).
Rozdziału enancjomerów związku EM-343 (209 g) (patrz schemat 4, poniżej) dokonano
w szeregu kolejnych eksperymetów na kolumnie Daiceł Chiralpak® ADTM o rozmiarach 10
x 50 cm (dostępnej w Chiral Technologies, Inc., Extons, P.A.) w temperaturze pokojowej.
Eluentem był układ heksan/etanol/ dietyloamina: 80/20/0,02 (objętościowo). Końcowe produkty suszono przez odparowanie w temperaturze 40°C pod zmniejszonym ciśnieniem. Czystość enancjomeryczną kontrolowano metodą analitycznej HPLC stosując kolumnę Daicel
Chiralcel AD™ (dostępną w Chiral Technologies, Inc., Extons, P.A.) w temperaturze pokojowej przy detekcji w ultrafiolecie UV przy 254 nm. Eluentem był układ heksan/etanol/dietyloamina: 80/20/0,2 przy szybkości przepływu 1,0 mL/min. Kolejność elucji była następująca:
Frakcja 1( pierwsza eluowana frakcja).
(+)-7-hydroksy-3-(4'-hydroksyfenylo)-4-metylo-2-(4"-(2"'-piperydynoetoksy)fenylo-2Hbenzopiran (EM-652)(92 g, 99,4% ee- nadmiaru enancjomerycznego). 1H-NMR δ(300MHz:
DMSO-d6), 1,33(2H,m,cyklo-N-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2), 1,44(4H,m,cyklo-N-CH2CH2-CH2-CH2-CH2-), 2.00(3H,s,CH3-C=C), 2,35(4H,m, cyklo-N-CH 2-CH 2-CH 2-CH2-CH2-),
2,56(2H, t, J=5, 8Hz, O-CH2-CH2-N), 3,94(2H,t,J=5,8Hz,O-CH2-CH2-N), 5,87(1H,s,O-CHPh), 6,06(1 H,d,J=2,4Hz,CH-fenyl), 6,31(1H,dd,J=2,4Hz i 8,5Hz,CH-fenyl), 6,69(2H,d,J=
8,3Hz,CH-fenyl), 6,77(2H,d,J=8,6Hz,CH-fenyl), 7,04(2H,d,J=8,5Hz,CH-fenyl), 7,09(1 H,d,J=
8,5Hz,CH-fenyl), 7,17(2H,d,J=8,6Hz,CH-fenyl); 13C NMR 8(75MHz,DMSO-d6) ,158,4,
158,1, 156,3, 152,5, 131,0, 130,3, 129,3, 128,9, 128,2, 124,4, 116,6, 115,0, 114,3, 108,1,
103,1 78,7, 65,4, 57,3, 54,4, 30,6, 25,5 i 23,9; IR(CHCl3) ,vmax cm-1: 3372,1609,1508 i 1238;
[α] D +129° (c=1,46 THF).
Frakcja 2.
(-)-7-hydroksy-3-(4'-hydroksyfenylo)-4-metylo-2-(4"-(2"'-piperydynoetoksy)fenylo-2Hbenzopiran (EM-651)(96 g, 98,4% ee-nadmiaru enancjomerycznego). [α]D 26-127° (c=1,08 THF).
Schemat 4
Przykład 3
Rozdział enancjomerów związku EM-343 metodą chemiczną.
Roztwór kwasu (1S)-(+)-10-kamforosulfonowego (466 mg, 2,00 mmole) w metanolu
(20 mL) dodano do roztworu EM-343 (918 mg, 2,00 mmole) w metanolu (5 mL). Otrzymany
roztwór pozostawiono na jeden dzień w temperaturze pokojowej i w temperaturze -20°C na
dwa dni. Ściany naczynia skrobano (drapano) co jakiś czas aby zapoczątkować krystalizację.
Kryształy odsączono, przemyto minimalną ilością metanolu, wysuszono i zmierzono skręcalność właściwą ([δ]D25 +41°, metanol); otrzymano 507 mg soli. Kryształy krystalizuje się raz
lub, jeśli trzeba, dwa razy z minimalnej ilości gorącego metanolu, w tych samych warunkach
jak powyższe otrzymując 100 mg soli ([α] D25 +99°, metanol). Z przesączy otrzymano dodatkowo 129 mg soli ([α] D 5 +115°).
20
188 076
Przykład 4
Synteza(+)-7-piwaloiloksy-3-(4'-piwaloiloksyfenylo)-4-metylo-2-(4"-(2"'-piperydyno
etoksy)fenylo-2H-benzo-piranu (EM-800).
Schemat 5
Powyższą syntezę przeprowadzono w sposób następujący:
Do roztworu EM-652 (ze Schematu 4) [(+)-7-hydroksy-3-(4'-hydroksyfenylo)-4-metylo2-(4"-(2"'-piperydynoetoksy) fenylo-2H-benzopiranu](30,8 g, 67,3 mmola) i trietyloaminy
(23,3 mL, 0,168 mola) w dichlorometanie (685 mL) dodano w temperaturze 0°C pod argonem
chlorek trimetyloacetylu (18,1 mL, 0,147 mola; dostępny w firmie Aldrich Chemical Company Inc., Milwaukee, Wis.) - Łaźnię chłodzącą usunięto i mieszaninę reakcyjną ogrzano w ciągu 2 godzin do temperatury pokojowej. Następnie mieszaninę zadano nasyconym roztworem
wodorowęglanu sodu (1 L). Warstwę wodną ekstrahowano dichlorometanem (2 x 1 L). Połączone fazy organiczne wysuszono nad siarczanem magnezu i odparowano pod zmniejszonym
ciśnieniem otrzymując produkt, który oczyszczono metodą szybkiej chromatografii na żelu
krzemionkowym (3 L) (w układzie - octan etylu:heksan: 1:1, później octan etylu). Po krystalizacji z izopropanolu (2,5 L) otrzymano EM-800 (37,6 g, 79%), temp. top. 167-169°C, [a]
D +87,0° (c=1,0, CH 2Cl2); 1H NMR δ (300MHz:CDCl3):1,31 i 1,34 (18H, 2s, t-Bu),
1,42(2H,m, cyklo-N-(CH 2)2-CH 2-(CH2)2-), 1,58 (4H,m, cyklo-N-CH 2-CH 2-CH 2-CH 2-CH2-),
2,07 (3H,s,CH3), 2,47 (4H, t def, cyklo-N-CH 2 -(CH2) 3-CH2-), 2,72(2H,t,J=6,0Hz,-N-CH2CH 2-0-), 4.03(2H,t,J=6,0Hz, -N-CH 2-CH 2 -O-), 5,85(1H,s,OCH), 6,48(1 H,d,J=2,3Hz,CHfenyl), 6,64(1H,dd,J=2,2, 8,2Hz,CH-fenyl), 6,75(2H,d, J= 8 ,6 Hz,CH-fenyl), 6 , 99(2H,d,J=
8,4Hz,CH-fenyl), 7,14(2H,d, J= 8 , 6 Hz,CH-fenyl), 7,20(2H,d,J=8,6Hz,CH-fenyl), 7,28(1H,d,
J=8,2Hz,CH-fenyl); 13C NMR δ (75MHz: CDCl3): 177,0, 176,7, 159,0, 152,8, 151,6, 150,1,
136,0, 130,8, 130,7, 130,2, 129,3, 125,8, 124,3, 122,1. 121,3, 114,5, 113,9, 109,9, 80,1, 77,2,
65,9, 57,9, 55,0, 39,1, 27,1, 26,0, 24,2, 14,7; IR(CHCl3),vmax cm-1: 2938, 1746, 1608, 1508,
1125; anal. dla C 39H47NO 6 obliczono: C, 74, 85; H, 7, 57; N, 2, 24; znaleziono: C, 74, 67; H,
7, 58; N, 2, 34.
Przykład 5
Synieza7-piwaloiloksy-3-(4'-piwaloiłoksyfenyIo)-4-metylo-2-(4"-(2"'-piperydynoetoksy)
fenylo-2H-benzopiranu (EM-762).
Zastosowano taką samą procedurę jak w syntezie EM-800, opisaną w przykładzie 4, z tą
różnicą, że do reakcji wzięto racemiczną formę EM-343 zamiast optycznie czystego enancjomeru oznaczonego EM-652.
Przykład 6
Synteza7-piwaloiloksy-3-(4'-piwaloiloksyfenylo)-4-metylo-2-(4"-(2"'-pirolidynoetoksy)fenylo-2H-benzopiranu (EM-810).
188 076
21
Zastosowano taką samą procedurę jak w syntezie EM-762, opisaną w przykładach 1 i 5,
z tą różnicą że do reakcji wzięto monochlorowodorek 1 - (2 -chloroetylo) pirolidyny zamiast
związku 6 .
Przykład 7
Synteza(+)-7-acyloksy-3-(4'-acyloksyfenylo) 4-metylo-2-(4"-(2"'-piperydynoetoksy)fenylo-2H-benzopiranu(EM-773).
Procedura syntetyczna jest taka sama jak opisana w przykładzie 4 przy otrzymywaniu
EM-800, z tym, że do reakcji brano różne halogenki acylowe (wybrane w zależności od żądanych podstawników w pozycji 7 i 4') zamiast chlorku trimetyloacetylu.
Przykład 8
Przekształcenie EM-661 w EM-652 (przykład przekształcenia proleku w jego aktywną
formę, t.j. w formę, która powstaje in vivo; aktywną formę można następnie przetestować np.
mierząc skręcalność w polarymetrze - właściwa skręcalność optyczna (+) wskazuje na żądaną
konfigurację absolutną na chiralnym atomie węgla numer 2 ).
Do roztworu EM-661 (22,5 mg, 0,034 mmola) w bezwodnym tetrahydrofuranie (1,0 mL)
dodano w temperaturze -78°C, w atmosferze argonu, 1,5 M roztwór metylolitu w eterze dietylowym (0,155 mL, 0,24 mmola); uzyskaną mieszaninę mieszano przez 40 minut. Następnie
do mieszaniny reakcyjnej dodano nasycony roztwór NH 4CI (2 mL), całość pozostawiono do
ogrzania do temperatury pokojowej i dodano wodę (2 mL) i octan etylu (5 mL). Fazę wodną
ekstrahowano octanem etylu ( 2 x 5 mL), a połączone fazy organiczne przemyto solanką, wysuszono, przesączono i odparowano do sucha. Pozostałość poddano chromatografii na żelu
krzemionkowym stosując jako eluent mieszaniny etanolu i chlorku metylenu (od 0 : 1 0 0 do
1:9). EM-652 (15,5 mg) otrzymano z wydajnością 100%. Inne proleki będące estrami kwasów
karboksylowych można przekształcać w sposób analogiczny.
Przykład 9
Wytwarzanie monopiwalonianów (trimetylooctanów) związku EM-343. Syntezy te
przedstawiono na schematach 6 i 7.
Schemat 6
22
188 076
Mieszanina monopiwalonianów (trimetylooctanów) związku EM-343.
Do zawiesiny związku EM-343 (ze schematu 1) (7-hydroksy-3-(4'-hydroksyfenylo)-4metylo-2-(4"-(2"'-piperydyno-etoksy)fenyło-2H-benzopiranu) (114,4 mg, 0,25 mmola) i trietyloaminy (43,6 (iL, 0,313 mmola) w dichlorometanie (3,0 mL) dodano w temperaturze 78°C pod argonem w ciągu 20 minut chlorek trimetyloacetylu (33,9 (J.L, 0,275 mmola, dostępny w firmie Aldrich Chemical Company Inc., Milwaukee, Wis.) Łaźnię chłodzącą usunięto i mieszaninę reakcyjną ogrzano w ciągu 90 minut do temperatury pokojowej. Następnie
mieszaninę zadano nasyconym roztworem wodorowęglanu sodu (5 mL) i dichlorometanem
(10 mL). Fazę organiczną przemyto nasyconym roztworem wodorowęglanu sodu (5 mL).
Roztwór wodny ekstrahowano octanem etylu (10 mL). Połączone fazy organiczne przemyto
nasyconym roztworem chlorku sodu (10 mL), wysuszono nad siarczanem magnezu i odparowano pod zmniejszonym ciśnieniem otrzymując pozostałość, którą oczyszczono metodą
szybkiej chromatografii na żelu krzemionkowym (czysty dichlorometan, później do 7% metanolu w dichlorometanie). Otrzymano 52 mg (wydajność 34%) mieszaniny związków 11 i 12.
Sililowanie mieszaniny monopiwalonianów (trimetylooctanów) związku EM-343.
Roztwór zawierający mieszaninę związków 11 i 12 (50,2 mg, 0,093 mmola), imidazol
(7,6 mg, 0,11 mmola) i chlorek t-butylodimetylosililowy (15,4 mg, 0,102 mmola, dostępny w firmie Aldrich Chemical Company Inc., Milwaukee, Wis.) w bezwodnym DMF (1,0 mL) mieszano w temperaturze pokojowej pod argonem. Po 3 godzinach i 20 godzinach dodano imidazol (22,9 mg) i chlorek t-butylodimetylosililowy (46,2 mg). Po 24 godzinach do mieszaniny
dodano wodę destylowaną (10 mL) i octan etylu (10 mL). Roztwór wodny ekstrahowano
octanem etylu (5 mL). Połączone fazy organiczne przemyto nasyconym roztworem chlorku
sodu ( 3 x 5 mL), wysuszono nad siarczanem magnezu i odparowano pod zmniejszonym ciśnieniem otrzymując pozostałość, którą oczyszczono metodą szybkiej chromatografii na żelu
krzemionkowym (czysty dichlorometan, później do 3% metanolu w dichlorometanie) otrzymując mieszaninę związków 13 i 14 (50 mg, wydajność 82%). Mieszaninę rozdzielono metodą preparatywnej HPLC stosując kolumnę C-18 NOYA-PAK, 6 |am, 60A, o rozmiarze 40 x
100 mm (dostępną z firmy Waters, Mississauga, Ont. Canada), wyposażoną w detektor UV
przy długości fali 254 nm. Eluentem była mieszanina (90:10) roztworu A (10 mM octanu
amonu w metanolu) i roztworu B (10 mM 5 octan amonu w wodzie); szybkość przepływu
wynosiła 13,0 mL/min. Pierwszym eluowanym pikiem był (po odparowaniu rozpuszczalnika)
związek 14, a drugim związek 13.
Schemat 7
188 076
23
EM-829 (Syntezę tę przedstawiono na powyższym schemacie 7).
Roztwór związku 14 (8,4 mg) w 10% HCl w THF (1 mL) mieszano przez 4 godziny po
czym mieszaninę zadano 10% roztworem węglanu sodu (4 mL) i octanem etylu (4 mL). Wodny
roztwór ekstrahowano octanem etylu (4 mL).Połączone fazy organiczne przemyto nasyconym roztworem chlorku sodu (4 mL), wysuszono nad siarczanem magnezu i odparowano pod zmniejszonym ciśnieniem otrzymując pozostałość, którą oczyszczano metodą szybkiej chromatografii na
żelu krzemionkowym (czysty dichlorometan, później do 5% metanolu w dichlorometanie). Otrzymano EM-829 (7-hydroksy-3-(4'-piwaloiloksyfenylo)-4-metylo-2-(4"-(2"'-piperydynoetoksy)fenylo-2H-benzopiran)(2,7 mg). 1H-NMR δ (300MHz: CD3OD): 1,32(9H,s,t-Bu), 1,47(2H,m, cyklo-N(CH2) 2-CH2-(CH2)2-), 1,61 (4H,m,cyklo-N-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2-), 2,05(3H, s,CH3), 2,54(4H,t
def, cyklo-N-CH2-(CH2)3-CH2-), 2,75(2H,dd, J=5,5 i 5,7Hz,-N-CH2-CH2-O-), 4,06(2H,dd,J=5,5
i 5, 7Hz,-N-CH2-CH2-O-), 5,82(1H,s,OCH), 6,13(1 H,d,J=2,5Hz,CH-fenyl), 6,36(1H,dd,J=2,5
i 8.5Hz, CH-fenyl), 6,98(2H,d, J=8,5Hz,CH-fenyl), 7,18(5H,m,CH-fenyl).
EM-830. W podobny sposób wychodząc ze związku 13 otrzymano EM-830 (7piwaloiloksy-3-(4,-hydroksyfenylo)-4-metylo-2-(4"-(2'"-piperydynoetoksy)fenylo-2H-benzopiran) (3 mg). 1H-NMR; (300MHz:CD3OD): 1,30(9H, s, t-Bu), 1,47(2H,m, cyklo-N-(CH2)2CH2-(CH2)2-)f 1,61 (4H,m,cyklo-N-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2-) 2,08(3H,d, J=0,8Hz,CH3),
2,54(4H,m, cyklo-N-CH2-(CH2)3-CH2-), 2,75(2H,t,J=5,6Hz,-N-CH2-CH2-0-), 4,06(2H,t,J=
5,6Hz,-N-CH2-CH2-O-), 5,87(1H,s,OCH), 6,37(1H,d,J=2,IHz,CH-fenyl), 6,61(1H,dd,J=2,5 i
8,5Hz,CH-fenyl), 6,72(2H,d,J=8,6Hz,CH-fenyl), 6,78(2H,d,J=8,8Hz,CH-fenyl), 7,02(2H,d,J=
8,6Hz,CH-fenyl), 7,2 1(2H,d,J=8,6Hz,CH-fenyl), 7,32(1 H,d,J=8,3Hz,CH-fenyl).
P r z y k ł a d 10
Synteza7-etyloksykarbonyloksy-3-(4'-etyloksykarbo-nyloksyfenylo)-4-metylo-2-(4"-(2'"piperydynoetoksy)fenylo-2H-benzopiranu (CS 119).
Postępując zgodnie ze znaną procedurą (F. Reber i T. Reichstein, Helv.Chim.Acta,
28,1164,1945) do mieszanego roztworu EM-343 (250 mg, 0,55 mmola) w chlorku metylenu
(5 mL) i pirydyny (130 µL) wkroplono w ciągu 30 minut chloromrówczan etylu (120 µL). Po
24-godzinnym mieszaniu ponownie dodano chloromrówczan etylu (120 µL) i pirydynę (130 (µL)
aby zakończyć reakcję. Mieszaninę reakcyjną przemyto nasyconym roztworem N aH C 03 i ekstrahowano chlorkiem metylenu. Fazę organiczną przemyto solanką, wysuszono i odparowano do
sucha. Pozostałość oczyszczano chromatograficznie na kolumnie z żelem krzemionkowym
stosując jako eluent mieszaninę CH2CJ2:EtOH (9,75:0,25).
P r z y k ł a d 11
Synteza7-mesyloksy-3-(4'-mesyloksyfenylo)-4-metylo-2-(4"-(2’"-piperydynoetoksy)fenylo2H-benzopiranu (CS 120).
Procedura syntetyczna była taka sama jak opisano w przykładzie 4 przy otrzymywaniu
EM-800 z tym, że do reakcji wzięto chlorek mesylu (chlorek metanosulfonylowy) zamiast
chlorku trimetyloacetylu oraz racemiczny EM-343 zamiast optycznie aktywnego EM-652.
P r z y k ł a d 12
Synteza
7-hydroksy-3-(4'-etoksyfenylo)-4-metylo-2-(4"-(2'"-piperydynoetoksy)fenylo2H-benzopiranu (EM-343).
Syntezę tego związku przeprowadzono według procedury podobnej do opisanej w przykładzie 1 z tym, że do reakcji wzięto kwas 4-etoksyfenylooctowy (związek dostępny w firmie
Aldrich Chemical Company Inc., Milwaukee, Wis.) w miejsce kwasu 2.
P r z y k ł a d 13
Przykład syntezy soli wybranych związków antyestrogenowych.
24
188 076
Związki mające budowę następującą:
zsytetyzowano według opisanej poniżej metody:
zgodnie z poniższym zestawieniem roztwór wolnej aminy (1 równoważnik) i kwasu (1
równoważnik) we wskazanym rozpuszczalniku mieszano przez noc w temperaturze pokojowej. Po odparowaniu mieszaniny reakcyjnej produkt krystalizowano otrzymując żądaną sól.
Sól
EM -769
EM -767
EM -778
W olna ami-
Rozpuszczalnik
Kwas
R1
EM-661
(99,9)
A
b
EM-661
(33,3)
B
b
CH2Cl2
( 1:1)
C
b
CH2Cl2
na(ilość, mg)
EM-661
(33,3)
aceton
CH2Cl2
Rozp. do
kryst.
Wyd.
(mmole/L)
0,050
-
100
0,050
-
100
0,050
-
100
Stęż. Aminy
(%)
( 1:1)
aceton
aceton
( 1:1)
EM -792
EM -800
(150)
B
c
aceton
0,034
EM-793
EM -800
(150)
C
c
aceton
0,050
izopropanol
27
CS-143
EM -652
(150)
C
a
aceton
0,050
etanol
66
EM -796
EM -652
(150)
B
a
aceton
0,050
-
100
A
B
kwas (1 R )-(-)-10-kamforosulfonowy
kwas L-winowy
C
kwas (1 S )-(-)-10-kamforosulfonowy
octan
etylu
33
188 076
a
b
c
25
H
C6H6CO
t-BuCO
P r z y k ł a d 14
Synteza(+)-7-hydroksy-3-(4'-hydroksyfenylo)-4-metylo-2-(4"-(2"'-pipeiydynoetoksy)fenylo2H-benzopirano-4',7-siarczanu sodowego (EM-652).
Do roztworu trójtlenku siarki w pirydynie (sporządzonego z 0,4 mL SO3 i 20 mL pirydyny zmieszanych w temperaturze -20°C) dodano w temperaturze pokojowej, w atmosferze
argonu, roztwór EM-652 (1,9 g, 4 mmołe) w pirydynie (10 mL). Mieszaninę mieszano 7 godzin po czym dodano wodę (0,8 mL) i metanol (45 mL). Wartość pH doprowadzono do 10,5
dodając metanolowy roztwór metanolanu sodu i mieszaninę mieszano przez następnych 7 godzin,
zobojętniono roztworem HCl w metanolu, przesączono i odparowano w temperaturze 55°C.
Pozostałość rozpuszczono w pirydynie i strącono eterem otrzymując sól sodową siarczanowej
pochodnej związku EM-652.
P r z y k ł a d 15
Synteza4',7-disulfaminianu (+)-7-hydroksy-3-(4'-hydroksyfenylo)-4-metylo-2-(4"-(2'"piperydynoetoksy)fenylo-2H-benzopiranu (EM-652).
Do mieszanego roztworu EM-652 (1,9 g, 4 mmole) w bezwodnym DMF w temperaturze 0°C dodano wodorek sodu (9 mmoli, 60% dyspesja) i chlorek sulfamoilu (1 g, 9 mmoli).
Mieszaninę pozostawiono do ogrzania do temperatury pokojowej, a następnie mieszano przez
24 godziny. Mieszaninę reakcyjną wylano do zimnego nasyconego roztworu wodorowęglanu
sodu i związek ekstrahowano octanem etylu. Połączone ekstrakty organiczne wysuszono,
przesączono i odparowano do sucha. Pozostałość poddano następnie oczyszczaniu metodą
szybkiej chromatografi na żelu krzemionkowym stosują jako eluent mieszaniny heksanu,
octanu etylu i metanolu.
P r z y k ł a d 16
Synteza soli sodowej 4',7-di(metylofosfonianu)(+)-7-hydroksy-3-(4'-hydroksyfenylo)-4metylo-2-(4"-(2'"-piperydynoetoksy)fenylo-2H-benzopiranu (EM-652).
Do mieszanego roztworu EM-652 (1,9 g, 4 mmole) w bezwodnej pirydynie (10 mL) wkroplono w temperaturze 0°C pod argonem roztwór dichlorku metylofosfoniowego (1,2 g, 9 mmoli)(związek dostępny w firmie Aldrich Chemical Company Inc., Milwaukee, Wis.) w bezwodnej pirydynie (20 mL). Mieszaninę pozostawiono do ogrzania do temperatury pokojowej, a następnie mieszano przez 24 godziny. Mieszaninę reakcyjną oziębiono do temperatury 0°C i wkroplono do niej wodę (10 mL). Mieszaninę ogrzano d temperatury pokojowej i mieszanie kontynuowano przez 12 godzin. Dodając metanolowy roztwór wodorotlenku sodu doprowadzono
pH do 10,5 i wówczas mieszaninę mieszano jeszcze przez 7 godzin, zobojętniono roztorem
HCl w metanolu i odparowano w temperaturze 55°C. Pozostałość rozpuszczono w pirydynie
i wytrącono eterem otrzymując sól sodową pochodnej fosfonianowcj związku EM-652.
P r z y k ł a d 17
Syntez soli sodowej 4',7-di(metylotiofosfonianu)(+)-7-hydroksy-3-(4'-hydroksyfenylo)4-metylo-2-(4"-(2"'-piperydynoetoksy)fenylo-2H-benzopiranu (EM-652).
Do mieszanego roztworu EM-652 (1,9 g, 4 mmole) w bezwodnej pirydynie (10 mL) wkroplono w temperaturze 0°C pod argonem roztwór dichlorku metylotiofosfoniowego (1,2 g, 9 mmoli)(związek dostępny w firmie CN Biochemicals Ltd., High Wycombe, Bucks, UK) w bezwodnej pirydynie (20 mL). Mieszaninę pozostawiono do ogrzania do temperatury pokojowej,
a następnie mieszano przez 24 godziny. Mieszaninę reakcyjną oziębiono do temperatury 0°C
i wkroplono do niej wodę (10 mL). Mieszaninę ogrzano do temperatury pokojowej i mieszanie kontynuowano przez 12 godzin. Dodając metanolowy roztwór wodorotlenku sodu doprowadzono pH do 10,5 i wówczas mieszaninę mieszano jeszcze przez 7 godzin, zobojętniono
roztorem HCl w metanolu i odparowano w temperaturze 55°C. Pozostałość rozpuszczono w pirydynie i wytrącono eterem otrzymując sól sodową pochodnej tiofosfonianowej związku EM-652.
Inne związki mieszczące się w zakresie wynalazku można otrzymać metodami analogicznymi do metod przedstawionych w przykładach 1-17; aby otrzymać inne związki wcho-
188 076
26
dzące w zakres wynalazku można procedury z przykładów 1-17 modyfikować stosując znane
w tej dziedzinie wiedzy techniki.
Poniżej podano przykłady, szeregu kompozycji farmacetycznych wykorzystujące wybrany związek aktywny EM-800. W miejsce EM-800 (lub obok niego) można zastosować inne
związki wynalazku lub ich kombinacje. Stężenie i rodzaj składników może, zgodnie z wiedzą
w danej dziedzinie, zmieniać się w szerokim zakresie.
P r z y k ł a d 18
Kompozycja do iniekcji
Składnik
Masa, % (na całkowitą masę kompozycji)
EM -800
0,4
Etanol
6,4
NaCl
0,8
Woda
91,5
Alkohol benzylowy
0,9
P r z y k ł a d 19
Kom pozycja do stosowania jako zm ywacz powierzchniowy
Składnik
Masa, % (na całkowitą masę kompozycji)
EM -800
1,0
Etanol
70,0
Glikol propylenowy
29,0
P r z y k ł a d 20
Kompozycja do stosowania jako żel powierzchniowy
Składnik
Masa, % (na całkowitą masę kompozycji)
EM -800
1,0
Kucel
1,5
Etanol
70,0
Glikol propylenowy
27,5
188 076
27
P r z y k ł a d 21
Tabletka
Składnik
Masa, % (na całkowitą masę kom pozycji)
EM -800
1,0
Żelatyna
5,0
Laktoza
67,5
Skrobia
26,5
P r z y k ł a d 22
Kapsułka żelatynowa
Składnik
Masa, % (na całkowitą masę kom pozycji)
EM -800
2,0
Uwodniona laktoza
80,0
Skrobia
4,8
Mikrokrystaliczna celuloza
12,8
Stearynian magnezu
0,4
P r z y k ł a d 23
Kompozycja do stosowania jako żel powierzchniowy
Składnik
Masa, % (na całkowitą masę kom pozycji)
EM -800
1,0
Etanol
4,0
Glikol polietylenowy
4,0
Żelatyna
1,0
NaCl
0,9
Alkohol benzylowy
1,0
Woda USP
88,1
Efektywność wybranych inhibitorów.
Aktywność antyestrogenową wybranych związków wyznaczono na linii komórkowej
ludzkiego raka piersi ZR-75-1 jak to dokładniej opisano poniżej.
28
188 076
Utrzymywanie gotowych kultur komórkowych.
Komórki ZR-75-1 z 83 przesiewu (ang. passage) uzyskano ze zbiorów American Type
Culture Collection (Rockville, MD) i rutynowo hodowano na wolnym od fenolu podłożu
RPMI 1640 uzupełnionego w InM estradiol („E 2”), 2 mM l-glutaminę, 1 mM pirogronian
sodu, 15 mM kwas N-2-hydroksyetylopiperazyno-N'-etanosulfonowy, 100 IU peniciliny/ml,
100 µg streptomycyny/ml i 10% (obj./obj.) płodowej surowicy bydlęcej (Hyclone, Logan, UT)
w nawilgacanej atmosferze zawierającej 95% powietrza i 5% CO 2 , w temperaturze 37°C.
Wszystkie podłoża i dodatki do niego otrzymano z firmy Sigma. Kultury komórkowe traktowano przez tydzień roztworem trzustkowym zawierającym EDTA (0,2 g/L). Hodowle komórkowe zastosowane w opisanych tutaj eksperymentach pochodziły z przesiewów od 89 do 94.
Pomiary proliferacji komórkowej.
Zbierano komórki z fazy ich wzrostu logarytmicznego, szybko wirowano i ponownie
zawieszano w pożywce RPMI 1640. Następnie komórki umieszczono w trzech powtórzeniach
na 24 studzienkowych plastikowych płytkach hodowlanych LIMBRO (2 cm2/studzienkę). Z uwagi
na to, że gęstość rozmieszczenia wpływa na efekt hormonów na wzrost komórek ZR-75-1
komórki te rozmieszczono na płytce z gęstością 1 x 104 komórek na studzienkę. Po 72 godzinach podłoże wymieniono na świeże o identycznym składzie lecz ze wzrastającymi stężeniami inhibitorów (np. EM-343 (jako mieszaniny racemicznej) i EM-652 na rysunku 1; EM-612,
EM-658 i EM-661 na rysunku 2; i EM-762, EM-800 i EM-776 na rysunku 3 jak to zaznaczono na osi x. Kontrolne hodowle znajdowały się tylko w alkoholowym rozczynniku. Następnie
komórki wzrastały w 37°C przez 10 dni przy czym pożywkę komórkową zmieniano (na świeżą o identycznym składzie) co dwa dni. W nieobecności inhibitora, w pożywce zawierającej
0,1 nM estradiolu (E 2) komórki ZR-75-1 podwajały się w czasie 48 godzin.
Po traktowaniu komórek E 2 i/lub antyestrogenem zbierano je przez podanie 0,5 ml roztworu trzustkowego (Sigma) na 5-10 minut w 37°C przed dodaniem 0,5 ml pożywki RPMI
1640 zawierającej 5% dekstranu pokrytego płodową surowicą bydlęcą na węglu aktywnym w celu
zablokowania działania enzymatycznego. Liczbę komórek (w próbce 0,10 ml) określano mierząc zawartość DNA tak jak to opisano poprzednio (Simard i wsp., Endocrinology 126:32233231,1990. Obliczono i podano wartości IC50, które są stężeniami antyestrogenów potrzebnymi na 50% obniżenie stymulowanego estradiolem wzrostu komórek. Tak więc bardziej aktywny antyestrogen wykazuje niższą wartość IC50. Jak widać z rysunku 1 prawoskrętny enancjomer związku EM-343, t.j. EM-652, wykazuje większą efektywność niż EM-343 w hamowaniu wzrostu ludzkich komórek raka piersi ZR-75-1; wartość IC50 dla EM-652 jest dwukrotnie niższa niż dla EM-343 (2,4 x 10-10 w porównaniu do 1,1 x 10-10).
Jak widać z rysunku 2 prawoskrętny enancjomer EM-661, również wykazuje większą
efektywność niż racemiczny EM-612 w hamowaniu wzrostu ludzkich komórek raka piersi
ZR-75-1. Enancjomer lewoskrętny EM-658 wykazuje jedynie słabą efektywność; wartość IC50
dla EM-658 jest ponad 69-razy wyższa. Na rysunku 3 widać, że prawoskrętny enancjomer
EM-800 jest również bardziej aktywny niż związek racemiczny EM-762 i że enancjomer lewoskrętny EM-776 ma jedynie słabą skuteczność.
Aktywność antyestrogenową in vivo wybranych antyestrogenów mierzono wyznaczając
zdolność testowanych związków do hamowania wywoływanej estradiolem stymulacji wzrostu
ciężaru macicy u dorosłych samic myszy rasy Balb/C (waga ciała = 19-20 g) zabitych po 5
dniach od usunięcia jajników. Wybrane antyestrogeny rozpuszczone w etanolu podawano doustnie odpowiednim grupom w roztworze chlorku sodu (9 g/L), żelatyny (10 g/L), 4%
(obj./obj.) etanolu i 4% glikolu polietylenowego (PEG 600) we wskazanych stężeniach. Dawki 0,2 ml powyższego roztworu podawano raz dziennie od dnia 3 do 11 po usunięciu jajników.
Estron podawano iniekcyjnie w dawce 0,06µ g w 0,2 ml dwa
g razy dziennie, poczynając od
dnia 6 po usunięciu jajników w sumie w 12 iniekcjach. Po zabiciu myszy szybko usuwano
macicę, uwalniano ją od tłuszczu i tkanki łącznej i ważono.
Jak pokazano na rysunku 4 aktywność antyestrogenową związku EM-343 (formy racemicznej), jego prawoskrętnego enancjomeru EM-652 i jego lewoskrętnego enancjomeru. EM-651
podano jako wartości średnie ± SEM dla grupy 9-10 myszy. EM-652 był dwukrotnie aktyw-
188 076
29
niejszy w obniżania indukowanego estradiolem wzrostu ciężaru macicy niż racemiczny EM-343,
podczas gdy lewoskrętny enancjomer EM-651 wykazywał jedynie słabą aktywność.
Jak pokazano na rysunku 5 aktywność antyestrogennową związku racemicznego EM-762,
jego prawoskrętnego enancjomeru EM-800 i jego lewoskrętnego enancjomeru EM-776 podano jako wartości średnie ± SEM dla grupy 9-10 myszy. EM-800 był bardziej efektywny w obniżaniu indukowanego estradiolem wzrostu ciężaru macicy niż racemiczny EM-762. Lewoskrętny
enancjomer EM-776 wykazywał jedynie słabą aktywność.
Dodatkowe dane dotyczące efektywności związków podano poniżej w tabeli 1 i tabeli 2.
Podano procent inhibicji dla różnych związków testowanych powyżej podanymi technikami.
Tabel a 1
Nazwa związku
R'
[α] D(temp. stęż. %, rozpuszczalnik)
% inhibitowania m acicy
m yszy (7,5 nmola, per.
os., i.d.)
EM-612
C6H5CO
dl
62,0 ± 6,3
EM-611
o-M eOΦCO
dl
71,8 ± 8,2
EM-617
o-C10ΦCO
dl
63,5 ± 5 ,2
EM-618
p-C 10ΦCO
dl
74,9 ± 6 ,1
EM-622
o-A cO ΦCO
dl
66,6 ± 6,6
EM-626
p-M eOΦCO
dl
65,5 ± 4,3
EM-628
m-M eOΦCO
dl
81,3 ± 7 ,9
EM-753
R-kamforosulfonian
n/a
6,5 ± 0,3
EM-757
p-N O2OΦCO
dl
60,8 ± 2,2
EM-758
p-CNOΦCO
dl
65,5 ± 4 ,9
EM-762
t-BuCO
dl
63,5 ± 3 ,7
188 076
30
c.d.tabeli 1
EM-773
CH3CO
dl
90,0 ± 0 ,1
EM -770
C2H5SO4
dl
1,05 ± 0 ,0 4
EM-771
i-C3H7CO
dl
61,8 ± 2 ,4
EM -772
(CH3)2NCO
dl
55,1 ±2,4
EM -652
H
+ 129°(28, 1 ,4 6 , THF)
68,1 ± 6 ,5
EM-651
H
-127°(28, 1 ,0 8 , THF)
0
EM-658
C6H5CO
-82°
0
EM-661
C6H5CO
+82°(25, 0,14, CHCl3)
38,7 ± 2 ,5
CS-119
C2H5OCO
dl
60,7 ± 6,3
CS-120
CH3SO2
dl
1,9 ± 0 ,1
CS-121
CH3 0 C0
dl
58,4 ± 4 ,3
CS-122
C2H5SCO
dl
71,5 ± 3 ,5
EM -800
t-BuCO
+87°(25, 1, 0, CH2Cl2)
81,8 ± 7 ,4
EM -776
t-BuCO
-93°(26, 1, 0, CH2C l2)
4,5 ± 0,3
EM-775
CF3ΦCO
dl
73,1 ± 5 , 1
EM-801
cykloC(CH3)C2H4CO
-
89,0 ± 0 , 1
EM -810
t-BuCO
-
98,0 ± 0 , 1
188 076
31
Ta be l a 2
A oznacza odpowiedni anion kwasu AH
Nazwa
związku
R1
AH
[α]D (temp. stęż%,
rozpuszczalnik)
% inhibitowania m acicy myszy
(7,5 nmola, per os, i. d.)
EM-767
C6H5CO
L-winowy
+76° (26, 0, 21, THF)
61, 9 ± 1,2
EM -769
C6H5CO
R-kamforosulfonowy
+57,8° (26, 0, 8,
CH2Cl2)
78,6 ± 3 , 2
EM-778
C6H5CO
S-kamforosulfonowy
+92° (26, 0, 48, THF)
73,2 ± 6,7
EM -792
t-BuCO
L-winowy
+89° (26, 1, 0, THF)
63,6 ± 1,6
EM-793
t-BuCO
R-kamforosuifonowy
+ 88° (26, 1, 17, THF)
77,2 ± 4 , 1
EM -796
H
L-winowy
-
75, 8 ± 6 , 5
CS-143
H
S-kamforosulfonowy
+120° (26, 1, 0, THF)
-
Zastosowane tutaj terminy, opisy są jedynie ilustracją wybranych rozwiązań.
188 076
F I G .1
188 076
FI G. 2
188 076
FIG. 3
F IG.4
188 076
FIG.5
188 076
Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 70 egz.
Cena 6,00 zł.
Документ
Категория
Без категории
Просмотров
2
Размер файла
1 527 Кб
Теги
pl188076b1
1/--страниц
Пожаловаться на содержимое документа