close

Вход

Забыли?

вход по аккаунту

?

Презентация

код для вставкиСкачать
М??ышева Айзаданы?
Ж?мысты? та?ырыбы:
Ауданымызда жи? кездесет?н
паразит
??рттар
Ж?мысты? ?ылыми ба?ыты:
Медицина ж?не денсаулы?
Секция:
?лкетану
?ылыми жетекш?н?? аты-ж?н?:
Биология п?н?н?? м??ал?м?
?асымова Л?з?м Тал?ат?ызы
Новоишим ?аза? орта мектеб?
2006 жыл
Мазм?ны:
?. К?р?спе.....................................................................................................................
1.1 Паразит ??рттар ж?не оларды? т?рш?л?г?..................................................
??. Зерттеу б?л?м?
2.1 Ауданымызда кездесет?н жануарларда?ы паразит ??рттар.....................
2.2 Адам а?засында кездесет?н паразит ??рттар.............................................
2.3 ??рттарды? к?бею? мен дамуы..................................................................
2.4 Ж??у т?рлер? мен ауруды? белгелер?........................................................
2.5 Кездесу жи?л?г?.............................................................................................
2.6 К?ресу шаралары........................................................................................
???. ?орытынды..........................................................................................................
?V. Пайдалан?ан ?дебиеттер....................................................................................
А?датпа (аннотация)
Б?л та?ырыпты алуда?ы басты себеб?м?з ?аз?рг? та?да е? б?р ма?ызды
?зект? м?селелерд?? б?р?. Б?л м?селе б?к?л д?ниеж?з?л?к , мемлекетт?к,
облыс, аудан, ауылды? денсаулы? са?тау мекемелер? мен ат?арушы
органдарды? тарапынан ?ана орындалып ж?зеге асатынын к?руге болады.
Зерттеу ма?саты: адам денсаулы?ы ?ш?н аса зиянды паразит ??рттарды?
т?рш?л?г?н, ж??уын, олардан са?тану жолдары тал?ыланды. Осы ж?мысты
орында?ан кезде мынадай т?жырымдар шы?ты:
?д?ние ж?з? бойынша паразит ??рттарды? адам денсаулы?ы ?ш?н зияны
?паразит ??рттармен к?ресу шаралары
??аз?рг? та?да?ы ауданда кездесет?н ??рттар
?осы кезде ??рттармен ?андай шаралар ?олданып жатыр
Зерттеу
ж?мысымен
айналысуды?
нег?з?н
санитарлы?
эпидимиологиялы? станцияны? аны?тамалы? материалдары ??райды.
Нег?з? ауданымызда жи? кездесет?н ?андай паразит ??рттарды? бар екенд?
туралы толы? ма?л?мат бер?лген, о?ан анализ жасалын?ан.
Зерттеу барысында с?йкестенд?ру, салыстыру, т?жырымдау, анализдеу
ж?не на?ты материалдарды ?орытындылау ?д?стерд? ?олданылды. Зерттеу
барысында осы ауданны? 2002-2006 жыл аралы?ында?ы паразит
??рттарды кездесу жи?л?г? диаграмма кесте т?р?нде к?рсет?лген. ?шк?р??рт
пен ?шексор?ыны? дамуы мен ж??уын аны?тау ?ш?н Като ?д?с ар?ылы 2006
жыл?ы зертханалы? ж?мыс?а ?атысып микропрепарат дайындалды.
Зерттелген ж?мыстан мынадай ?орытынды шы?ады
?б?зд?? ауданда 2002-2006 жылы аралы?ында 431 адамны? ауыр?анды?ы
шы?ты
?б?л аурулар ?с?ресе балаларда к?п кездест?
?ересек адамдар?а ?ара?анда балалар ?ш?н ?те ?ау?пт? болдатынды?ы
?б?л аурулуарды? жеке бас гигиенасын д?рыс ?стама?анды?тан, жануарлар
мен ??стар ар?ылы, шик? ет пен балы? ар?ылы ж??атынды?ы туралы
аны?талды
Аннотация
Наше богатсво-это наше здоровье. Я выбрал эту тему , потому что здоровье- это главное в жизни
человека. А паразитные черви важнейшая проблема здравоохранении. Эту проблему
нужно решать всей нашей республикой, областью , районом, с поселковыми округами.
Заболевания, вызываемые паразитами животного происхождения, встречаются еще
достаточно широко, и чем лучше налажена работа соответствующих лаборатории, чем
выше квалификация лаборантов, чем совершеннее применяемые ими методы
исследования, тем чаще диагностируются указанные болезни.
Постоянное совершенствование организации и методов выявления больных инфекционными
паразитными болезнями является краеугольным камнем всей
лечебной
и
профилактической деятельности органов и учреждений здравоохранения.
Цель иследования: узнать о распространении и пути заражения паразитных червей в
человеке. Наша главная цель обнаруживать паразитных червей в нашем районе и узнать
пострадавших от них людей. Исследовать виды этих червей , и при этом показать
глобальные проблемы.
Во время исследовательской работы мы выявили вот такие гипотезы:
?
паразитные черви очень опасны для человека
?
в нашем районе за 2002-2006 годы заболело 431 человек , из них 425 дети
?
эти болезни встречаются чаще у детей
?
по сравнению со взрослыми дети тяжелее переносят
1.
эти болезни передаются и появляются:
2.
если не соблюдать личную гигиену
3.
через животных и птиц
4.
употребление сырого мясо и рыбы
В исследовательской работе использовала анализ, сравнение, доказательства, отчёты. В работе
показана за 2002-2006 год диаграммы , таблицы, рисунки и графики в виде заключения.
Также я работала по методу Като по выявлению глистов и аскаридов у детей.
Мы должны попасть в число 50-ти наиболее конкурентноспособных стран мира .
К?р?спе
Зерттеуд?? ?зект?л?г?.
?аз?рг? та?да барлы? денсаулы? са?тау мекемелер?н?? ж?не д?ниеж?з?л?к денсаулы? ?ор?ау ж?не зерттеу
мекемелер?н тол?андырып отыр?ан жайт - адамны? келешег? мен денсаулы?ы ?ш?н ?те ?ау?пт? ауруларды?
етек алып жайылып кету?. Б?л ауруларды? к?б? паразит ??рттарды? салдарынан болатыны зерттел?п
отыр.Паразит ??рттарды? б?к?л д?ние ж?з?н ке? к?лемде алып кеткен? соншалы?ты, т?пт? барлы? зертханалы?
орындары ж?не зерттеуш? адамдардан да к?п. Б?г?нг? к?нг? бас?а мемлекеттермен ?арым-?атынас жасап,б?р
елд?? ек?нш? елмен байланысы паразиттерд?? таралуы мен жайылуына жол ашып отыр. М?не сонды?тан да
санитарлы? эпидемиялы? мекемен?? ?Паразитология ж?не паразитт? ауруларды?? саласы ?лкен ж?мыс
?стеуге талап ?ойылып отыр. Ол ?ш?н осы салада?ы ?ылым мен к?таптар, зерттеу ?ш?н зертханалы? ??ралдар
осы заман талабына сай сапалы болу керек
?аз?рг? та?да паразит ??рттар б?к?л д?ние ж?з?не ке? етек жайып жатыр. Олар барлы? ?здер?не ?олайлы жерде
?м?р с?ред?. Паразиттерд?? саныны? к?пт?л?г? соншалы?ты , т?птен оны зерттейт?н мекемелер мен
зертханаларданда к?п. ?аза?стан ел?н?? медицинасы ?л? а?сап келе жат?аны ?т?р?к емес, ал олай болса б?л
м?селен? шешу б?зге о?ай келмес.
Зерттеуд?? м?селес?.
Мен?? осы ?ылыми жобаны алу себеб?м: адам денсаулы?ы ?ш?н паразит ??рттарды? ?аншалы?ты зиян екен?н
ж?не оларды? ?андай т?рлер? бар екенд?г?н к?рсету.Б?л ??рттардан болатын аурулардан ?алай са?танып, ?алай
болдырмау керект?г?н ?йрену. Оларды? ?ай жас аралы?ында к?п кездес?п, балалар ?андай ??рттармен жи?
ауратынын к?рсету.
?з?мн?? т?рып жат?ан жер?мде ?андай паразит ??рттар бар, олар ?андай жа?дайда ж??ады, неше аралы?
жастарда к?п болды, ересек адамдар ?ш?н ?лде жас?сп?р?мдер ?ш?н ?ау?пт? ме екен?н зерттеу. Ауданымызда осы
??рттармен ?андай к?ресу жолдары бар, ал жалпы осы ауруларды болдырмау ж?не оны? алдын алу ?андай
екен?н ?йрет?п, адамзат баласыны? денсаулы?ын ны?айту жолында е?бек ету болып отыр.
Ол ?ш?н мен 2002-2006 жылдар аралы?ында?ы ауруларды, ?ай жаста к?п кездесет?н?н зерттейм?н.
Зертханалы? ж?мыстар?а ?атысып паразит ??рттарды? т?рлер?мен , т?рш?л?г?мен таныстыру. Оларды?
?ау?пт?с?н зерттеп, олар?а к?рес жолдарын ?йрену. К?таптан, интернет ж?йес?нен паразит ??рттарды жаздым
,салыстырмалы кестелерд? тал?ылап отырмын.
Зерттеу болжамы:
Б?л ж?мыс кез?нде мен салыстыру, с?йкестенд?ру, т?жырымдау, анализдеу ж?не на?ты материалдарды
?орытындылау ?д?стер?мен ж?мыс ?стед?м. ?анша ??рт барын Като ?д?с? ар?ылы тексерд?м.
Зерттеу б?л?м? 7 б?л?мнен т?рады. Алды??ы ?ш б?л?мде жалпы паразит ??рттар деген?м не, олар ?алай
т?рш?л?к етет?н?н , оларды? к?бею? мен дамуы ?алай ж?зеге асатынды?ына то?тады?. Таралу ж?не ж??у
себептер?не то?талып, аны? сипаттама ж?не м?селен? шешуд?? жолдарына аны?тама бер?лд?.
Зерттеу п?н?
Биология п?н? бойынша адам денсаулы?ы мен медицина ба?ыты .
Зерттеу объект?с?
Ауданда кездесет?н паразит ??рттар.
Зерттеу ма?саты
паразит ??рттарды? ауданда ?андай т?рлер? кездесет?н?д?г? туралы
деректер ?здеу. Оларды? адам а?засы ?ш?н ?андай ?ау?п т?нет?нд?г?
туралы аны?тау. ?ай ??рт ?андай ауруды ?келет?нд?г?н б?лу.
Зерттеу м?ндеттер?
Мен?? м?ндет?м барша адам?а паразит ??рттарды? адам ?ш?н
зияндылы?ын к?рсету. Оларды? санын азайтуда м?селе ?оз?ау.
Балалар мен ересек адамдар?а осы ауруларды? ж??уы мен
болдырмауы туралы ?йрету.
Зерттеу кезе?дер?
Осы ?ылыми ж?мыс мынадай кезе?дерден т?рады. Д?ние ж?з?
бойынша паразит ??рттардан болатын ауруларды кездесу
жи?л?г?(1996 жыл?ы Женева ?аласында ?ткен б?к?л д?ниеж?з?л?к
денсаулы? са?тау мекемелер?н?? анализ? бойынша) адамдар мен
жануарлар а?засында кездесет?н ??рттар туралы материалдар.
?з?мн?? зертеу ж?мысым( диаграммалар, кестелер) ар?ылы паразит
??рттарды? аурулары туралы ма?л?маттар. Со?ында к?ресу
шаралары мен ?орытынды шы?арылды.
?. К?р?спе б?л?м?
1.1 Паразит ??рттар ж?не оларды? т?рш?л?г?
Д?ние ж?з? бойынша 10 жыл ?ш?нде 4,5 млрд адам паразит ??рт ауруымен ауыр?ан. Оны? 95%-ы
паразит ??рт бойынша. Сана? бойынша Еуропада ?ш адамны? б?р?нде паразит ??рт т?рш?л?к етед?.
Росс Андерсонны? зерттеу? бойынша А?Шта болатын ауруларды? 85% паразиттен болады. Жыл
сайын д?ние ж?з? бойынша 14млн адам ?лед?.
Д?ние ж?з? бойынша 4млрд
адам ?шк?р??рттан, 102 млн адам ?шексор?ымен, 900млн адам
анкилостомоздан, 700млн адам трихоцефалоздан ауыр?ан.
Б?к?л д?ние ж?з?л?к денсаулы? са?тау мекемес?н?? 1996 жылы Женева ?аласында мынадай
салыстырмалы кестен? тал?ыла?ан. М?нда осы жыл?а дей?нг? (рак) ?с?к аурумен ауыр?ан.
1-кесте
?с?к аурулары
Б?р жылда ?анша адам
ауырады
?аншасы паразит ??рттан
болады
бауыр
527
82%
?кпе
1020
90%
?уы?
500
100% (шистосомоз)
жатыр ?с?г?
200
100% (шистосомоз)
?йел адамда?ы
529-390
80-83%
Осы кестеден мен мынадай т?жырым шы?арамын. Б?р?нш?ден паразит ??рттар ?шк? м?шелерд? соны?
?ш?нде бауырды, ?кпен? , ?уы?ты ж?не жыныс м?шелер?н за?ымдайды. Адам?а ауыз ар?ылы ен?п
ас?азан?а т?скес?н, оны? ?абыр?аларын жыртып ?ан ар?ылы ?з?не ?ажетт? м?шелерге барып, ?с?к
тудырады.
Жалпы омырт?асыз жануарларды? ??рттар тобы ?лкен ?ш клас?а жатады.
Жалпа?, ж?мыр ж?не буылты? ??рттар. Олар ?оректену т?с?л? бойынша
паразит ж?не сапрофит деп ек?ге б?л?нед?. Паразит т?рлер? тек ?ана т?р?
а?заларды? дайын тама?ымен ?оректенед?. Олар ды? ?осымша, аралы?
ж?не нег?зг? иелер? болады. Нег?зг? иелер?не к?б?не адам немесе ?р? ?ара
малдар, ал ?осымша иеге был?ылда?денелер немесе ж?нд?ктер жатып,
оны? ?ш?нде ??рттар уа?ытша ?м?р с?ред?. Осы
паразит
??рттарды
1931жылы Скрябин мен Щульц паразит ??рттарды биогельмент ж?не
геогельмент деп б?лд?.
Биогельмент деген?м?з-олар жануар ар?ылы адам?а бер?лед?, ал
геогельмент деген?м?з-топыра? ар?ылы адам?а бер?лед?.
??рттарды 2клас?а б?лед?:
1.Немотод класы.
2.Цестода класы.
1.??рттар олар немотод класына жатады. Оларды? аталы?ы мен
аналы?ы б?лек болады. Немотодты? дамуы тура жолмен ж?ред?.
Немотод тудыратын ауруларды-немотодоз деп атайды.
1.?шк?р??рт
2.?шексор?ы
3.Влагослав
4.Анкилостома ж?не некатор
5.Стронгилоид
6.Трихинелла
7.Трихостронгилид
8.Филярии
2.Цестода класы.
Цестодалар-олар жалпа? ж?пше п?ш?ндес болады. ??рал?ан м?шелер?н-проглатид деп
атайды. ?зынды?ы мен м?шелер?н?? айырмашылы?ы б?р-б?р?нен ?те к?п. Оларда
ас?орыту ж?йес?, демалу ж?йес? жо?. Оларды? к?б? биогельменттерге жатады.
Адамны? а?засын б?рнеше онда?ан цестод т?р? мекендеп за?ымдайды.Цестодадан
пайда болатын ауру-цестодоз деп аталады.
1.Мысы? сор?ыш ??рт
2.Клонорх
3.Диклоцерий
4.Фасциол
5.Парагоним
6.Метагоним.
7.Нанофит
8.Шистосома
9.Сиыр цепен?
10.Шош?а цепен?
11.Егеу??йры? цепен?
12.Эхинококк
13.Альвеолакокк жатады
??рттар барлы? ?з?не ?олайлы жерлерде кездесед?. Оларды? саны миллион?а
дей?н барады.
Сор?ыш ??рттарды? барлы?ы дерл?к ?осжынысты болып есептелед?. Оларды?
к?б? дерл?к аталы?ы мен аналы?ы б?р а?заны? ?ш?нде кездесед?. Ол ?асиет оларды?
?зд?г?нен ем?н ерк?н ?осылып ?ры?тануына жол ашады. Я?ни олар тек т?р? а?заларда
?ана к?бей?п дами алады. Оларды? бас б?л?г?нде ж?не ??йры? б?л?г?нде ек? т?рл?
сор?ыштары бар. Оны? б?р? сору ?ш?н, ал б?р? бек?ну ?ш?н керек. Б?лар адамны?
?ш?не енген кезден бастап-а?, ?з?н?? ?к?м?н ж?рг?зе бастайды. Олар ?те ?ау?пт? ??рттар ,
себеб? жыл сайын барлы? елдерде б?л ??рттармен кездес?п ?л?мге душар болып жатады.
Сонды?тан б?л паразит ??рттар?а нем??райлы ?арамауымыз керек, оларды? жер бет?н
жайылып кетпеу? ?ш?н алдын ала дабыл ?а?уымыз керек.
??.Зерттеу б?л?м?
2.1.Ауданымызда кездесет?н жануарларда?ы паразит ??рттар.
Кейб?р паразит ??рттар тек ?ана жануарды? а?засында ?ана дамып , к?бейе алады.Мал
шаруашылы?ына зиянды ??рттар?а то?талып кетей?к. Соларды? б?р? -бесноитиоз.
Бесноитиоз(Besnoitia besnoiti) Б?л ??ртты е? б?р?нш? 1959 жылы Всеволодов ?аза?стан
территориясынан тап?ан. Оны ?тынымсыз ?ышыма ? деген ауру тудыратынын айт?ан. Б?л
??рт тек ?ана ?р? ?ара малда ?ана, я?ни сиырда т?рш?л?к ет?п сиырды? а?засына зиян
келт?ред?. Адам онымен ауырмайды. 6-45 к?нге дей?н созылып, малды? т?бет? болмай, ?те
арып, мойыны мен ая?ында?ы лимфа ж?пшелер? ?с?п кетед?. Осы аурудан ?лген малды?
тер?с? с?р т?ске айналады. Оны тек ?ана ?анын 600-800 есе ?лкейтет?н микроскоп ар?ылы
?ана к?руге болады. Б?л ??рт батпа?тар мен к?л-то?андарда кездесед? де, кей кездер?
масалар мен шыбындар таратушы болады. К?ресу жолдары: ?р?ашан ?анын тексерт?п
отыру, ?ора ?ш?н 3 процентт?к хлорофоспен немесе хлорлы ?збеспен сылап отыру керек.
Итт?? эхинококкозы (Echinococcus granulosus) таспа ??рт. Ол итт??, ?ас?ырды? ж?не
шиб?р?н?? ?шег?нде ?м?р с?ред?. Дене т?р?ы 3-5 мм, 4 сор?ышы бар ек? ?армалауышты басы
ж?не 3-4 таспасы бар. Со??ы таспасы дамып жет?лген дене б?л?г? болып саналады. Оны?
ж?мырт?асы н?ж?с ар?ылы шы?ып тер?с?не ж??ады. Аралы? иес?- сиыр мен ?ой, шош?а.
Дерн?с?л?- онкосфера деп аталады. ?шке к?ргес?н ?ан тамырларды? ?абыр?асын жыртып
?шке ен?п, ?кпеге, бауыр?а, с?йек пен б?лшы?етке ?тед?. М?шелерге бар?ан со? б?р?нш?,
ек?нш? ж?не ?ш?нш? ретт?к к?п?рш?ктерге айналады. ?те ?ау?пт? гельминт.
Тауы?тын паразит? Eimeriamitis ?з?н?? барлы? даму кезен?н (шизогония, гаметогания,
?ры?тану, ооцистаны? т?з?лу?) ?шек эпители?нде ?тед?.Б?ра? кей жа?дайда кокцидияны?
кейб?реу? ?шек ?абыр?аларыны? тере? ?абатында д?некер ?лпада ?тет?нд?г? бай?алды.
?й ?оянда паразит етет?н Eimeria mаgра-ны? тек ?ана гамонтты емес, ал шизонттары да
суб эпителий ?абатында дамиды екен. Кокцидияны? ?рт?рл? даму кезендер?н?? д?некер
?лпада жайласуы паразитт?? за?ымымен эпителий жасушаларыны?
эпителилды?
пласт т?с?п кет?п ?з? т?менде жат?ан ?лпа?а ?атып кетумен байланысты. Сол жерде ?за?
уа?ыт дамиды.
Жалпа? ??рттар тип?не жататын паразит ??рттар:
Ми??рт .
Б?л жалпа? ??рттар тип?н??, таспа ??рттар тип?н?? ?к?л? болып табылады.Ми??рт итт??, ?ас?ырды?,
т?лк?н?? ж?не т.б. жырт?ыштарды? ?шег?нде, к?п?рш?кт? сатысында ?ойды? миында т?рш?л?к етед?.
Жырт?ыштар ?ш?н босат?ан кезде
онда?ы ми??ртыны? ж?мырт?алары сырт?а шы?ып, ш?пке
жабысады. Жайылып ж?рген ?ой ш?п жегенде о?ан ?оса ми??ртты? ж?мырт?асы да ?арын?а ?т?п,
одан ?ан ар?ылы ми?а орны?ып, финканы? б?рнеше бастары орналасады. К?п?рш?кт?? к?лем? де ,
салма?ы да артып, ми сауытыны? ?шк? жа?ына ?ысым т?с?ред?. К?п?рш?кт? финканы? орналасуына
?арай ?ой басын кекжитед?, т??ыртады немесе б?р орында т?ра алмай , шыр айналады.
Сонды?тан ми??ртты? дерн?с?л? за?ымда?ан ?ойды айналма немесе тентек деген аурумен аурады
деп есептейд?.
?ылым т?л?нде б?л ауруды ценуроз деп атайды.
?ой- ми??ртты? аралы?
иес?, оны? нег?зг? иес?- ?ас?ыр т??ымдас жырт?ыштар.Жырт?ыштар
ми??ртты? дерн?с?л?мен за?ымдан?ан ?ойды? басын жеп , ?з?не ж??тырады.
Ми??ртты? дерн?с?л? жырт?ыштарды? ?ш?нде дамып , т?р?ы 40-100 см, жалпа?ты?ы 5см ?ге дей?н
жетед? де , к?бей?п , ж?мырт?алайды. Ж?мырт?адан дамы?ан к?п?рш?к т?р?зд? финканы?м ?лкенд?г?
к?герш?нн?? ж?мырт?асындай болады. Айналмамен ауыр?ан ?ой оты?удан ?алады да , м?лде азып ,
а?ыры ?лед?. Айналмамен ауыр?ан ?ой?а емде ?онбайды, сонды?тан ауруды? алдын алу ?ш?н ауыр?ан
?ойды? басын ит немесе бас?а жырт?ыштар жей алмайтындай ет?п жерге к?му керек.
?ой, ешк?, сиырда кездесет?н ? таспа сор?ыш??рт. Дикроцелиоз ауруын тудырады. Таспаша
сор?ышты? ж?мырт?асы ??рлы?та т?рш?л?к етет?н ?лу денес?не т?сед?де , ?с?п жет?л?с?мен с?л?мейге
шыланып, тыныс тес?г? ар?ылы сырт?а шы?ады. ?зынды?ы 8-10мм.
Айырденен?? бас?а сор?ыш ??рттардан ерекш?л?г?- дара жынысты. Айырденен? сор?ышты? т?р?ы 1015мм. Аналы?ыны? ?арма?шалары бар ?р? ж?мырт?а салады да , ?уы??а т?су? м?мк?н. Ол
шистозоматоз ауруын тудырады. Ол суы баяу а?атын ?аза?стан суларында к?п кездесед?.
?оздыр?ыш диплустумум туысына сор?ыш ??рттар к?ред?.Олар нег?з?нен к?з ж?не шыны т?р?зд?
денелерде т?рш?л?к етед?. Гельминттерд?? ересек кезендер? балы? жеуш? ??старды? , ша?алаларды?
б?рнеше т?р?нде, ал ?йректерде сирег?рек кездесед?. Аралы? иен?н?? ?ызмет?н таспа ?лулары,
?осымша ?ызмет?н т??ымтектес балы?тар болып есептел?нед?. А?ыры иес? ша?алалар,
диплостумумны? митоцерка рилерд?? за?ымдан?ан
балы?тарды жеп, ?здер?не осы ауруды?
дерн?с?лдер?н ж??тырады. Ауру баланы? к?з б?рша?ы м?лд?р болмаса, лайлана бастайды. Инвазия
?ар?ынды ?тсе ж?не жо?ары болса балы? со?ыр болады. Су бет?не ?ал?ып шы?ады, ?оз?алысы
б?зылады, к?з? к?рмей ?ал?ан балы?тар балы? жеуш? ??старды? жем?не айналады.
2.2Ауданымызда кездесет?н адамда?ы паразит ??рттар .
?шексор?ы (Enteobius vermicularis)
Ол а? т?ст? ондай ?лкен емес. ??йры?ты.Ол майысып келген. Аталы?ыны? ?зынды?ы 9-12 мм, ал
аналы?ыны? ?зынды?ы 2-5мм.
?шк?р ??ртты? ж?мырт?аларыны? т?с? - т?сс?з, ж???шке, ?зынды?тары 1,05 мм, тег?с ж?не сыртт?ы
?абаты жа?сы жет?лген.
Оны? ж?мырт?асыны? б?р жа?ы тег?с, ал ек?нш? жа?ы д??ес ж?не
ж?мырт?аны? ?ш?нде ?оймалжы? зат бар.
1- сурет
1-аузы
2-ж?т?ынша?ы
3-6-жыныс м?шелер?
7-аналь ес?г?
Власоглав(Trchocephalus)
Ол ?те ж???шке, ?зынды?ы 3-5см. Ж?мырт?асын сары, ?о?ыр т?ст?, п?ш?н? лимон т?р?здес
болып келед?.Арт?ы б?л?г? толы?ыра? болып келед?. Ал аналы?ыны? жатыры ж?мырт?а?а толы
болады.
Власоглав(Trchocephalus)
Ол ?те ж???шке, ?зынды?ы 3-5см. Ж?мырт?асын сары, ?о?ыр т?ст?, п?ш?н? лимон т?р?здес болып
келед?.Арт?ы б?л?г? толы?ыра? болып келед?. Ал аналы?ыны? жатыры ж?мырт?а?а толы болады.
2- сурет
а)аналы?
б)аталы?
1)ал?ы б?л?г?
2)арт?ы б?л?г?
Анкилостома ж?не некатор.(Ancylostoma duodenale and Necator ameicanus)
Ол тым ?лкен емес , ?зынды?ы 1-2 см, а?шылт ?ызыл ж?не сар?ыш т?ст?
болып келед?. Оны? алды??ы жа?ында ауызы бар.Оларды? ж?рмырт?алары
?са? болып келед? ж?не олар т?сс?з, ая? жа?ы орал?ан болып келед?.
Анкилостомада 4 т?с? , ал некаторда 2 кесуш? кем?рг?штер? бар.Оларды?
ж?мырт?аларын айыру ?те ?иын. Сырт?ы ?абы?шалары ?те ж???шке .Жа?а пайда
бол?ан ж?мырт?аларда 4-8 бластометр немесе дерн?с?л жасушалары.
3- сурет Некаторды? сурет? кеск?нделген
Стронгилоид.(Strrongylus vulgaris)
Ол ?са? болып келед?. ?зынды?ы 2-3мм. Оны? аналы?ы ?шек ?арында ж?мырт?а салады. Дене т?р?ы 0,2 -0,5 мм. ?рб?р аналы?
т?ул?г?не 50 ж?мырт?а шашады.
3- сурет
Стронгилоид.(Strrongylus vulgaris)
Ол ?са? болып келед?. ?зынды?ы 2-3мм. Оны? аналы?ы ?шек - ?арында ж?мырт?а салады. Дене
т?р?ы 0,2 -0,5 мм. ?рб?р аналы? т?ул?г?не 50 ж?мырт?а шашады.
Трихинелла(Trichinella spiralis)
?те ?са? болып келед?. ?зынды?ы 1-4 мм. ?р? гельминттар адам а?засында тез дамиды.
4- сурет
Трихинелла аталы?ы мен аналы?ы а)аналы?
в)аталы?
Трихостронгилид(Trichostrongylidae)
?те к?шкентай ж?мыр ??рт. Дене т?р?ы 6мм. Ж?мырт?а п?ш?н? майыс?ан, д??гелек. Сырт?ы ?абаты
ж??а , т?сс?з. Ж?мырт?а ??рамында 8-10 бластомер бар.
Таспа ??рт(ленточный,Diphyllobothrium latum )
Ол е? ?лкен паразит ж?не ?те ?ау?пт?. ?зынды?ы 10м-ге дей?н барады. Басы 3-5 мм. Ол ?те ж???шке
болып келед?. Оны? ортасында?ы ?ара да? ол ? оны? жатыры. Онда оны? ж?мырт?алары болады.
Оны? ж?мырт?аларыны? ?р?с?н?? ?зынды?ы 75мкм. Т?стер? сар?ыш немесе с?р болып келед?.
5- сурет
5-сурет Таспа ??ртты? денес?
Сиыр цепен?.(Taeniarhynchus saginatus)
?зынды?ы 4-10м . Басыны? диаметр? 1-2мм. Ол 1000-2000
б?л?ктен т?рады.Жас б?л?ктер? бас жа?ында болады. Оны?
жатыры ж?мырт?а?а толы болады.Ж?мырт?а саны 157000. ол адам а?засында 20 жылдай ?м?р с?ре алады.
Шош?а цепен?.(Taenia solium)
?зынды?ы 3м. Жатыры 8-12 талшы?тан т?рады.Оны?
басында 4 сор?ыштан бас?а 22-23 ?армалауыштары бар.
Шош?а цепен? мен сиыр цепен?н??
онкосферасын айыру ?иын.
6-сурет Шош?а цепен?н?? ??рылысы
а)?армалауыш
б)сор?ыштары
в)мойны
6- сурет
Альвеококк (Аlveococcus)
Оны? ??рлысы эхинококк?а ??сайды. Айырмашылы?ы оны? басында ?армалауышы бар. Эхинококк ол ?са? ж
ал альвеококк тек ?ана жасушалы на?ыз денеш?ктен ??ралады.
7- сурет
7-сурет Альвеококк
?14?
Фасциол(Fasciola)
Ол 2-ге б?л?нед?:
1.К?д?мг? фасциол(Fasciola heratica)
2.?лкен фасциол(Fasciola gigantica)
К?д?мг? фасциолды? ?лшем? 2-3см. ?лкен фасциолды? ?зынды?ы 7см. Ж?мырт?алары ?р? болады.
?зынды?тары 130-145мкм. Ж?мырт?аларыны? т?с? сары ж?не ?о?ыр болып келед?.
?шк?р??рт.(Enterobius vermicularis)
?те ?лкен ж?не аталы?ы мен аналы?ы б?лек орналас?ан нематод. Аталы?ыны? ?зынды?ы 20-40см, ал
аналы?ыны? ?зынды?ы 15-25см. ?шк?р??ртты? ?ш?ы жа?ы ?шк?рлеу ж?не а?шылт болып келед?. Бас
жа?ын микроскоппен ?ара?анда ?ш ?р? ерн? болады. Аналы?ыны? ??йры?ы ?рдайым майысып т?рады.
Жасушаны? ?ш?нде б?р жасуша бар , ол ?ара т?ст? болып келед?.
8 - сурет
8-сурет
Баладан табыл?ан ?шк?р??рт
2.3 Паразит ??рттарды? к?бею? мен дамуы
1. ?шк?р??рт (Острица.Еnterobius vermicularis)
Адам ?йы?та?анда жа?а ?с?п келе жат?ан аналы? з?р шы?ару м?шес? ар?ылы
шы?ады да, сосын адамда ?оздыр?ыш ауру пайда болады. ?рб?р аналы? 1200
ж?мырт?а басып шы?арады. За?ымдан?ан адамны? аналь тес?г? ?ышиды. Егер
адам ??йры?ын тырнаса, ол адамны? тырна?ыны? ?ш?не острица ж?мырт?алары
ен?п, одан т?сек орын?а, ойыншы??а, ыдыс-ая??а, тама??а т?сед? де , сосын
?андай да б?р жа?даймен адамны? а?засына енед?. Оны? адам ?ш?нде ?м?р с?ру
уа?ыты б?р ай , б?ра? кейде острица кейб?р адамда б?рнеше ай?а немесе б?рнеше
жыл?а созылуы м?мк?н.
2.Власоглав.(Trichocerhalus trichiurus)
Оны? ж?мырт?асы топыра?та дамиды, б?ра?та ол т?мен температурада ?се
алайды. Топыра? бет?
+150,+370 С бол?анда ол дамиды. 3-4 айда ол дамып
шы?ады. Ол адам?а к?р жем?с-жидектер ар?ылы, ба?шада топыра?ты
?опсыт?анда немесе к?шкентай балалар топыра?та ойна?анда , егер ?олдарын
ауыз?а салатын болса, адам а?засына енед?. Ол адам а?засында б?рнеше жыл
бойы ?м?р с?ред?.
3. Анкилостома ж?не некатор.(Ancylostoma duodenale)
Ол жылы топыра??а енед? де 10-15 к?н немесе б?рнеше ай бойы топыра?та ?м?р
с?ре алады.
Ол адам а?засына топыра?ты ?олмен ?стап оны аузына салса, ондаоны?
ж?мырт?алары адам а?засына енед?. Ол адам а?засында 15 жыл ?м?р с?ре алады.
4. Странгилоид.(Strongyloides stercoralis)
Оны? ж?мырт?алары топыра??а т?скеннен кей?н, адам жем?с-жидек жесе немесе
к?к?н?ст? жесе ол адам а?засына енед?. Ол адам а?засына енгеннен кей?н ?ыл
тамырлар?а т?сед? одан альвеолды? ?ш?не ен?п, одан бронхы?а барады. К?шкене
?скеннен кей?н ?шек ?арын?а енед?, ол адам а?засында б?р айдай дамып шы?ады.
5. Трихинелла.( Trichinella spiralis)
Ол адамны?, ?ас?ырды?, т?лк?н??, итт??, мысы?ты?, шош?аны?, аюды?, борсы?ты? ?шек ?арнына ен?п,
за?ымдайды. Трихинелла б?р айда 2000 т?р? личинка шы?арады. Ол ?шект?? ?абыр?асы ар?ылы ?ан?а
одан б?лшы?етке ?тед?. Ол адам а?засына шик?, шала п?скен жабайы жануарлар ет? ар?ылы адам
а?засына енед?.
6. Трихостронгилид.(Trichostrongylus)
Ол к?шкентай ж?не ?лкен жануарларды? ?ш?н за?ымдайды. Оны?
ж?мырт?алары ?оймалжын заттан бастап дамиды.
Адам лас,?айнама?ан суды ?шкенде, ?ымызды? ж?не т.б ?с?мд?к жегенде енед?. Ж?мырт?асы сырт?ы
ортада тез дамиды.
7.Ж?пше??рт.(Diphyllobothrium latum)
Ол балы? жейт?н т?р? а?заны за?ымдайды. Ол адамны?, мысы?ты?, итт?? шош?аны? ?шек ??арнын
за?ымдайды. Ол ?шек ?арын ауруларын тудырады. Ол балы?ты? уылдыры?ында к?п кездесед?. Егер
адам за?ымдан?ан шортанды, балы?ты жесе ол адам а?засына ен?п, за?ымдайды.Оны? ж?мырт?асы т?р?
а?за?а енген со? ек? айдан кей?н ?зын лента?а айналады. Б?л паразитт?? ?м?р с?ру? 10 жыл.
8. Сиыр цепен? (Taeniarhynchus saginatus)
Ол топыра?та, ш?пте, сабанда кездесу? м?мк?н.
9. Шош?а цепен?.(Taenia solium)
Шош?а цепен? адам а?засына ен?п миды, к?зд?, б?лшы?етт? за?ымдайды. Шош?а цепен? тудыратын
ауруды цистицерхоз деп атайды. Ол б?р адамнан ек?нш? адам?а тез ж??ады, б?ра? тез емдел?п жазылып
кетет?н ??рт. Егер адам емделмесе онда 18 жыл бойы 600 миллион ж?мырт?а салады, ал ?м?р бойы
11миллиард ж?мырт?а салады екен. Б?л ??ртты табу ?иын емес, н?ж?ст? тексергенде ?аруланба?ан
к?збен о?ай-а? ??ртты? ?армалауыштарын бай?ап ?алу?а болады.
10. Эхинококк.( Echinococcus granulasus)
Ол итт??, ?ас?ырды? ?шек-?арнына ен?п, т?рш?л?к етед?. Эхинококк ж?мырт?алары итт?? к?р ж?н?н??
?ст?не т?сед?, ит ?зенге барып шомылса ж?мырт?алар су?а т?сед?, одан топыра??а сосын ш?пке ж?не
т.б жерлерге т?с?п, дамуын бастайды. Эхинококк ж?мырт?алары жа?сы са?талады. Оны?
ж?мырт?алары су, тама? ар?ылы ?й жануарларыны? ?ш?не о?ай енед?. Одан ?шек-?арын?а, бауыр?а
барады. Ол а?за?а енгеннен кей?н оны? ?оймалжын заты эхинакокк к?п?рш?г?не айналады. ?зынды?ы
10-20см. К?п?рш?кт?? ?ш? а? с?йы?ты??а толы. Оны эхинококк ??мы деп атайды.
2.4 Ж??у жолдары мен ауру белг?лер?
Паразит ??рттар адам?а мынадай жолдармен ж??ады:
1.К?б? ауыз ар?ылы.
а)геоорально- ?олды жума?анды?тан, тама?пен, жануарды? ж?н?нен, ??сты? ?ауырсынын
?ста?анда, топыра? ?ста?анда ж??ады.
?)ксентотрофты- шала п?с?р?лген ?ш?нде ??ртты? ж?мырт?асы бар ет ж?не балы? ар?ылы.
2. ?арым-?атынас жасау ар?ылы:
а)жынысты? жолмен
?)лас су ар?ылы
б)ауа ар?ылы
3.траноплацентарлы жолмен.
Бала?а ана ??рса?ында жатып ж??у жолы.
4.Транамиссивт? - маса, ?о?ыз , ?лу ж?нд?ктерд?? ж??уы ар?ылы.
Паразит ??рттар ?те к?п ж?мырт?а салады.Сонды?тан олармен дер кез?нде к?ресу керек. Олар
адам?а ж???ан к?н?нен бастап а?заны уландырады, ал оларды? а?за?а ж??анды?ын оны?
белг?лер? ар?ылы б?лем?з.
??рттарды? мынадай белг?лер? бар.
Ауру белг?лер?:
1. Шаршау
2. Т?бетт?? болмауы
3. Ашуланша?ты? , ж?йкен?? тозуы
4. ??су ,?ш? ?ту?, ?шт?? ?рлену?, газды? болуы
5. С?лекейд?? к?п б?л?ну?
6. ?ан азды?
7. Б?лшы?ет пен буынны? ауруы
8. Бас ауруы
9. Дене температурасы(37-380) к?тер?лу?
10. ?й?ыны? ?ашуы
11. Денеде аллергиялы? б?рту
12. ?йы?тап жатып т?с ?айрау
13. ?кпе , (?с?ресе бронхо, астма) ауруы.
Ал ек?нш? кестеден паразит ??рттарды? ж??уы мен оларды? ауру т?рлер? ж?не за?ымдайтын м?шелер?
жайында айтыл?ан
2 - кесте
Ж??у т?рлер?
??рт ж?не ауруы
Мысы?
(описторхоз)
сор?ыш
Был?ылда?дене
балы?,
ар?ылы
,
ауыз
За?ымдайтын
м?шес?
Кездесет?н ел
?т, бауыр, ?й?ы без?
Батыс С?б?р,?аза?стан,
Еуропа
Фасциол(фасциолез)
Был?ылда?дене,
су,
?с?мд?к,
ауыз
ар?ылы
Бауыр, ?т
Орта
Азия,
?аза?стан,Кавказ
?ыс?а
цепень
(гименолепидоз)
К?р
ойыншы?,
Ащы ?шек
Т?гел жерде
Егеу??йры? цепен?
?н, ?ннан жасал?ан
та?амдар
Ащы ?шек
Т?гел жерде
Шош?а цепен? (тениоз)
шик? ет
Ащы ?шек
Т?гел жерде
Эхинококк
(эхинококкоз)
К?р ?ол , лас су
?шк? м?шнлер
Т?гел жерде
?шексор?ы
(б?с?р)
Топыра?,
ар?ылы
?шект?
Т?гел жерде
?ол,
тама?
к?к?н?с
Анкилостома
Топыра?, лас жем?с, Он ек? ел? ?шек Орта Азияда
Паразит
??рттар
адамны?
а?засын
, ?л?мге апаруы
(анкилостомоз)
к?рза?ымдап
?ол
ар?ылым?мк?н. ?рб?р паразит ??рттарды?
адамны? ?ай м?шес?н за?ымдайтынын ж?не оны? белг?лер?не то?талайы?.
1.Мысы?сор?ыш (Opisthorchis felineus)
Мысы?сор?ыш ол- описторхоз ауруын тудырады. Ол адам а?засына ен?п ,
адамны? бауырын , ?шек ? ?арнын, ?тт?, ?й?ы без?н за?ымдайды.
2.Парагоним.(Paragonimus westermani)
Осы паразит адамны? ?шек-?арнын за?ымдайды.
3.Шош?а цепен?.(Taeniarhynchus saginatus)
Ол адам а?засына ен?п , миды, б?лшы?етт? , к?зд? ,ащы ?шект? за?ымдайды.
4.Ж ?пше??рт .(Diphyllobothrium latum)
Адам ны? ?шек-?арнын за?ымдайды.
5.?шексор?ы.(Askaris lumbricoides)
Адамны? ?шек-?арнын за?ымдайды.
6.Фасциол.(Fasciola)
Ол ?шек- ?арынды , бауырды, тамырларды за?ымдайды.
7.Эхинококк.(Ehinococcus granulosus)
Ол адамны? миын, бауырын ?шк? а?засын за?ымдайды.
Эхинококкозбен ауыр?ан сиырды? бауырында?ы к?п?рш?к т?р?зд?финканы?
салма?ы 12кг жеткен? м?л?м. Демек, б?л- ?ау?пт? ауру. Ересек эхинококк ?ас?ыр
т??ымдас жырт?ыштарды? ?арнында т?рш?л?к етед? ж?не иес?не залалы жо?.
Оны? т?р?ы 2-6мм аспайды.
8.?шк?р??рт.(Enterobius vtrmicularis)
Адамны? т?к ?шектер?н за?ымдайды.
9.Анкилостома.(Ancylostoma duodenale)
Он ек? ел? ?шект? за?ымдайды.
10.Егеу??йры? цепен?.
Ащы ?шект? за?ымдайды.
2.5 Кездесу жи?л?г?
Мен паразит ??рттарды? ауданымызда кездесу жи?л?г?н жасау ?ш?н санитарлы?
эпидемиялы? ба?ылау мекемес?не барып 4 жыл ?ш?ндег? жинал?ан ??жаттарды тал?ыладым.
Б?л ж?мыста 2002мен 2006 жыл?ы аралы?та?ы паразит ??рттарды? санын мына кесте
бойынша к?рсетт?м.
жылдар
2002
2003
2004
2005
2006
?шексор?ы
5
7
6
7
5
?шк?р??рт
84
102
86
59
60
Сиыр
цепен?
1
1
-
эхинококк
1
1
1
1
-
описторх
2
1
Осы т?рт жыл ?ш?нде аудан бойынша 431 адам т?ркелген. Оны? 6-сы ересек адам, ал 425-?
балалар. Мен?? санауымша 98,6% балалар, ал 1,39 % ересек адамдар ауыр?ан. М?ны? себеб?
не? Мен?? ойымша балаларды? жеке бас гигиенасын са?тамауынан болып отыр. Ал ересек
адамдар сиыр ж?не балы? ет? ар?ылы ж??тыр?ан.
Е? к?п кездесет?н ??рт ?шк?р??рт.
Оны мына диаграмма ар?ылы ?арайы?.
?шк?р??рт тудыратын аурудан 2002-2006 жылдар аралы?ында
жалпы 331 бала ауыр?ан.
Жалпы ?шк?р??рттан 90,7 % бала ауыр?ан.
120
100
Жас
бала
80
2002
2003
2004
2005
2006
60
40
20
0
2002 2003 2004 2005 2006
?1 диаграмма
Жылдар
Ауданымызда ?шексор?ы ??рты да балалар а?засында кездес?п,
б?с?р ауруына шалды?тыр?аны туралы ?2-ш? диагаммадан к?руге
болады.
Жас бала
?шексор?ы ??ртынан туатын аурудан 2002-2006 жылдар аралы?ында жалпы
30 бала ауыр?ан.
Жалпы ?шексор?ы ??ртынан ауыр?ан балалар 6,96 %-т?н ??райды.
7
6
5
4
3
2
1
0
2002
2003
2004
2005
Жылдар
?2 диаграмма
2006
2002
2003
2004
2005
2006
??рттарды? ?ш?ндег? е? ?ау?пт?с? эхинококк екен?н б?лем?з. Жыл сайын б?зд??
д?р?герлер онымен кездес?п отырады. Ондай ??рттар мида ж?не бауырда ?атерл?
?с?ктер тудырып, а?заны уландырады. Эхинококкты? кездесу жил?г?н ?3-ш?
диаграммадан к?руге болады.
Эхинококк ??ртынан туатын аурудан 2002-2006 жылдар аралы?ында жалпы 4
ересек адам ауырды.
Жалпы эхинококк ??ртынан бол?ан аурулар 0,92 %-т?н ??райды. Б?дан 4 адам
ауыр?анын аз?антай деп санау?а болмайды. Себеб?, олар адамны? е? нег?зг?
м?шелерде мекен ет?п, б?р жылда 400 000 000 ж?мырт?а салаты-нын
еске
т?т?ан ж?н.
1
Ересек адам
0,8
0,6
2002
2003
0,4
2004
2005
0,2
0
2006
2002 2003 2004 2005 2006
Жылдар
?3 диаграмма
Ауданымызда мысы?сор?ыш ??ртынан нау?астан?ан адамдар да кездест?.
Оларды? адам?а мысы? ж?н? ж?не балы? ар?ылы ж???аны аны?талды.
Мысы?сор?ыш ауруыны? жи?л?г?н ?4 диаграммадан к?руге болады.
Мысы?сор?ыш ??ртынан туатын аурудан 2002-2006 жылдар аралы?ында
жалпы 3 ересек адам ауырды.
Жалпы мысы?сор?ыш ??ртынан бол?ан аурулар
0,69 %-т?н ??райды.
Мысы?сор?ыш ??ртыны? ауруынан нау?ас-тан?ан адамдар басы ауырып,
дене ?ызуы к?тер?л?п, бауыр-ларыны? ?ызып ауырады.
2
1,5
Ересек
адам
2002
1
2003
2004
0,5
0
2005
2006
20022003200420052006
Жылдар
?4 диаграмма
Сиыр цепен?мен ауданымызда 3 адам т?ркелген. Екеу?де ??рты бар сиырды?
бауырынан ж??тыр?ан. Сиыр цепен? бауыр мен б?лшы?етте оратылып,
?зынды?ы 10 метрге дей?н жеткенше жатады
Финноз ауруына шалды??ан нау?астар тек ?ана 2002 жылы ж?не 2003 жылы
?ана т?ркелд?. Жалпы 0,69 %-т?н ??райды.
2
1,8
1,6
1,4
Ересек
адам
1,2
2002
1
2003
0,8
2004
0,6
2005
0,4
2006
0,2
0
2002 2003 2004 2005 2006
Жылдар
?5 диаграмма
Ал енд? паразит ??рттардан ?йел адам ба, ?лде ер адамдар ауырады
ма екен?н мына диаграмма ар?ылы ?арайы?.
2002-2006 жыл аралы?ында паразит ??рттардан болатын аурулар бойынша
15 ер адам ж?не 1 ?йел адам т?ркелген.
7
6
5
Ересек
адам
4
Айел
3
Ер адам
2
1
0
2002
2003
2004
2005
Жылдар
2006
?6 диаграмма
Б?л адамдарды? барлы?ы да емдел?п жазылып кетт?. Тек ?ана б?р ?йел адам ?ана
эхинококкоз ауруынан к?з ж?мды. Ол адам Астана ?аласында т?ркелген.
Осы к?рсетк?штер ар?ылы мен адам а?засы ?ш?н ??рттарды? ?те ?ау?пт? екен?н к?рсет?п
отырмын. Оларды? санын жыл сайын азайтып отыру керек, ол ?ш?н мектепте бастауыш
сыныптарда ж?не жо?ары сыныптарда осы ??рттар туралы м?л?мет бер?п, олардан ауруды
болдырма ?ш?н е? б?р?н?ш? жеке бас гигиенасын ?стау екенд?г?н ми?а то?ыт?ызу.
?21?
Мен 2006 жылы (СЭС) зертханашысы Людмила Григориевнамен б?рге 5-6 жас
аралы?ында?ы балаларды? а?засынан ?шексо?ы мен ?шк?р??ртты? ж?мырт?алары бар ма
екен?н тексерд?к.
Осы зертханалы? ж?мысты мынадай т?с?лдермен жасады?:
??рал ? жабды?: терезе ?йнег?, затты? ?йнек, 50% глицерин аралас?ан су, ж??а салафан,
?йнек ?асы?ша, пробка ж?неде микроскоп.
Терезе ?йнег?н алып , о?ан затты? ?йнект? ?ойып затты? ?йнект?? ?ст?не каллды ?йнек
?асы?шамен ?ст?не ?ойып , каллды? бет?не 50% глицерин аралас?ан суда?ы салафанды бет?не
жабыстырып , бет?н пробкамен тег?стейм?з . 30-40 мин ?ткеннен кей?н микроскоппен х7х8
?лшеммен ?ара?анда . сол каллда?ы ?андай ??ртты? бар екен? аны?тау?а болады .
Осы Като ?д?с?н немесе бас?ада зертханалы? ж?мыстар ?стегенде м?ндетт? т?рде
медициналы? ?ол?ап кию керек!
Мен осы зертханалы? ж?мысты жаса?анда 2006 жылда аудан бойынша 65 бала т?ркелд?.60
бала ?шк?р??рттан, ал 5 бала ?шексор?ыдан ауыратыны аны?талды. Оларды? барлы?ы
д?р?герге ж?бер?л?п, емдеуге т?ркелд?.
2.6 К?ресу шаралары.
Адам мен ауыл шаруашылы? малдарды? ?ш??рттардан ??т?аруды? мынадай ?д?стер?
белг?ленд?:
1.
?ш??рт таратушыларды паразиттерден ??т?ару, я?ни ?ш??рттарды жою.
2. Сырт?ы ортада?ы ?ш??рттарды жою, ол мыналарды ?амтиды:
а ) ко?д? биотермиялы? жолмен зиян келт?рмейт?ндей ету м??дайда к?? д?рыс т?г?лсе ,
бактерияларды? т?рш?л?к ?рекет?нен температурада +500С. Т?пт? +700С ?ге дей?н
к?тер?л?п, ?ш??рттарды? ж?мырт?асы мен дерн?с?лдер? ?лед?.? ) тынайт?ышта
дайындал?ан адам н?тежиес?не шымтезек немесе жыл?ыны? тезег?н салып ??дку.
б ) мал жайылымын ж?йел? т?рде алмастыру, сонда к?птеген ?ш??рттарды? дерн?с?лдер?
ти?ст? иес? болма?анды?тан ?лед?.
в ) сойылан малды? ?шасы мен ет ?н?мдер?н малд?р?герл?к тексеруден ?тк?з?п, тазалы?ын
аны?тау.
Мектептерде ?ш??рттарды? ж?мырт?асы таралмау ?ш?н ай сайын о?ушыларды д?р?герл?к
тексеруден ?тк?зу- м?ндетт? ?с. Сондай ?а? о?ушыларды? тазалы? са?тауын , ?с?ресе
к?к?н?стерд? алдын ала жуып , тек со?ынан ?ана тама??а пайдалануды, кез келген суды
?айнатпай ?шпеуд?, шала п?скен ет пен балы?ты жемеуд? талап еткен ж?н.
3. Паразиттерд?? аралы? иес? моллюск?лерд? ол ?ш?н балы? ?с?рет?н к?лшелерде мезг?л-мезг?л
??р?ату, химиялы? реактивтерд? пайдалану керек. Хлорды немесе с?нд?р?лген ?збест?
пайдалану керек. Б?л ?д?с то?анмен суды ж?берген со?, то?анны? ыл?ал тобына сеу?п
шы?амыз. Сондай-а? пайдалы ?д?ст?? б?р? хлорофос 0,1 -1,0 % ер?т?нд?с? болып
есептелед?.
4. Биологиялы? ?д?с ?те ти?мд?. Ол ?ш?н то?ан?а ?ара амурды ж?беру керек. Ол
был?ылда?денелерд? жеп, биологиялы? милояторды? ?ызмет?н орындайды.
5. Торлы ?о?ыс жина?ышты жинау керек.
???. ?орытынды.
Осы ж?мысымды ?орытындылап кетсем. Б?р?нш?ден паразит ??рттар адам денсаулы?ы ?ш?н ?те ?ау?пт?
ауруларды ту?ызады, о?ан нем??райлы ?арау?а болмайды. Себеб?: б?л жерде адамны? денсаулы?ы ж?н?нде
с?з ?оз?алады. Ал халы? мемлекетт?? нег?зг? байлы?ы, ал балалар ерте?г? ?аза?станны? болаша?ы.
Ек?нш?ден паразит ??рттар барлы? жерде кездесед?. ?аза?стан мемлекет?н?? басты байлы?ы ? адам.б?з
?аза?стан мемлекет?н?? азаматы, болаша?ы бол?анды?тан б?з денсаулы?ымызды са?тап , паразит
??рттардан ?рдайым са?танып ж?рум?з керек.
Мен б?зд?? ауданымызда жи? кездемет?н паразит ??рттарды зерттеп , оларды? т?рлер?н , тудыратын
ауруларын , кездесу жил?г?н аны?тап , оларды зерттед?м. Мен?? зертеу?м бойынша б?зд?? ауданымызда
2002-2006 жылдар аралы?ында 431 адам ауыр?аны аны?талды. Сонда оларды? 425 жас бала екен?, ал 6
ересек адам ауратынын аны?тадым. Осы к?рсетк?ште к?рсет?лгендей 98,6% бала ауыратыны к?рсет?лген.
Сонда паразит ??рттардан к?б?не жас балалар зардап шегет?н? к?рсет?л?п т?р. ?рине б?л б?зге
?уанышты жайт емес, себеб? балалар ?аза?станны? болаша?ы емес пе!
Паразит ??рттардан балалар зардап шекпеу ?ш?н мен?м ойымша б?з ол ?ш?н т?мендег? шараларды
?олдануымыз керек:
? ?рдайым мектеп о?ушыларыны? даярлы? тобынан бастап, бес?нш? сынып аралы?ында?ы балалар?а
паразит ??рттар жайында лекция о?ып отыру
? ай сайын балаларды медициналы? тексер?стен ?тк?зу
? шала п?скен ет пен балы? ет?н жемеуге тырысу
? ?айнатылма?ан суды ?шпеу
? ?рдайым ас алдында ?олды и?с сабынмен жуу
? жатар алдында т?сек орынды ?т?кпен ?т?ктеу
М?не осы мен ?сын?ан шараларды ?олданып отырса онда б?з паразит ??рттар?а ?арсы т?ра аламыз деп
?м?ттенем?н.
?аз?рг? кезде ?аза?стан мемлекет? к?птеген д?режеге жетуде . Б?з 15 жыл ?ш?нде т?уелсезд?г?м?зд? алып ,
?з?м?зд?? конституциямызды
?абылдап , Б?? ?на к?р?п , ал енд? 50 мемлекет ?атарына к?руге
?мтылудамыз. Осы 50 мемлекет ?атарына к?ру ?ш?н б?зге денсаулы?ы мы?ты , б?л?мд? азамат керек.
Сонды?танда б?з жеке бас гигиенасын ?стап, денсаулы?ымыз?а к???л б?лу?м?з керек. ?аза?? Денсаулы?
зор байлы?? дегендей , мен ?ылыми жобамды осы ма?алмен ая?та?ым келед?.
?V Пайдалан?ан ?дебиеттер:
1. ?Паразиты ?вон!: Избавление от глистов , лямблий,
червей.?авторы: Медведев Б.А. Феникс -2006, 124 бет.
2. ?Паразиты мозга? Авторы : Сергей Преображенский .
?Паразиты и их хозяева:Свищева.Т.
3. ?Ветеринария и медицинская паразитология? авторы:
А.И.Ятусевич, И.В. Расковская, В.М. Каплич.2001 жылы
басылып шы??ан. 316 бет.
4. ?Медицинская паразитология? Автор:БарышниковЕ.Н.144бет.
5. ?Медицинская паразитология? Авторы: Д.Е.Генис.
Документ
Категория
Инструкции
Просмотров
1 099
Размер файла
1 084 Кб
Теги
1/--страниц
Пожаловаться на содержимое документа